U Sabornom hramu Hrista Spasitelja u Banjoj Luci služen je pomen Dragoljubu Draži Mihailoviću, vođi četničkog pokreta tokom Drugog svjetskog rata, kojeg je jugoslavenski sud 1946. godine osudio na smrt zbog izdaje i ratnih zločina. Snimak obilježavanja objavljen je na društvenim mrežama.

Pomen je služen 17. jula, na 80. godišnjicu izvršenja smrtne kazne nad Mihailovićem. Organizatori su ranije pozvali građane da prisustvuju vjerskom obredu u centru Banje Luke.

Dan ranije u banjalučkom Parku oslobođenja prikazan je film "Đeneral", posvećen Mihailoviću. Projekciju i pomen organiziralo je udruženje Srbsko sabranje "Baštionik", koje je učestvovalo i u finansiranju filma.

Ko je bio Draža Mihailović

Dragoljub Draža Mihailović bio je oficir vojske Kraljevine Jugoslavije i komandant Jugoslavenske vojske u otadžbini, poznatije kao četnički ili Ravnogorski pokret.

Nakon okupacije Jugoslavije 1941. godine, formirao je oružani pokret koji je formalno bio odan kralju i jugoslavenskoj vladi u izbjeglištvu. Mihailović je jedno vrijeme bio i ministar vojske u toj vladi.

Četnički pokret u početku je imao status savezničkog pokreta otpora, ali su brojni njegovi komandanti i jedinice tokom rata sklapali sporazume i sarađivali s italijanskim i njemačkim okupacijskim snagama u borbi protiv partizana.

Četničke formacije počinile su i brojne zločine nad civilnim stanovništvom, naročito nad Bošnjacima i Hrvatima u Bosni i Hercegovini, Sandžaku, Crnoj Gori i Hrvatskoj. Mihailović je poslije rata uhapšen i izveden pred vojni sud u Beogradu.

Presuda iz 1946. godine

Suđenje Mihailoviću i grupi optuženih počelo je 10. juna 1946., a presuda je izrečena 15. jula iste godine pred Vojnim vijećem Vrhovnog suda Federativne Narodne Republike Jugoslavije. Proces je u javnosti ostao poznat kao Beogradski proces.

Mihailović je proglašen krivim za izdaju države, saradnju s okupatorima i ratne zločine koje su počinile jedinice pod njegovom komandom. Osuđen je na smrt strijeljanjem, trajni gubitak političkih i građanskih prava te oduzimanje imovine.

Smrtna kazna izvršena je 17. jula 1946. godine, a mjesto na kojem je sahranjen nikada nije pouzdano utvrđeno.

Viši sud u Beogradu poništio je presudu 2015. godine u postupku rehabilitacije, utvrdivši da Mihailović nije imao pravično suđenje i da su mu bila uskraćena osnovna prava na odbranu. Sud ga je formalno proglasio neosuđivanim.

Međutim, sud je izričito naveo da u postupku rehabilitacije nije utvrđivao da li je Mihailović bio odgovoran za ratne zločine, nego isključivo da li je postupak iz 1946. bio pravičan i zakonit. Rehabilitacijom, dakle, nije donesena historijska ili sudska odluka kojom je utvrđeno da zločini četničkih jedinica nisu počinjeni.

Služenje pomena Mihailoviću u Banjoj Luci održano je i prethodnih godina. U julu 2023. godine u istom hramu organiziran je parastos povodom godišnjice njegove smrti, također u organizaciji udruženja "Baštionik" i hramskog sveštenstva.