Rezolucija Narodne skupštine Republike Srpske koja se danas našla na dnevnom redu, iako formalno poziva na osudu fašizma i zabranu njegovih simbola, otvara ozbiljna moralna i civilizacijska pitanja zbog načina na koji tretira žrtve zločina počinjenih tokom Drugog svjetskog rata.

Zbog načina kako je Rezolucija postavila određena pitanja, a posebno zbog degradacije stradanja Jevreja i Roma, reagirao je potpredsjednik entiteta Republika Srpska Ćamil Duraković.

"Strašan je podmukli narativ kojim se stradanje Jevreja i Roma stavlja u podređeni položaj u odnosu na stradanje Srba, to se nalazi na više mjesta u tekstu Rezolucije. Ovim je Narodna skupština Republike Srpske sramno degradirala stradanje Jevreja i Roma u drugorazredne žrtve zločina NDH. Iako se Holokaust i Porajmos formalno spominju, način na koji su uklopljeni u širi narativ implicira da nisu u fokusu, već da služe kao sporedna potvrda dominantne teze. No, jasno je da predlagačima i donosiocima to nije bitno. Potvrđuje to i činjenica da Rezolucija nije adresirala zločine Četničkog ravnogorskog pokreta i Nedićeve Srbije, te njihove mržnje protiv Jevreja, ali i saradnje sa NDH i nacisitima", kazao je Duraković.

Osvrnuo se i na neke činjenice iz prošlosti.

"Ravnogorski, odnosno četnički propagandni aparat tokom Drugog svjetskog rata sistematski je koristio antisemitsku i ksenofobnu retoriku kako bi diskreditovao Narodnooslobodilački pokret i odvratio stanovništvo od pristupanja partizanima. U toj propagandi partizani se često označavaju kao 'mošinovci', aludirajući na Moša Pijade, pri čemu se komunizam svjesno poistovjećuje sa 'jevrejštinom'. U jednom četničkom pamfletu iz 1942. navodi se da su 'komunisti čije vođe su Jevreji i koji hoće da nametnu jevrejsku vladavinu svijetu', dok se u drugim propagandnim tekstovima tvrdi da je 'Vrhovni zapovednik svih komunističkih snaga... zagrebački Jevrejin', uz nizanje imena kako bi se naglasila navodna 'tuđinska' priroda pokreta. Sličnu retoriku koristio je i Jezdimir Dangić, koji je partizansko rukovodstvo opisivao kroz etničke etikete poput 'čivut Moša Pijade', dok je Draža Mihailović u depešama govorio o partizanima kao o 'zlotvorima koje vodi jevrejština'. 

Nemojte zaboraviti i Nedićevu Srbiju. Nakon uspostave kvislinške vlade Milan Nedić, antikomunistička i posebno antisemitska propaganda postaje centralni dio njenog djelovanja. Jevreji su na propagandnim plakatima prikazivani kao 'gospodari sveta' koji kontrolišu ekonomiju, vojsku i politiku, dok su komunisti, boljševici i zapadni saveznici sistematski povezivani sa navodnom 'jevrejskom zaverom'. U javnim nastupima Nedić je koristio izraze poput 'komunističko-jevrejski ološ' i 'komunističko-masonsko-jevrejsko-engleska mafija', čime se direktno nadovezivao na nacistički propagandni obrazac. Paralelno s tim, represija nad Jevrejima u Srbiji započinje već u ljeto 1941. godine, uz aktivno učešće domaćih kolaboracionističkih struktura, policije i žandarmerije, koje su pomagale nacistima u sprovođenju Holokausta. Do proljeća 1942. većina jevrejske zajednice u Srbiji bila je uništena. Toga svega nema u ovoj Rezoluciji. Zašto? Pitajte one koji su je pisali", napominje Duraković.

Poručuje i da je vrijeme za zaokret odnosa politike u Banjoj Luci prema prošlosti.

"Kultura sjećanja ne može biti održiva ako se temelji na rangiranju žrtava. Ne može biti održiva bez suočavanja sa zločincima iz vlasititih redova. Bošnjaci su svoj odnos prema žrtvama Holokausta otvoreno i jasno pokazali. Majke Srebrenice su se poklonile žrtvama u Jasenovcu. U Memorijalnom centru Srebrenica smo poslali svoje poruke odnosa prema žrtvama drugih naroda. Mi smo išli u Ćelebiće i u Grabovicu, da damo poštu srpskim i hrvatskim žrtvama devedesetih. A gdje su oni? U skupštinskim klupama gdje žrtva vrijedi samo kao alat. Oni ne mogu podnijeti činjenicu da su u Jasenovcu ubijene daidže Bakira Izetbegovića – Bakir i Muhamed Repovac. Njima smeta činjenica da je na spisku ubijenih u ovom logoru i naš Srebrenčanin Šefko Purković. Za nas su i 'vaše' i 'naše' žrtve jednako vrijedne. Mi se jednako stidimo i 'vaših' i 'naših' zločinaca. A vaših poruka će se generacije koje dolaze stiditi", zaključuje Duraković.