Neki od najodgovornijih za ratne zločine i masakre na području bivše Jugoslavije još čekaju konačne presude, dok su neki, poput Biljane Plavšić, odslužili svoje kazne. Donosimo pregled sudbina najpoznatijih optuženih i osuđenih pred Haškim sudom.

Univerzitetska profesorica i bivša predsjednica entiteta RS (od 1996. do 1998. godine), ratna zločinka Biljana Plavšić optužena je pred Međunarodnim sudom u Hagu za ratni zločin, genocid, zločine protiv čovječnosti i teška kršenja zakona i običaja ratovanja. Nakon suđenja i nagodbe s tužilaštvom, zbog koje je oslobođena optužbe za genocid, osuđena je na 11 godina zatvora. Veći dio kazne izdržala je u Švedskoj, a u oktobru 2009. godine puštena je na slobodu.

Nakon izlaska iz zatvora odmah je otputovala u Beograd, gdje je u svoj stan stigla u pratnji Milorada Dodika. Tada je rekla da će s porodicom ostati u Beogradu.

Komandant jugoslavenske vojske u Hrvatskoj, a kasnije i srpskih snaga u Bosni i Hercegovini Ratko Mladić osuđen je na doživotni zatvor pred Međunarodnim sudom za ratne zločine na području bivše Jugoslavije. Optužnica, čija je prva verzija podignuta krajem jula 1995. godine, u međuvremenu je tri puta proširivana i mijenjana. Suđeno mu je po 10 od 11 tačaka optužnice, a oslobođen je jedino tačke koja ga je teretila za genocid u šest općina BiH. Sudilo mu se samo za genocid na teritoriji BiH, a ne i za zločine počinjene u Hrvatskoj.

Tokom boravka u Hagu preživio je dva moždana udara i srčani infarkt. Stanje mu se popravilo, iako su njegovi advokati tražili da ga presele u Rusiju jer su smatrali da u Hagu ne dobiva potrebnu ljekarsku njegu.

Slobodanu Miloševiću suđeno je pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (ICTY) zbog ratnih zločina na Kosovu i u Hrvatskoj te genocida u BiH. Suđenje je počelo u februaru 2002. godine u Hagu, a on nije priznao formalnu jurisdikciju Haškog suda. Ipak, vodio je vlastitu odbranu, ali je zbog njegovog zdravstvenog stanja suđenje prekidano 15 puta. U martu 2006. godine zatvorski čuvar pronašao ga je mrtvog u krevetu u pritvorskoj jedinici UN-a. Pokrenuta je istraga o njegovoj smrti, a nije uzimao propisanu terapiju, što je dovelo do srčanog infarkta kao uzroka smrti.

Presude za Srebrenicu i Sarajevo

Bivši general Vojske Republike Srpske (VRS) Radislav Krstić proglašen je 2001. godine krivim za ubistvo hiljada Bošnjaka u periodu od 10. do 19. jula 1995. godine. Osuđen je na 46 godina zatvora za genocid, istrebljenje, ubistva i progone. To je bila prva presuda Haškog suda za genocid u ratu u BiH i do tada najduža izrečena zatvorska kazna, a Krstić je bio i prvi Evropljanin osuđen za genocid pred nekim međunarodnim sudom nakon Nürnberga. Nakon žalbe kazna mu je smanjena na 35 godina zatvora, a krivično djelo preinačeno u učešće i pomaganje u genocidu.

Na služenje kazne prebačen je u Veliku Britaniju, gdje je u maju 2010. pretučen. Navodno su ga napala trojica zatvorenika jer je "bio bahat" i "svima glumio generala".

Bivši oficiri VRS-a Vujadin Popović i Ljubiša Beara u januaru 2015. dobili su drugostepene doživotne zatvorske kazne za genocid u Srebrenici. Drago Nikolić, bivši oficir za sigurnost Zvorničke brigade VRS-a, dobio je potvrđenu kaznu od 35 godina zatvora zbog pomaganja i podržavanja genocida. Popović i Beara su prvostepenom presudom 2010. godine proglašeni krivima za genocid u Srebrenici počinjen 1995., kada je pobijeno oko 7.000 Bošnjaka. Beara je 9. februara 2017. umro u zatvoru u Berlinu.

Nekadašnji general VRS-a i pomoćnik Ratka Mladića za obavještajno-sigurnosne poslove Zdravko Tolmir umro je u haškoj ćeliji u februaru 2016. godine. Pred ICTY-jem je u aprilu 2015. osuđen na doživotni zatvor, a proglašen je krivim za genocid, zavjeru radi počinjenja genocida, ubistva, istrebljenje, progone i prisilno premještanje civila. Sudsko vijeće je utvrdilo da je učestvovao u dva zajednička zločinačka poduhvata, ubijanju muškaraca iz Srebrenice te prisilnoj deportaciji Bošnjaka iz Srebrenice i Žepe. Utvrđeno je i da je bio lično prisutan u Srebrenici i Žepi u julu 1995. godine, da je lično predlagao ubistva civila, a zatim pomagao u prikrivanju zločina.

Stanislav Galić bio je komandant Sarajevsko-romanijskog korpusa VRS-a za vrijeme opsade Sarajeva, a nadređeni su mu bili Ratko Mladić i Radovan Karadžić. Proglašen je 2003. godine krivim za zločine protiv čovječnosti i širenje terora među civilima u Sarajevu. Prvostepenom presudom osuđen je na 20 godina zatvora, no nakon žalbe tužilaca drugostepenom presudom 2006. godine kazna mu je preinačena u doživotni zatvor. Time je postao prva osoba koju je ICTY osudio na najtežu kaznu. Kaznu služi u Njemačkoj.

Višegrad i zločini u Hrvatskoj

Haški sud potvrdio je u decembru 2012. godine doživotnu kaznu zatvora bosanskom Srbinu Milanu Lukiću za zločine počinjene na području Višegrada. Lukić je do 2004. bio u Srbiji, a u avgustu 2005. uhapšen je u Buenos Airesu, gdje je živio pod lažnim imenom Goran Dukanović. Godinu kasnije izručen je Međunarodnom sudu za ratne zločine u Hagu. Kaznu izdržava u zatvoru kod Požarevca u Srbiji. U dijelu zločina učestvovao je i njegov rođak Sredoje Lukić, kojem je Žalbeno vijeće prvostepenu kaznu od 30 godina zatvora smanjilo na 27.

Prvostepena presuda od 35 godina zatvora Milanu Martiću, jednom od vođa kninskih Srba, u novembru 2008. godine u cijelosti je potvrđena drugostepenom presudom, za ratne zločine počinjene u Hrvatskoj. Optužnica ga je teretila za ratne zločine u Škabrnji, kao i za izdavanje naredbe o raketiranju Zagreba u maju 1995. godine, kada je ubijeno sedam civila, a ranjeno ih je 214. Na izdržavanje kazne upućen je u zatvor u Estoniji.

Izvor: Dnevnik.hr