Piše: Dragan Bursać (Hayat)

Cijeli prilog RTV Herceg-Bosne podsjeća na jednu poznatu šagoljevsku tehniku: demonizuj komšiju, pa onda sve postaje dopušteno. Nazoveš jedan cijeli grad-Sarajevo “gujom”. Nazoveš njegovu politiku “islamističkom”. I to radi medij koji u svom imenu sadrži naziv UZP projekta. To je kao da vam piroman drži predavanje o zaštiti od požara.

Kad propagandna mašina počne Sarajevo nazivati “islamističkom gujom u srcu Evrope”, onda više ne govorimo o novinarstvu. Govorimo o staroj, dobro poznatoj matrici iz devedesetih, onoj u kojoj se komšija pretvara u prijetnju, a država u neprijateljski teritorij. I gle čuda, ta matrica dolazi upravo iz medijskog prostora koji je nastao na političkom naslijeđu takozvane Herceg-Bosne.

Da se razumijemo odmah: nije problem što neko kritikuje Sarajevo. Kritika je zdrava stvar. Problem nastaje kad se kritika pretvori u politički pamflet pun paranoje, izmišljotina i otvorene mržnje. A upravo to je bio prilog Radiotelevizije Herceg-Bosne koji je Sarajevo opisao kao neku navodnu “islamističku guju”.

Guju, pazite.

Sarajevo.

Grad u kojem je tokom opsade ubijeno više od 11.000 civila, među njima i više od 1.600 djece. Grad koji je preživio najdužu opsadu u modernoj evropskoj historiji. Grad koji je bio meta granata sa brda, sa istih onih brda sa kojih su pucali ljudi koji su, uzgred, često dolazili iz ideoloških projekata sličnih onima koje danas zastupa ta televizija.

Ali eto, po njihovoj verziji historije, Sarajevo je problem.

Ne ratni projekti koji su pokušali rasparčati Bosnu.

Ne presude međunarodnih sudova.

Ne ideologija etničkog čišćenja.

Problem je Sarajevo.

Stara propaganda u novom pakovanju

Cijeli prilog RTV Herceg-Bosne podsjeća na jednu davno poznatu šagoljevsku tehniku: demonizuj komšiju, pa onda sve postaje dopušteno.

Nazoveš jedan cijeli grad “gujom”.

Nazoveš njegovu politiku “islamističkom”.

Povežeš ga s Iranom.

Ubaciš par kvazianalitičara koji će to zapakovati u navodnu geopolitiku.

I voila -dobiješ političku propagandu koja se pokušava prodati kao “sigurnosna analiza”.

Ali pogledajmo malo bliže tu konstrukciju.

U tom prilogu Sarajevo je prikazano kao centar neke navodne osovine Sarajevo-Teheran. Kao da je riječ o tajnoj islamskoj revoluciji koja samo što nije zapalila Evropu.

Realnost je, međutim, daleko prozaičnija.

Bosna i Hercegovina je država kandidat za članstvo u Evropskoj uniji. Ima Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju. Saradnja sa NATO-om traje godinama. Ekonomija zemlje je gotovo u potpunosti vezana za EU.

Ali to ne odgovara narativu u kome se satanizuje BiH i njen glavni grad.

Narativ traži guju.

Narativ traži neprijatelja.

Narativ traži “bošnjačku prijetnju”.

Jer bez te prijetnje nema političkog goriva za stare projekte.

Ironija koja para oči i uši

Najveća ironija cijele priče leži u tome ko govori o ekstremizmu.

Medij koji djeluje u političkom prostoru nastalom iz projekta Herceg-Bosne drži lekcije Sarajevu o navodnom radikalizmu.

Podsjetimo samo na jednu činjenicu.

Međunarodni krivični sud za bivšu Jugoslaviju presudio je da je politički i vojni vrh Herceg-Bosne učestvovao u udruženom zločinačkom poduhvatu.

Ta presuda nije politička interpretacija.

To je pravosnažna sudska činjenica.

Dakle, prostor koji baštini političko naslijeđe tog projekta danas optužuje Sarajevo da predstavlja prijetnju Evropi.

To je kao da piroman drži predavanje o zaštiti od požara.

Fabrika paranoje

U prilogu se tvrdi da bošnjačka javnost listom navodno podržava Iran protiv Zapada.

To je jedna od onih konstrukcija koje zvuče uvjerljivo samo ako ignorišete stvarnost.

Bosna i Hercegovina je politički, ekonomski i kulturno vezana za Zapad mnogo više nego za bilo koju drugu sferu.

Milioni građana ove zemlje rade u državama Evropske unije.

Najveći investitori dolaze iz EU.

Najveći trgovinski partneri dolaze iz EU.

I na koncu, Sarajlije podržavaju narod Irana, a ne bilo koga drugog. Jesu li zato islamisti? Jesu, taman koliko je i španski premijer islamista.

Ali propaganda ne voli činjenice.

Propaganda voli simboliku.

Pa tako obični diplomatski kontakti ili prisustvo na ambasadorskim prijemima postaju dokaz neke mračne osovine.

Kad bi se ista logika primijenila na druge političke aktere u Bosni i Hercegovini, dobili bismo zanimljivu sliku.

Po toj metodologiji, politička bliskost dijela hrvatskih struktura s Orbánom pretvorila bi Hercegovinu u mađarski protektorat.

Ali takva analiza nikad ne dolazi, niti ćete je kad čuti.

Jer cilj nije analiza.

Cilj je etiketa.

Guja u ogledalu

Kad neko Sarajevo naziva gujom, vrijedi se zapitati ko zapravo proizvodi taj otrov.

Grad koji je stoljećima bio mjesto susreta religija?

Grad u kojem džamija, crkva i sinagoga stoje na nekoliko stotina metara?

Grad u kojem je preživjela i sefardska i aškenaska tradicija?

Grad koji je u Drugom svjetskom ratu imao muslimane koji su skrivali Jevreje od nacista?

Ako je to guja, onda je očigledno da se riječ koristi kao lažna i netačna politička metafora, a ne kao opis stvarnosti.

U stvarnosti, ono što se danas plasira kroz ovakve medijske konstrukcije predstavlja pokušaj obnavljanja stare ideološke matrice.

Matrica je jednostavna.

Bosna i Hercegovina mora biti nestabilna.

Sarajevo mora biti problem.

Bošnjaci moraju biti prijetnja.

Tek tada projekti velikosrpskih i velikohrvatskih etničkih teritorija dobijaju smisao.

Opasna igra

Takav narativ nije samo uvredljiv.

On je opasan.

Jer podsjeća na retoriku koja je devedesetih služila kao uvod u rat.

Tada su Bošnjaci bili “fundamentalisti” sa “zelene transferzale”.

Sarajevo je bilo “islamski centar”.

Bosna je bila “tamni vilajet”.

A onda su došle granate, etnička čišćenja, UZP i genocid.

Zato je posebno zabrinjavajuće kada takve konstrukcije danas dolaze iz medija koji bi trebali biti dio javnog informativnog prostora.

Još je zabrinjavajuće što se takav sadržaj pokušava finansirati javnim novcem.

Ako Federacija BiH zaista planira izdvajati milione maraka za RTV Herceg-Bosne, onda građani imaju pravo postaviti jedno jednostavno pitanje:

Zašto bi poreski obveznici finansirali medij koji njihov glavni grad naziva “islamističkom gujom”?

Bosna nije nikakva guja

Bosna i Hercegovina ima hiljadu problema.

Korupciju.

Etnonacionalne blokade.

Političku neefikasnost.

Ali jedna stvar nije.

Nije islamistička guja.

To je zemlja koja je kroz historiju preživjela imperije, ratove i ideološke projekte koji su pokušavali da je rastrgnu.

I svaki put se pokazalo isto.

Bosna je previše složena da bi se svela na propagandne etikete.

Zato ova lažna priča o “guji u srcu Evrope” više govori o onima koji je izgovaraju nego o Sarajevu.

Govori o politici koja još uvijek sanja karte iz devedesetih.

Govori o medijima koji pokušavaju oživjeti stare strahove.

Govori o ideološkoj potrebi da se Bosna stalno predstavlja kao problem.

Ali stvarnost je tvrdoglava.

Sarajevo nije guja.

Guja je UZP propaganda koja pokušava ponovo otrovati ovu zemlju.