Balkanske kriminalne grupe sarađuju s brazilskim kartelima kako bi zapadnu Afriku pretvorile u ulaznu kapiju za evropsko tržište kokaina, upozorava se u novom izvještaju – navodeći da ta trgovina podstiče korupciju, lokalnu upotrebu droga i nestabilnost širom regiona, piše francuski medij RFI.fr.

Globalna inicijativa protiv transnacionalnog organizovanog kriminala (GI-TOC) navodi da se balkanske mreže šire širom zapadne Afrike kako bi premještale velike količine kokaina u Evropu, uspostavljajući saveze s latinoameričkim kartelima i lokalnim posrednicima. U ponedjeljak, francuska mornarica zaplijenila je gotovo šest tona kokaina s ribarskog broda u međunarodnim vodama kod obale zapadne Afrike. GI-TOC kaže da takve zapljene samo nagovještavaju razmjere trgovine kroz regiju. “Trećina evropskog kokaina sada prolazi kroz zapadnu Afriku, a taj udio bi do 2030. godine mogao porasti na polovinu,” rekla je Lucia Bird Ruiz, direktorica GI-TOC-ovog Centra za promatranje ilegalnih ekonomija u zapadnoj Africi, za RFI. “Grupe iz Crne Gore, Srbije i Albanije danas su među najznačajnijim akterima u globalnoj trgovini kokainom, a njihova prisutnost u regiji je sve više ukorijenjena.”

Susret balkanske mafije i brazilskih kartela

Izvještaj navodi da su crnogorski klanovi poput Kavača i Škaljara – rivali s vezama s italijanskom mafijaškom grupom 'Ndrangheta – uspostavili bliska partnerstva s latinoameričkim kartelima. Navodi se da je brazilski Primeiro Comando da Capital, najmoćnija kriminalna organizacija u zemlji formirana u zatvorima Sao Paula, jedan od njihovih glavnih partnera. GI-TOC navodi da je ova saradnja omogućila balkanskim grupama da kontrolišu lanac opskrbe od proizvodnje u Južnoj Americi do maloprodajnih tržišta u Evropi.

Izvještaj navodi da zapadna Afrika nudi trgovcima proširene lučke objekte, slab nadzor i lokaciju koja je čini idealnom kao tranzitna tačka. Kako su se kontrole na direktnim rutama iz Latinske Amerike u Evropu pooštrile, trgovci sve više koriste obalne države poput Senegala, Gvineje-Bissau, Sijera Leonea i Zelenortskih Ostrva. “Tržište kokaina u Evropi raste svakim danom, dok su se kontrole na direktnim rutama iz Latinske Amerike pojačale. Zato je zapadna Afrika postala toliko važna za trgovce,” rekla je Bird Ruiz.

Posrednici u sredini

GI-TOC navodi da je ključna karakteristika ove faze uloga posrednika. Često državljani Balkana poslani u zapadnu Afriku na mjesece, djeluju kao posrednici, upravljajući pošiljkama, njegujući veze s lokalnim partnerima i osiguravajući diskreciju. Jedna takva mreža, navodi izvještaj, djelovala je iz Freetowna, Sijera Leone, gdje je posrednik osnovao firmu za rukovanje uvozom i prepakivanje kokaina u kontejnere namijenjene za Belgiju. "Posrednici su apsolutno centralni za način na koji ove grupe djeluju," rekla je Bird Ruiz za RFI. "Oni pružaju fleksibilnost, grade odnose na terenu i sve više služe kao tačka spajanja između različitih kriminalnih mreža."

GI-TOC upozorava da, iako je glavni cilj premještanje kokaina na sjever, trgovina također podstiče probleme unutar zapadne Afrike. Plaćanja posrednicima ponekad se vrše u drogama umjesto u gotovini, što povećava lokalnu potrošnju. Posebno se širi crack kokain, dok su stvarne cijene u Gani i drugdje pale od 2019. Bird Ruiz je rekla da su posljedice već jasne, s rastućim stopama ovisnosti, krhkim zdravstvenim sistemima pod opterećenjem i korupcijom na državnom nivou. "Neke od ovih grupa već su korumpirale visoke političke figure u Evropi," rekla je. "Trebamo očekivati da će primijeniti iste strategije u zapadnoj Africi."

Jača saradnja

Izvještaj naglašava da će suzbijanje trgovine zahtijevati više od povremenih zapljena visokog profila. Poziva na jače obavještajne sisteme, bolje prikupljanje podataka i prije svega bližu saradnju između afričkih i evropskih agencija za provođenje zakona, lučkih vlasti i privatnih firmi. GI-TOC upozorava da bez takvih mjera, zapadna Afrika rizikuje da postane još više ukorijenjena u globalnoj ekonomiji kokaina. "To nije samo pitanje organizovanog kriminala," rekla je Bird Ruiz za RFI. "To je pitanje javnog zdravlja, pitanje upravljanja i, potencijalno, pitanje sigurnosti za cijelu regiju."