U drevnom skloništu od stena u srcu Malavija, arheolozi su otkrili najstariji poznati dokaz planirane pogrebne lomače za odraslu osobu, stare oko 9.500 godina.

Analize ugljenisanih ostataka pokazuju da je pokojnica imala između 18 i 60 godina i da je njeno tijelo pažljivo pripremljeno za dugotrajnu kremaciju na velikoj lomači.

Ovaj ritual se odvijao na mjestu koje je služilo za posmrtne obrede najmanje 8.000 godina. Antropološkinja Džesika Serezo-Roman sa Univerziteta u Oklahomi ističe da ovo otkriće „produbljuje naše razumijevanje sahrana lovaca-sakupljača, pokazujući da su njihovi obredi mogli biti daleko složeniji nego što se ranije pretpostavljalo“.

Planiranje ceremonije zahtijevalo je značajne resurse, uključujući sakupljanje velike količine drveta, a kontinuirana upotreba lokacije sugeriše postojanje društvenog pamćenja i poštovanja predaka. Praksa uključuje i manipulaciju dijelovima tijela – lobanja nije pronađena, a tragovi posekotina i različite boje kostiju ukazuju na pomjeranje ostataka tokom lomače.

Lomača Hore 3, kako je označena pokojnica, spaljivala je tijelo koristeći najmanje 30 kilograma drveta, trave i lišća. Naslage pepela pokazuju da je isto mjesto korišćeno za kremacije i nekoliko stotina godina kasnije.

Lokalitet HOR-1 u podnožju planine Hora bio je aktivan prije oko 21.000 godina, a između 16.000 i 8.000 godina služio je za pogrebne obrede. Istraživači ističu da istorija velikih lomača i rituala na tom mjestu odražava „duboko ukorenjenu tradiciju višestrukog korišćenja i ponovnog posećivanja lokacije“, te da ove prakse ukazuju na složene pogrebne i ritualne aktivnosti lovaca-sakupljača koje prethode pojavi proizvodnje hrane.

Istraživanje je objavljeno u časopisu Science Advances.