Nekada umjerene klime i bujne vegetacije, najjužniji Zemljin kontinent smrznuo se prije 34 miliona godina. Ledeni pokrov danas je debeo oko pet kilometara. Najsjevernije područje Zemlje, Arktik, smrznuo se tek 25 miliona godina kasnije.

Polarna asimetrija naučnike je dugo zbunjivala, ali sada je misterija možda riješena, saznaje Reuters.

Moguće objašnjenje

Računarskim modelima naučnici su rekonstruisali kako se površina razvijala tokom miliona godina. Otkrili su da je snažan geološki proces podstakao ponovno izdizanje planinskog lanca na istočnom Antarktiku koji je prešao prag nadmorske visine ključan za stvaranje i širenje planinskih ledenjaka (glečera).

Rezultat toga je ogroman ledeni pokrov u vrijeme kada su globalne temperature bile za pet stepeni više nego što su danas. Zato je Južni pol dobio ledenu kapu mnogo ranije nego što je dugoročni globalni trend hlađenja omogućio stvaranje ledene kape na Sjevernom polu, piše Conversation.

Tektonsko razdvajanje

Antarktik je nekada bio dio superkontinenta južne hemisfere koji je uključivao današnju Afriku, Južnu Ameriku, Australiju, Arabiju i Indijski potkontinent. Te su se kopnene ploče tektonskim poremećajima razdvojile i krenule prema današnjim lokacijama.

“Drevni geološki proces koji je počeo prije 160 miliona godina odredio je formiranje Zemljinog ledenog pokrova”, kažu naučnici sa Univerziteta u Southamptonu u Engleskoj, piše časopis Science.

Antarktik je ostao povezan s Australijom i Južnom Amerikom desetine miliona godina nakon što se Afrika udaljila, a na kraju se i od njih odvojio. Geološki proces koji se pokreće duboko u zemlji tokom kontinentalnog raspada zove se valovi plašta.

Ti valovi mogu ukloniti gustu stijenu s donje strane tektonskih ploča, čineći kontinente lakšim i uzrokujući njihovo podizanje, pa se u konačnici formiraju visoke površine poput visoravni i planinskih lanaca.

Valovi plašta uzrokovali su stvaranje velike visoravni na vrhu planina središnjeg dijela istočnog Antarktika. Iako planine dosežu visinu od oko 3390 metara, zakopane su pod najvećim ledenim pokrovom na svijetu.

Klimatski uticaj

Studija naglašava važnost interakcije promjenjive klime i promjenjive topografije.

Na Arktiku su se velike ledene ploče formirale tek u posljednjih 10 miliona godina. Na Sjevernom polu nema stvarnog kopna, smješten je usred Arktičkog okeana, pa nije bilo terena koji bi ranije dosegao prag nadmorske visine koji bi podstakao stvaranje trajnog leda.

Klima je trebala postati hladnija kroz smanjenje ugljičnog dioksida u atmosferi prije nego što se počeo stvarati trajni led na nižim visinama.