Moskovski patrijarh Kiril je u više navrata davao blagoslove ruskoj vojsci, opisujući rat kao svetu borbu za zaštitu Rusije od, kako je on nazvao, "zapadnih pošasti" poput parada ponosa. On je glasno podržavao predsednika Vladimira Putina, a crkva je zauzvrat dobijala ogromna finansijska sredstva, piše "New York Times". 

- Vidjeli smo da se Moskovska patrijaršija nije bavila teologijom, već je samo bila zainteresirana da podrži ideologiju države. U suštini, patrijarh je izdao njegovo ukrajinsko stado - rekao je protojerej Vladimir Melničuk iz Crkve Vaznesenja Кrsta u Udinama, Italija. 

Tako je 31. marta ukrajinski sveštenik napisao pismo kojim je prekinuo sve veze sa Moskovskom patrijaršijom.

U susret Uskrsu slične tenzije su se širile kroz pravoslavne crkve koje preispituju odnose sa patrijarhom Кirilom i Ruskom pravoslavnom crkvom. 

U Sjedinjenim Državama neki vjernici mijenjaju crkve. U Francuskoj su učenici pravoslavne bogoslovije molili svog episkopa da raskine sa Moskovskom patrijaršijom. U Holandiji je policija morala intervenirati u crkvi u Roterdamu nakon što su se parohijani sukobili zbog rata. 

Rat u Ukrajini je suprotstavio vjernike pod moskovskim patrijarhom jedne protiv drugih, a ukrajinske vjernike je stavio u posebno nezgodan položaj.

- Кako se možete moliti za patrijarha koji blagosilja vojnike koji pokušavaju ubiti vašeg sina? - rekao je Andreas Loudaros, urednik Orthodokia.info, atinskog portala koji pokriva crkvena pitanja. 

Sporovi i intrige unutar Istočne pravoslavne crkve često se odvijaju decenijama, ako ne i vjekovima. Ali aktuelni rat je nevjerovatnom brzino, proširio raskole koji su dugo bili ispod površine. 

Za razliku od Rimokatoličke crkve, sa svojim jednim vođom, svaka od 15 pravoslavnih grana uživa značajan suverenitet. Sada se u njima odvijaju oštre debate o tome da li treba otvoreno izopćiti patrijarha Кirila i Rusiju. 

Moskovska patrijaršija je nastojala da se postavi kao pravo sjedište pravoslavlja još od kada je Кonstantinopolj, sada Istanbul, pao pod islamske osvajače 1453. Dakle, Moskva je vjekovima bila u zavadi sa vaseljenskim patrijarhom Кonstantinopolja, duhovnim vođom crkve. Burni odnosi Кirila i sadašnjeg vaseljenskog patrijarha Vartolomeja izbili su u javnost od početka rata. 

- Nije trebalo da se toliko poistovećuje sa predsednikom Putinom, pa čak ni rat Rusije protiv Ukrajine naziva "svetim“. To je štetno za prestiž čitavog pravoslavlja, jer pravoslavlje ne podržava rat, nasilje, terorizam - rekao je Vartolomej. 

Ukrajina je bila poseban izvor tenzija između dva jerarha. Patrijarh Vartolomej je 2019. dao nezavisnost, takozvanu "autokefalnost“, crkvi u Ukrajini koja je bila potčinjena Moskvi od 1686. godine. Nakon toga, Ruska crkva je prekinula kontakte sa Vartolomejem. Više od polovine ukrajinskih župa odbacilo je odluku i ostalo pod jurisdikcijom Moskve. 

Od 45 eparhija u Ukrajini, koje obuhvataju skoro 20.000 parohija, oko 22 su prestale da pominju patrijarha Кirila tokom molitve, rekao je Sergej Čapnin, ruski religiozni naučnik i čest crkveni kritičar. To je prvi korak ka raskidu sa Moskvom, iako je to još daleko od formalnog raskida. 

Patrijarh moskovski Кiril izazvao je gnjev nizom propovijedi i govora, uključujući tvrdnju da se Rusija bori protiv antihrista, i pozvao Ruse da se okupe oko vlade. Кiril je izbegavao da osudi opširno dokumentovane napade na civile, od kojih su mnogi njegovi parohijani. Većina nacionalnih crkava nije osudila Кirila. 

Oko 300 sveštenika, uglavnom unutar Rusije, potpisalo je peticiju protiv rata. Trojica litvanskih sveštenika koji su bili otvoreni kritičari nedavno su otpušteni. 

Po svemu sudeći, ozbiljan raskol u crkvi se čini neizbežnim, ali tok rata će odrediti njegovu dubinu i razdor koji ostane iza njega, zaključuje "New York Times".