SB KULTURNI SPECIJAL; MEDALJONI ZA VEŠOVIĆA (V): „Ne mogu da pojmim u kakvoj je to starinarnici književnosti Marko Vešović, samoprozvani vrhunski esteta kad je…“

iako ne vjerujem da bi se taj slovoslagač osmelio da kao naš Tmičko-Gnusnik ime Hamletove nesuđenice stavi na kraj stiha...

  • Kultura

  • 05. Feb. 2018  05. Feb. 2018

  • 0

 

Piše: KOLJA MIĆEVIĆ

 

 

Tek što sam, završavajući prošlonedjeljni Medaljon, zaključio da bi jedan od mogućnih prevoda francuskog izraza coup de grâce mogao biti i glagol dokrajčiti, preda mnom se bez moje želje našao Vešovićev prijevod pjesme Ofelija Artura Remboa, jednog od najdirektnijih nastavljača Bodlerovog

modernizma!

 

Tmičko kao da komentariše taj francuski izraz dajući prevod i objašnjenje za jednu drugu riječ kojom se završava posljednji stih prvog katrena pomenute Remboove Ofelije, koja u originalu glasi: hallalis. Ovako nam Tmičko tumači tu reč: „Hallalis, lovački znak da je jelen pao i da se može dokrajčiti“, što – to ja

dodajem – znači da se ranjenom jelenu može zadati coup de grâce! Evo tog stiha:

 

                  – On entend dans les bois lointains des hallalis.

           

U ovom stihu najteže je naći rješenje za posljednju riječ, hallalis, termin iz lovačkog rječnika za koji mi nemamo odgovarajući, tako da prilikom prevođenja pjesme koja inače nema mnogo veze s lovačkim zanatom, ostaje da ili taj termin zadržimo u originalu – ali u fonetskom obliku: halali, isto kao što bi bilo

mogućno zadržati i coup de grâce – ili da se nekako snađemo!

 

Kad sam prije ravno pedeset godina prevodio Remboovu Ofeliju opredijelio sam se za ovu drugu varijantu, a isto tako učinio je, mnogo godina posle mene, naš Gnusnik Vešović, u stvari jednostavno je odlučio da se snađe ali tako što će da od mene doslovno preuzme već gotovo rešenje. Evo kako glasi moj prevod iz 1965:

 

                    – Iz dalekih šuma čuju se rogovi.

 

A ovako Vešoviev Gnusnikov, pre neku godinu ili mjesec:

 

                       Iz dalekih šuma čuju se rogovi.

 

Nevjerovatna razlika, zar ne? Ali od Marka Vešovića se može očekivati svašta u svakom trenutku i povodom bilo čega, pa i da ovako fotokopira tuđi prevod jednog stiha, jer u nedostatku vremena – pre nego mu padne zastavica – nema dodatne snage da bar nešto promijeni i izbjegne tu totalnu sličnost s onim koga smatra svojim najvećim suprotnikom

(evo jedne nove riječi!).

 

Zar nije mogao načiniti bar mali napor, jednu malu inverziju, pa reći:

 

                          Iz šuma dalekih čuju se rogovi,

 

A da ne govorim da bi spasio svoju nečast da je, recimo, rešio stvar ovako:

 

                           Iz šuma dalekih čuje se zov roga.

 

Ništa od toga! Majstor Vešović se opredijelio za karikaturalno oponašanje. I hajde da mu halalim taj neuspeh s hallalis, ali on već u četvrtoj strofi recidivira gotovo na isti način, opet me kopira-fotokopira, i pritom mi kao i s rogovima preuzima moju rimu. A nije morao da je samo malo uposlio svoju nepostojeću invenciju! Ovako Tmičnik Vešović:

 

                        Sa zlatnih zvijezda poj tajanstven pada.

 

A ovako ja, ali četiri decenije prije njega:  

 

                        Tajanstveni poj sa čistih zvezda pada.

 

 Istina je da su zvijezde kod Remboa zaista zlatneétoiles d'or – i tu je Vešović

uspio da načini mali otklon od moga prevoda, ali završnom riječju, glagolom pada

– koji se i kod njega rimuje s pokatkada – učinio je da se i ritmički i smisaono i

rimovalački naša dva prevoda sasvim, magnetično podudare.

 

Odmah dodajem da su te dvije podudarnosti u dva stiha i najbolja rješenja koja nam je Gnusnik ponudio prevodeći Remboovu Ofeliju. Sve ostalo je splet upropašćenih slika, disonantnih, kljastih ritmova, vilinskih stihova pretvorenih u nepodnošljive prozaizme, jer šta ima prozaičnije i smisaono nepodnošljivije kao kad Remboov stih:

 

                      Passe, fantôme blanc, sur le long fleuve noir

                        (Prolazi, bijela avet, dugom crnom rijekom)

 

postane kod našeg univerzitetskog profesionalca nešto u čemu i ne prepoznajete

stih koji poredite, sveden na četiri riječi koje kao da su posvađane među sobom,

što pokazuje da svaki dvanaesterac uopšte ne mora da bude ono što se od njega

očekuje:

 

                        Tužna Ofelija, bijela utvara (?).

 

Kako je, na primer, zloupotrebio Remboa i od jednog od najlelujavijih i najvilinskijih

stihova francuskog simbolizma i poezije uopšte, kojim počinje drugi deo Ofelije:

 

                      Ô pâle Ophélia ! belle comme la neige !

                        (O blijeda Ofelijo! lijepa poput snijega…)

 

isfabrikovao ovu nepodobštinu koja zaista liči na one Vešovićeve stihove za koje bismo mogli pomisliti da ih je ostavio slovoslagaču da ih sredi (dokrajči!) ako ikako može:

 

                        Blijeda, ko snijeg lijepa Ofelijo!

 

iako ne vjerujem da bi se taj slovoslagač osmijelio da kao naš Tmičko-Gnusnik ime Hamletove nesuđenice stavi na kraj stiha – što kod Remboa, kao što se vidi, nije slučaj – i da iščauri najgnusinju rimu koju je na tom mestu mogao da smisli:

 

                        Jer vjetrovi s gorja norveškoga tijo...

 

Čak i da je Rembo stavio na mesto rime izraz tout bas, tiho, koji se kod njega nalazi tek u sredini sledećeg stiha, ne mogu da dođem sebi, ne mogu da pojmim u kakvoj je to starinarnici književnosti Marko Vešović, samoprozvani vrhunski esteta kad je  pitanju tumačenje i prevođenje moderne poezije, budzašto kupio ili dobio džabe prilog tijo, rimu koju Ofelija, bijela kao snijeg, zaista nije zaslužila. Rijetko je kada jedna riječ, čak i taj prilog tijo, stavljena u funkciju rime dobila tako očigledno uvredljivu konotaciju!

 

Ako je baš htio da rimuje Ofelijino ime, ako je želio da bude veran originalu, mogao je, čak je morao da to učini u drugom katrenu, gde se njeno ime zaista nalazi na mjestu rime:

 

                       Voici plus de mille ans que triste Ophélie

                        (Evo već tisuć ljeta kako tužna Ofelija),

 

što je Tmičko-Gnusnik Vešović unakazio u par poteza:

 

                        Tisuć ljeta vodom crnom je nošena

 

Ni traga od Ofelije u Vešovićevom stihu, a da ne produbljujem problem i šibam ga zato što je njegova prevodna Ofelija nošena vodom, dok je kod Remboa riječ o rijeci, le fleuve, i francuski pjesnik insistira na toj slici. Da li Vešović u svojoj petljanciji sa slogovima upotrebljava reč voda samo zato što ima jedan slog manje od rijeka? To bi bilo poražavajuće, ali izgleda da je upravo tako. Ali, Vešović Marko se odavno samoporazio.

 

Inače, Tmičko-Gnusnik je nepristojan prema Ofeliji ne samo u prevodu pesme o njoj, nego i u pratećim komentarima! Vešović na primer kaže: »Kad je Ofelija pala u vodu« – opet ta voda! – iz čega se može zaključiti da se okliznula s obale ili zaista pala s nekog mosta nespretno zakoračivši, tako da bi se njeno samoubistvo moglo objasniti kao nesrećan slučaj, a to bi značilo oduzeti toj čudesnoj djevici pravo da sama odluči o svojoj sudbini i da svojom voljom  u đ e  u rijeku i bude odnesena s ovoga svijeta.

 

Ali Vešović se ne da zbuniti! Tamo gde Rembo provlači Ofelijino ime kroz rimu, on to ne čini, ali misli da se iskuljuje zato što na drugom mjestu, u stihu gdje je Ofelija na početku stiha, njeno ime stavlja na kraj! Pa valjda je Rembo znao šta čini i imao razloge što ju je prvi put stavio na kraj, a drugi put na početak!  

 

Vešovićevo pala u vodu povodom Ofelije jedan je od ružnijih komentara neke situacije ili ličnosti u svjetskoj književnosti. A ništa bolje nije prošao ni sam Hamlet, koji je za Tmička Vešovića jadnik ludi, a ne jadna luda, kako ipak treba prevesti francusko pauvre fou!

 

A uvredljiv je i za Ofeliju i za Hamleta Gnusnikov prevod Remboove slike s’assit à tes genoux, sjede ti kraj koljena, a ne uz krilo ti sjede, čime Vešović sugeriše ideju da će Hamlet u jednom trenutku zagnjuriti glavu u Ofelijino krilo, što bi moglo pasti na um samo jednom pornografski raspoloženom režiseru, ili prevodiocu kakav je Marko Vešović!

 

            Oprosti, Ofelijo! Tmičko se malo osmjelio!        

 

 

      

 

Vezane vijesti

Komentari - Ukupno 0

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne nužno i stavove redakcije Slobodna Bosna. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Redakcija zadržava pravo da obriše komentar bez najave i objašnjenja. Zbog velikog broja komentara redakcija nije dužna obrisati sve komentare koji krše pravila. Kao čitalac također prihvatate mogućnost da među komentarima mogu biti pronađeni sadržaji koji mogu biti u suprotnosti sa vašim vjerskim, moralnim i drugim načelima i uvjerenjima.

  1. Lista komentara
  2. Dodaj komentar

trenutak ...