Evropa ulazi u najdublju demografsku krizu u svojoj modernoj historiji: prema projekcijama Ujedinjenih naroda, kontinent bi do kraja stoljeća mogao ostati bez više od 150 miliona stanovnika, što znači pad od oko 20 posto u odnosu na današnji broj ljudi.

Prema vizualizaciji EconomyMappeda, zasnovanoj na podacima UN-ovih Svjetskih populacijskih prognoza za 2024. godinu, evropsko stanovništvo će se, prema takozvanom "srednjem scenariju", najrealnijem modelu koji uzima u obzir trenutne trendove nataliteta, mortaliteta i migracija, drastično smanjivati tokom narednih decenija.

Pad broja stanovnika posljedica je višedecenijskog niskog nataliteta, jer većina evropskih zemalja odavno bilježi stope rađanja ispod nivoa potrebnog za prostu reprodukciju stanovništva. Demografi upozoravaju da će se taj trend u budućnosti samo dodatno ubrzavati.

Iako će gotovo cijeli kontinent bilježiti pad, razlike među državama bit će ogromne. Najveći apsolutni gubici očekuju se u najmnogoljudnijim zemljama: Italija bi do kraja stoljeća mogla izgubiti čak 23,8 miliona stanovnika, Poljska oko 18,8 miliona, a Njemačka približno 13,8 miliona. Za Bosnu i Hercegovinu procjene su još poraznije – do 2100. godine mogla bi spasti na svega 1,5 miliona stanovnika.

Nizak natalitet i starenje stanovništva

Posebno teška situacija očekuje se u istočnoj Evropi, koja se s demografskim padom suočava još od 1990-ih godina. Prema projekcijama, Rusija i Ukrajina zajedno bi do 2100. godine mogle izgubiti oko 40 miliona ljudi.

S druge strane, tek nekolicina država bilježit će rast ili barem stabilnost broja stanovnika. Ujedinjeno Kraljevstvo moglo bi porasti za 4,8 miliona ljudi, Francuska za 1,8 miliona, dok se manji, ali relativno stabilan rast očekuje u Švedskoj, Švicarskoj i Luksemburgu. Ukupno gledano, UN procjenjuje da će samo sedam evropskih zemalja imati više stanovnika 2100. nego danas.

Ono što dodatno zabrinjava jeste činjenica da Evropa rapidno stari – udio starijeg stanovništva raste, dok se broj mladih smanjuje, što dodatno opterećuje penzione, zdravstvene i socijalne sisteme.

Migracije više ne mogu spasiti Evropu

Ključnu ulogu u ublažavanju demografskog pada do sada je imala migracija, kako unutar Evrope, tako i izvan nje – prije svega iz Azije i s Bliskog istoka. Međutim, i taj "demografski pojas za spašavanje" ima svoja ograničenja.

Prema procjenama Eurostata, Evropa će već 2026. godine dostići vrhunac broja stanovnika, nakon čega će ukupna populacija početi kontinuirano opadati, jer pozitivni efekti migracija više neće moći nadoknaditi nizak natalitet i ubrzano starenje stanovništva.

Drugim riječima, kontinent koji je vijekovima oblikovao svjetsku historiju ulazi u period tihe, ali duboke demografske transformacije, čije će se posljedice osjećati u ekonomiji, politici, socijalnim sistemima i svakodnevnom životu svih Evropljana.