Dva talijanska diplomata stare škole, Antonio Zanardi Landi di Veano i Riccardo Sessa, spominju se u diplomatskim krugovima kao mogući nasljednici visokog međunarodnog predstavnika Christiana Schmidta, koji je najavio odlazak s dužnosti nakon gotovo pet godina na čelu Ureda visokog predstavnika (OHR), saznaje hercegovački portal Zapad.ba blizak Draganu Čoviću i HDZ-u. Schmidt bi, prema dostupnim informacijama, trebao ostati na funkciji dok ne bude imenovan njegov nasljednik, a službeno objašnjenje govori o osobnoj odluci. Ipak, u diplomatskim i političkim krugovima već se tumači da njegov odlazak otvara širi proces preispitivanja međunarodne supervizije nad Bosnom i Hercegovinom.

U tom kontekstu zanimljivo je da se kao moguća imena ne pojavljuju političari iz prvog reda evropske scene, nego dvojica iskusnih talijanskih diplomata, obojica duboko vezana uz Balkan, NATO, Vatikan i šire sigurnosne strukture Zapada.

Dvojica diplomata dugog pamćenja

Antonio Zanardi Landi di Veano, rođen 1950. u Udinama, pripada generaciji talijanskih diplomata koji su karijeru gradili u najosjetljivijim geopolitičkim zonama. Bio je talijanski ambasador u tadašnjoj Državnoj zajednici Srbija i Crna Gora od 2004. do 2006., potom zamjenik generalnog sekretara talijanskog Ministarstva vanjskih poslova, ambasador pri Svetoj Stolici i Suverenom malteškom redu, te ambasador u Ruskoj Federaciji i Turkmenistanu. Od 2016. ambasador je Suverenog malteškog reda pri Svetoj Stolici. Njegova biografija upućuje na čovjeka koji jednako dobro poznaje Beograd, Moskvu, Rim i Vatikan – četiri adrese koje su za budućnost Bosne i Hercegovine često važnije nego što se javno priznaje.

Riccardo Sessa, rođen 1947., još je jedno ime iz talijanske diplomatske arhive koje nosi težinu kriznih vremena. Bio je talijanski ambasador u Beogradu od 1997. do 2000., dakle upravo u periodu kosovske krize, NATO-ove intervencije protiv režima Slobodana Miloševića i dramatičnog preslagivanja odnosa na prostoru bivše Jugoslavije. Nakon toga služio je kao ambasador u Iranu i Kini, a od 2010. do 2013. bio je stalni predstavnik Italije pri Sjevernoatlantskom vijeću NATO-a u Briselu. Danas je predsjednik SIOI-ja, Talijanskog društva za međunarodnu organizaciju, što ga i dalje drži u mreži evroatlantske diplomatske zajednice.

Zajedničko im je da nisu operativci dnevne politike, nego ljudi institucija, diskrecije i dugog pamćenja. Obojica poznaju srpski politički prostor, talijansku diplomatiju, vatikanske kanale i zapadne sigurnosne mehanizme. Upravo zato njihovo spominjanje kao mogućih rješenja za OHR ne bi trebalo čitati samo kao personalno pitanje, nego kao signal mogućeg zaokreta: od visokog predstavnika koji interveniše i nameće odluke prema figuri koja bi trebala nadzirati postupno zatvaranje međunarodne supervizije.

Stabilizacija ili povlačenje?

Takav scenarij, međutim, otvara ključno pitanje: bi li odlazak Schmidta i dolazak nekog od ovih „prijelaznih" diplomata značio stabilizaciju Bosne i Hercegovine ili početak povlačenja međunarodne zajednice u trenutku kada unutrašnji dogovor u zemlji još ne postoji? Evropski i regionalni analitičari već mjesecima upozoravaju da pitanje budućnosti OHR-a nije tehničko, nego duboko političko pitanje: Bosna i Hercegovina formalno teži ka Evropskoj uniji (EU), ali njene institucije i dalje ovise o vanjskom arbitru u kriznim situacijama.

Zato su Zanardi Landi i Sessa zanimljivi upravo kao simboli. Njihove godine nisu samo biografski podatak, nego dio političke poruke. To su diplomati iz vremena kada se Balkan rješavao u pregovorima velikih sila, iza zatvorenih vrata, kroz ravnotežu Washingtona, Moskve, Brisela, Rima i Vatikana. Ako se njihova imena doista nalaze na stolu, onda se iza rasprave o Schmidtovom nasljedniku možda krije mnogo veće pitanje: ulazi li Bosna i Hercegovina u završnu fazu međunarodnog protektorata – ili u novu fazu opasnog diplomatskog eksperimenta?

Izvor: Zapad.ba