Američki protivzračni sistem Patriot bilježi ogroman porast potražnje ove godine, a intenzivni sukobi u Ukrajini i širenje rata na Bliskom istoku doveli su do kritičnog pada zaliha ovih presretačkih raketa širom svijeta.

Dok Ukrajina hitno traži dodatne sisteme kako bi se odbranila od ruskih noćnih napada, američki i bliskoistočni arsenali su značajno iscrpljeni zbog rata s Iranom. Također, evropske zemlje oklijevaju s donacijama, čuvajući vlastite zalihe u slučaju potrebe za nacionalnu odbranu, prenosi Klix.

Šta je Patriot?

Patriot je jedan od najnaprednijih sistema protivzračne odbrane na svijetu. Proizvodi ga američka kompanija Raytheon Technologies, a dizajniran je za rad u svim vremenskim uslovima i na velikim udaljenostima.

Iako je razvijen 1980-ih godina, sistem se neprestano modernizuje i planirano je da ostane u upotrebi do 2048. godine.

Sistem može presresti neprijateljske avione, krstareće i balističke rakete. Ukrajina je 2023. godine potvrdila da je ovim sistemom oborila i rusku raketu Kinžal, za koju Moskva tvrdi da je hipersonična. Također može pratiti do 100 potencijalnih meta istovremeno, s dometom većim od 150 kilometara.

Stariji modeli presretača (PAC-2) uništavaju mete eksplozijom u njihovoj blizini. Noviji i napredniji modeli (PAC-3) koriste preciznu tehnologiju fizičkog sudara s ciljem ("hit-to-kill"). Nedavno je predstavljen i model PAC-3 ACE, koji bi trebao koštati upola manje od trenutnih modela.

Visoka cijena

Ovaj sistem trenutno koristi 19 država, uključujući SAD, Njemačku, Poljsku, Ukrajinu, Japan, Katar, Saudijsku Arabiju i Egipat. Do sada je isporučeno preko 240 paljbenih jedinica, ali njegova visoka efikasnost dolazi uz jednako visoku cijenu.

Nova baterija Patriota košta preko milijardu dolara, od čega sam sistem košta oko 400 miliona, a prateće rakete oko 690 miliona dolara, dok cijena jedne PAC-3 rakete iznosi između četiri i pet miliona dolara.

Ogromna potrošnja u aktivnim sukobima dovela je do manjka koji ozbiljno zabrinjava vojne analitičare. Prema podacima Centra za strateške i međunarodne studije, procjenjuje se da je potrošeno oko 65 posto američkih zaliha između februara i jula. Američkoj vojsci je ostalo manje od 850 raketa, što je ogroman pad sa 2.330 komada prije početka rata s Iranom.

Slična situacija je i na Bliskom istoku, gdje je Saudijska Arabija u samo 38 dana borbi potrošila čak 86 posto svojih zaliha, ostavši na samo 400 raketa od početnih 2.800. Ostale zemlje Perzijskog zaliva bilježe sličan nivo potrošnje.

Kako bi se odgovorilo na ovu krizu, pokrenute su hitne mjere nabavke. SAD su odobrile prodaju 5.250 presretača Bahreinu, Kuvajtu, Kataru i Ujedinjenim Arapskim Emiratima radi popunjavanja ispražnjenih arsenala. Pored toga, američka vojska je prošlog mjeseca kompaniji Lockheed Martin dodijelila ugovor vrijedan 58,6 milijardi dolara za masovnu proizvodnju novih raketa.