Hashim Thaçi, bivši predsjednik Kosova, u srijedu je osuđen na 25 godina zatvora zbog ratnih zločina. Nekadašnji gerilski vođa, dugo slavljen u toj zemlji kao heroj borbe za nezavisnost, proglašen je krivim za zločine počinjene tokom rata sa Srbijom.

Thaçi je, kako je presudilo Specijalizovano vijeće u Hagu, kriv za ratne zločine koje su počinili pripadnici gerile — uključujući ubistva, proizvoljna hapšenja i pritvaranja, okrutno postupanje i mučenje. Predvodio je Oslobodilačku vojsku Kosova (UÇK) tokom rata sa Srbijom 1998. i 1999. godine, pišu Vijesti.ba.

Ovaj 58-godišnjak, koji je više od sedam godina obavljao i funkciju premijera, doživio je veliki rast popularnosti nakon što je učestvovao u procesu proglašenja nezavisnosti Kosova 2008. godine. Njegov imidž narušen je nakon izvještaja Vijeća Evrope iz 2010. godine, u kojem su navedene tvrdnje o vezama s organizovanim kriminalom i ozbiljnim zloupotrebama počinjenim tokom i neposredno nakon rata.

Kritičari su bivšeg lidera i njegovu stranku također optuživali za korupciju i koncentraciju moći među političkim saveznicima. Ipak, upravo ratne optužbe naglo su prekinule njegovo predsjedničko djelovanje i dovele do njegovog pritvaranja u Hagu.

Thaçi je 2020. godine optužen za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti, uz navode da je bio odgovoran za ubistva, mučenje, nezakonita pritvaranja i prisilne nestanke tokom i nakon sukoba. Tada je, objavljujući ostavku i odlazak u Hag, rekao: "Ovo nisu laki trenuci za mene i moju porodicu, kao ni za one koji su me podržavali i vjerovali mi tokom prethodne tri decenije naše borbe za slobodu, nezavisnost i izgradnju države."

Mnogi građani u srijedu su uživo pratili izricanje presude na ekranu postavljenom na trgu u glavnom gradu Prištini, gdje je danima ranije odbrojavano vrijeme do donošenja odluke. U subotu su se deseci hiljada ljudi okupili u Prištini zahtijevajući oslobađajuću presudu za Thaçija i druge bivše vođe UÇK-a.

Rat i uspon UÇK-a

Thaçi je rođen 1968. godine u regiji Drenica na zapadu Kosova, području koje je bilo jedno od središta albanskog otpora vlasti Srbije. Kao student se početkom 1990-ih uključio u pokret mirnog otpora vlastima u Beogradu.

Tokom studija historije u Švicarskoj, gdje živi brojna albanska dijaspora, postao je nezadovoljan politikom mirnog otpora koju je zagovarao tadašnji predsjednik Kosova Ibrahim Rugova. Nakon povratka na Kosovo dobio je nadimak "Zmija" dok je učestvovao u izgradnji podzemne gerilske vojske, UÇK-a, koja se borila za nezavisnost od snaga srbijanskog predsjednika Slobodana Miloševića.

U sukobu je poginulo oko 13.000 ljudi, uglavnom etničkih Albanaca, a rat je završen nakon intervencije NATO-a 1999. godine, kada su srpske snage povučene s Kosova. Međunarodni sudovi kasnije su osudili više visokih zvaničnika srpske vojske i policije za zločine počinjene tokom sukoba.

Kako je Kosovo nastavilo težiti državnosti, Thaçi je postao jedan od najistaknutijih političkih aktera. Tokom posjete Bijeloj kući, tadašnji američki potpredsjednik Joe Biden nazvao ga je "Georgeom Washingtonom Kosova".

Premijer, predsjednik, pa Hag

Nakon smrti Ibrahima Rugove, koji je bio široko smatran ocem nacije, Thaçi je nakon izbora 2007. godine postao premijer. Tri mjeseca kasnije u parlamentu je pročitao deklaraciju o nezavisnosti i proglasio jednostrano odvajanje Kosova od Srbije, što Beograd i danas ne priznaje.

Uprkos optužbama za korupciju, ostao je u središtu političkog života te je 2016. godine izabran za predsjednika. Thaçi je cijelo vrijeme negirao bilo kakvu odgovornost za nezakonite postupke tokom rata, opisujući sukob kao "pravednu" pobunu protiv srpske represije.

Thaçi je 2020. godine rekao: "Političke greške u miru možda sam mogao napraviti, ali ratne zločine – nikad."