Evropski parlament ocijenio je u četvrtak da Srbija nazaduje u pogledu reformi potrebnih za pristupanje Evropskoj uniji i izrazio zabrinutost zbog rastućeg utjecaja Kine i Rusije u zemlji.

EP “žali zbog nedostatka napretka u mnogim područjima srbijanskog reformskog programa i činjenice da je čak došlo do nazadovanja u pitanjima koja su ključna za pristupanje EU-u”, navodi se u rezoluciji Evropskog parlamenta o izvješćima Evropske komisije o Srbiji za 2019. i 2020.

Europarlamentarci su pozvali Komisiju da “promijeni svoju metodologiju izvješćivanja kako bi se uzelo u obzir značajno nazadovanje i poslala jasna poruka Srbiji”.

Rezolucija je prihvaćena s 538 glasova za, 69 protiv, dok je 79 zastupnika bilo suzdržano.

Za usvajanje rezolucije glasala je velika većina zastupnika svih klubova, izuzev krajnje desnog kluba Identiteta i demokracije (ID) koji su dijelom bili suzdržani, a dijelom su glasali protiv.

Zastupnici krajnje lijevog kluba zastupnika GUE/NGL (Ujedinjena Evropska ljevica/Nordijska zelena ljevica) većinom su bili suzdržani.

Hrvatski zastupnici glasali su za usvajanje rezolucije, izuzev zastupnice Evropskih konzervativaca i reformista (ECR) Ruže Tomašić i nezavisnog Mislava Kolakušića koji su bili suzdržani, te nezavisnog Ivana Vilibora Sinčića koji je bio protiv.

Evropski parlament navodi da je tempo usklađivanja srpskog zakonodavstva s evropskim “znatno sporiji” od planiranog, ali ostvaren je “ograničen je napredak” u poglavljima 23. (pravosuđe i temeljna prava) i 24. (pravda, sloboda i sigurnost).

Za ubrzanje pristupnih pregovora kao najvažniji su istaknuti normalizacija odnosa s Kosovom i “istinsko poštovanje temeljnih prava”.

Usprkos činjenici da je EU vodeći trgovinski partner Srbije i najveći donator pomoći, Srbija “pridaje nerazmjerno mnogo pozornosti trećim zemljama”, navodi se u rezoluciji Evropskog parlamenta.

U tom su kontekstu apostrofirani utjecaji Rusije i Kine, čijeg je čelnika Xi Jinpinga srbijanski predsjednik Vučić na početku krize izazvane pandemijom koronavirusa nazvao “bratom”, izjavivši pritom da je evropska solidarnost “bajka”.

EP je “zabrinut zbog sve većeg utjecaja Kine u Srbiji i diljem zapadnog Balkana te nedostatka transparentnosti i procjene utjecaja kineskih ulaganja i zajmova na okoliš i društvo”, stoji u rezoluciji.

Europarlamentarci su zabrinuti i “zbog sve veće ovisnosti Srbije o odbrambenoj i sigurnosnoj opremi i tehnologijama iz Kine, uključujući sistem masovnog nadzora u Beogradu i masovno prikupljanje osobnih podataka bez odgovarajućih zaštitnih mjera”.

Brinu i zbog “bliske političke i vojne saradnje Srbije s Rusijom, uključujući kontinuiranu prisutnost ruskih zrakoplovnih kapaciteta u Nišu”

Istaknuta je važnost usklađivanja vanjske i sigurnosne politike Srbije i EU-a, što je nužnost za pristupanje Srbije EU-u.

“Vanjska politika Srbije najmanje je usklađena s evropskom politikom”, kazao je na plenarnoj sjednici slovački pučanin Vladimír Bilčík, izvjestitelj EP za Srbiju.

Srbija mora “okrenuti stranicu” na tom području, kako bi pristupila Evropskoj uniji, poručio je.

“Regionalne kampanje dezinformiranja”, s ciljem “diskreditiranja” Evropske unije i slabljenja europske perspektive balkanskih zemalja, “često potječu iz Srbije”, stoji u izvješću.

Stoga se apelira na Srbiju da sarađuje s EU-om u “borbi protiv manipulativnog dezinformiranja”.

U navedenom su kontekstu posebno su apostrofirane “dezinformacije koje potječu iz Kremlja”, a širi ih ruski državni medij Sputnjik, odnosno njegova ispostava u Srbiji.

Evropski parlament apelirao je na srpske vlasti da “nastave s naporima da se eliminira nasljeđe bivše komunističke tajne službe”.

To bi trebalo postići otvaranjem dosjea komunističkih tajnih službi, što će predstavljati “korak u smjeru demokratizacije Srbije”.

U tom se kontekstu ističe da je “od ključne važnosti potpuni pristup” cijeloj građi, a pogotovo građi državne službe sigurnosti, poznate pod akronimom Udba, te građi Kontraobavještajne službe (KOS), vojne tajne službe SFRJ.

Utjecaj vlasti na pravosuđe, medije i nevladine organizacije, kao i organizirani kriminal, navedeni su kao problemi koji također priječe napredak Srbije prema evropskim integracijama.

Navodi se da je “prevlast vladajuće stranke, među ostalim i u medijima, razlog za zabrinutost” te da postoji tendencija “vršenja pritiska na glasače” i “pristranosti medija”, a u tom se kontekstu spominju dezinformacijske kampanje “uz državno pokroviteljstvo”.

Vlada bi trebala provesti “strukturne reforme” po pitanju vladavine prava, temeljnih prava, slobode medija, borbe protiv korupcije te funkcioniranja demokratskih institucija i javne uprave, poručuje Europski parlament.

Po pitanju borbe protiv korupcije postignut je samo “ograničen napredak”, smatra Evropski parlament.

S druge strane postoji “kontinuirani politički utjecaj na pravosuđe”, dok raste nasilje koje provide ekstremističke i “organizirane zločinačke skupine”.

Ističe se da vlada, nakon vladajuća Srpska napredna stranka (SNS) premijera Vučića teži “monopolizaciji medijskog prostora”, što pokazuje slučaj s kraja 2018., kada su osobe povezane s vlade stekle kontrolu nad dvije televizije s nacionalnom frekvencijom, prenosi Raport.ba.