VLADIMIR DEDIJER I ANTUN MILETIĆ; "GENOCID NAD MUSLIMANIMA": "SB" objavljuje dijelove knjige koja je najcjelovitije dokumentirala genocid četnika Draže Mihailovića nad Muslimanima 1941-1945

Knjiga "Genocid nad Muslimanima 1941.1945" je zajedničko kapitalno djelo jugoslovenskih istoričara Vladimira Dedijera i Antuna Miletića, objavljena 1990. godine u Sarajevu. Autori su građu za ovu knjigu prikupljali godinama, koristeći brojne izvore, dokumente, arhive. Ova knjiga je, na žalost, ponovo aktuelna u Bosni i Hercegovini, nakon što se sve agresivnije i otvorenije rehabilitiraju i slave ideolozi i glavne kolovođe genocida na Muslimanima, kako su Dedijer i Miletić klasificirali masovne pokolje nad njima u Drugom svjetskom ratu. "Slobodna Bosna" objavljuje predgovor knjige čiji je autor Anton Miletić kako bi još jednom podsjetil na užasne posljedice zločinačke četničke ideologije i slavljenje njihovog komandanta Draže Mihailovića.

  • Mini market

  • 13. Mar. 2019  13. Mar. 2019

  • 4

U toku istraživačkog rada autori ove knjige su koristili građu razne provenijencije imajući u vidu, u prvom redu, da u svakom zločinu, pa i u genocidu, osnova za sve je namere zločina. Zbog toga su za ovu knjigu u prvom redu istraženi fondovi štaba, komandi i jedinica jugoslovenske vojske u otadžbini na čelu sa Dragoljubom Dražom Mihajlovićem, zatim ustaške Nezavine Države Hrvatske na čijem je čelu bio Ante Pavelić... Korišteni su dokumenti i Državne komisije za ratne zločine, kao i sudski materijali sa procesa ratnim zločincima odgovornim za zločine nad Muslimanima. Posebnu pažnju autori ove knjige su posvetili, kako mi to kažemo, istoriji odozdo, tj, svjedočenjima i izjavama očevidaca tih genocidnih radnji. 

Kako je već istaknuto, držeći se principa da je za utvrđivanje da su neke mjere i radnje genocidne bitna namera odabrana su i objavljivana takva dokumenta u ovoj knjizi horonološkim redom kako su i nastala. Tako su na prvom mestu našao dokument ustaške NDH, a to je Zakonska odredba poglavnika Ante Pavelića od 30. aprila 1941. o rasnoj pripadnosti po kojoj su arijevskog porijekla i pripadnici islamske verske zajednice, tj. muslimanski narod su tim genocidnim aktom pretopili u Hrvate.

MOLJEVIĆEVA "HOMOGENA SRBIJA"

Zatim slede dokumenti četničke provenijencije koji govore o genocidnoj nameri, kao što je Projekat Stevanja Moljevića od 30.juna 1941 godine o granicama, društvenom uređenju, spoljnoj politici "Velike Srbije" u obnovljenoj Jugoslaviji posle Drugog svetskog rata pod naslovom HOMOGENA SRBIJA. U tom dokumentu, između ostalog, piše:

"...Stoga se Srbima nameće danas prva i osnovna dužnost da stvore i organizuju homogenu Srbiju koja ima da obuhvati etničko podurčje na kome Srbi žive..

Preseljavanje i izmena žiteljstva, naročito Hrvata sa srpskog i Srba sa hrvatskog područja, jedini je put da se izvrši razgraničenje i stvore bolji odnosi između njih, a time otkloni mogućnost da se ponove strašni zločini koji su se dešavali i u prošlom ratu, a naročito u ovom sadašnjem na svemu području na kome su Srbi i Hrvati bili izmešani i gdje su Hrvati i MUslimani s planom išli na istrebljenje Srba".

Antun Miletić piše u uvodu knjige "Genocid nad Muslimanima" da je "ovaj projekat homogene Srbije dopunjavan programom četničkog pokreta Draže Mihajlovića septembra 1941.godine u kojem pored ostalog stoji:

"..Pripremati da bi u danima sloma mogli izvršiti ove akcije:
b) Omeđiti "defakto" srpske zemlje i učiniti da u njima ostane samo srpski živalj
v) Posebno imati u vidu brzo i radikalno čišćenje gradova i njihovo popunjenje svježim srpskim elementom
g) Izraditi plan za čišćenje ili pomeranje seoskog stanovništva sa ciljem homogenosti srpske državne zajednice
d) U srpskoj jedinici kao naročito težak problem uzeti pitanje Muslimana i po mogućnosti rešiti ga u ovoj fazi .."

Konkretizaciju ovog genocidnog plana izložio je u instrukcijama Draža Mihailović 20.decembra 1941. godine komandantu četničkih odreda u Crnoj Gori i komandantu limskih četničkih odreda o organizaciji, ciljevima i upotrebi četničkih odreda. Između ostalog tu piše:
2) "Stvoriti Veliku Jugoslaviju i u njoj Veliku Srbiju, etnički čistu u granicama Srbije-Crne Gore-Bosne i Hercegovine-Srema -Banata i Bačke
4) Čišćenje državne teritorije od svih narodnih manjina i nenacionalnih elemenata
5) Stvoriti neposredne zajedničke granice između Srbije i Crne Gore, kao i Srbije i Slovenačke čišćenjem Sandžaka od muslimanskog življa i Bosne od muslimanskog i hrvatskog življa".

I kada je reč o nameni zločina, treba pomenuti i pismo Stevana Moljević od februara 1942.godine Dragiši Vasiću o granicama i društvenom uređenju posleratne "Velike Srbije", gde između ostalog piše:
"Što se tiče našeg unutrašnjeg pitanja, razgraničenja a Hrvatima tu držimo da treba odmah, čim se ukaže prilika, prikupiti sve snage i stvoriti svršen čin:
a) Zaposesti na karti označenu teritoriju
b) Očistiti je prije nego što se iko pribere

Zaposedanje bi se, mislimo, moglo izvesti samo tako ako bi se jakim odredima zaposela glavna čvorišta i to:
Osijek, Vinkovci, Slavonski Brod, Dunja, Karlovac, Knin i Šibenik, te Mostar i Metković, a onda iznutra pristupiti čišćenju zemlje od svih nesrspkih elemenata. Krivcima bi valjalo otvoriti put- Hrvatima u Hrvatsku, a Muslimanima u Tursku (ili Albaniju).

"To su osnovni elementi četničkih vođa", zaključuje Anton Miletić u Uvodu knjige "Genocid nad Muslimanima". Autori pišu da su te elemente "njihovi potčinjeni proveli u život uništavanjem muslimanskog življa bez obzira na pol i uzrast. Tok događaja je utvrđen samo onako kako su se događaji odvijali- genocid sprovodio".

U nastavku Uvoda Anton Miletić analizirajući dokumenetaciju, kako kaže, "četničke provenijencije" govore o tri karakteristična perioda masovnog stradanja muslimana u Drugom svjetskom ratu.

"Prvi, tokom 1941, od februara 1942., drugi, augusta 1942. i treći period početkom 1943.godine. U ovom prvom periodu iz dokumenata je uočljivo da je zločin nad Muslimanima Pribojski četnički odred všio oružjem dobijenim od talijanskih okupatora i da je 3. januara 1942. napravljen plan uništenja Muslimana u Čajničkom srezu. No, mora se odmah konstatovati da za taj period zločina nad Muslimanima u višegradskom, fočanskom, goraždanskom i čajničkom srezu nema ovih dokumenata, što nije ništa neobično, jer izvršioci zločina retko ostavljaju pisane tragove o izvršenju zločina. Međutim, dokumenta drugih provenijencija obilno nadopunjuju ovaj nedostatak u rasvetljavanju ratnih zločina od strane četnika Draže Mihailovića.

TRI TALASA GENOCIDA NAM MUSLIMANIMA

To su u prvom redu dokumenta upravnih vlasti, komandi i jedinica NDH. Iz njih se vidi da je već juna-augusta 1941.Muslimane čekala zla sudbina kad su četnici zapalii dva sela: Dabrovinu i Biševo. Prvi masovni pokolji Muslimana izvršeni su u Ljubinju-jami Čavkarica i višegradskoj opštini gdje je do septembra 1941,godine ubijeno 497, a zatim 5.i 6. septembra u Kulen Vakufu i Koraju 26/27 novembra 1941,godine gdje je masakrirano više od 100 ljudi, žena i dece Muslimana. Iz tih dokumenata se vidi da je od decembra 1941, pa do februara 1942. izvršen masovan pokolj Muslimana u fočanskoj opštini, posebno u Foči i Goraždu, Vlasenici i Srebrenici. Podatci o broju ubijenih Muslimana u tim dokumentima su različiti, ali je reč o hiljadama ubijenih i bačenih u Drinu od Foče do Ustiprače.

Sam četnički kapetan Sergije Mihajlović je rekao: "Rešili smo se neprijatelja, ubili smo 5 000 Muslimana u Foči i Goraždu".

U tom regionu istočne Bosne ubijanje Muslimana je prestalo februara 1942. kada je na tom području stvorena velika slobodna partizanska teritorija sa centrom u Foči gde se smestio 25.janura 1942. godine i VŠ NOV i DV Jugoslavije na čelu sa vrhovnim komandntom Josipom Brozom Titom. Ta slobodna teritorija je funkcionisala sve do 10.maja 1942. godine, kada su je napustile jedinice NOV-a i POJ-a pod pritiskom nadmoćnijih okupatorsko-kvislinških snaga.

Drugi pokolj u Foči, četničke jedinice pod komandom Zaharije Ostojića izvršen je 19. augusta 1942.godine. U jednoj od njegovih depeša piše: "U Foči ima svega i svačega, pa se nadam dobrom plenu. Jedva čekam da mi se ljudi prikupe, pa ću im mamu maminu za sva vremena (misli na Muslimane-AM). A zatim je naređeno: "Ovo likvidiranje-ubijanje ima biti isključivo klanje kamom- koljite jer treba štedeti municiju". Dalje, u dokumntima četničke provenijencije, posebno u izveštajima stoji da su četnici samo u Foči poklali 300 žena i dece i na hiljade proterali u pravcu Sarajeva.

Ovaj drugi pokolj Muslimana, u mnogome se može sagledati i kroz dokumente ustaško-domobranske provenijencije. Iz njih proizilazi da je genocid nad Muslimanima izvršen masovno, kako ubijanjem, tako i proterivanjem. Prema tim dokumnetima u Foči je ubijeno oko 2 000 ljudi, žena i dece i na hiljade proterano pominjući i brojku od 5 000 izbeglica. Međutim, u tim dokumentima ima podatak o stradanju i u drugim regionima Bosne i Hercegovine, navodeći da je u tom periodu u selima oko Prozora ubijeno oko 2 000 Muslimana.

Treći pokolj Muslimana povezan je sa jednim vrlo važnim periodom narodnooslobodilačkog rata i revolucije 1943. godine. Reč je o početku nemačke operacije "Vajs" protiv snaga NOV-a i POJ-a u nas poznatije kao "bitka na Neretvi", ili IV neprijateljska ofanziva. Ova ofanziva neprijateljskih snaga počela je 20.januara 1943, a pripreme za njeno izvođenje još u decembru 1942.godine.

"KOLJI, ŠTEDI MUNICIJU!"

U tom cilju komandant Limsko-sandžačkih četničkih odreda krajem decembra 1942.godine izdaje zapovest u kojoj između ostalog piše:

"Da bi se uništili i poslednji ostatci komunističkih bandi koje su privremeno našle sklonište u jednom delu Bosne, Vrhovna komanda naredila je da se za tu akciju upute sa teritorije ove Komande 2 000 četnika. No, pre ovog pokreta, usput, jedinice iz sastava Komande limsko četničkih odreda izvršile su pokolj Muslimana u pljevaljskom, čajničkom i fočanskom srezu, o čemu Pavle Đurišić u svom izveštaju, što je neuobičajeno za ratne zločince priznaje šta je uradio u toj zločinačkoj akciji kad kaže:

"Akcija u pljevaljskom, čajničkom i fočanskom srezu protivu Muslimana izvršena je. Operacije su izvedene tačno po naređenju i izdatoj zapovesti. Sva muslimanska sela u tri pomenuta sreza su potpuno spaljena, tako da nijedan njihov dom nije ostao čitav...Kod Muslimana oko 1 200 boraca i do 8 000 ostalih žrtava: žena, staraca i dece."

Za takav zločin nam Miuslimanima i u drugim brojnim četničkim dokumentima (izveštajima i naređenjima) o tome piše:

"Želim da vidim čišćenje u masi i to energično. Želim da onima koji mil da nam zabodu nož u leđa onog dana kada krenemo u izvršenje našeg svetog zadatka. otkineš glavu bez milosti...za ovo imaš određene ruke. U izvršenju čpoverenog ti zadatka više neću da primam nikakve izgovore... Neverni sam Toma i biću sve dotl dok ne vidim da padaku glave i gore sela našim neprijateljima"

A u jednoj depeši Komande 800 (Istočna Bosna i Hercegovina) potčinjenim piše: "Po ceni svega imaju se likvidirati u Mostaru: Kurt Husnija, Gnjat Anđelko, Bilalović Mehmed, Pavić Vaso, Pužić Šefko, Kresić Andrija (još je nabojano 16 lica AM). Ove na prvo mesto po spisku koji se nalazi kod tebe, ilu u komitetu u parohijskom zvanju pod "Z" (zaklati, AM) dok komandant Nevesinjskog korpusa kapetan Milorad Popović naređuje: "Žari i pali..koljite, jer treba štedeti municiju..."

...Ove dokumente četničkih zločina potvrđuju i dokumenti ustaško-domobranske porvenijencije, tj, da su izvršili masovan zločin nad Muslimanima u opštinama Pljevlja, Čajniče, Nova Varoš, Priboj i Višegrad. Na konferenciji Muslimana u Carevoj džamiji u Sarajevu 9. februara 1943,godine konstatovano je da je u Čajniču ubijeno oko 4.000 Muslimana, a u jednom drugom dokumentu piše da je do kraja 1942, godine prema podacima Imanata džemata opštine Višegrad ubijeno 1802 Muslimana (1159 ljudi, 345 žena i 298 dece)....

(Priredio: S.A.)

loading...

Komentari - Ukupno 4

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne nužno i stavove redakcije Slobodna Bosna. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Redakcija zadržava pravo da obriše komentar bez najave i objašnjenja. Zbog velikog broja komentara redakcija nije dužna obrisati sve komentare koji krše pravila. Kao čitalac također prihvatate mogućnost da među komentarima mogu biti pronađeni sadržaji koji mogu biti u suprotnosti sa vašim vjerskim, moralnim i drugim načelima i uvjerenjima.

  1. Lista komentara
  2. Dodaj komentar

trenutak ...