Bosna i Hercegovina (BiH) se nosi s najtežom političkom krizom otkako je prije gotovo trideset godina izašla iz pepela ogorčenog građanskog rata, navodi se to u saopštenju Parlamentarne skupštine (PS) NATO-a od 13. juna.

U saopštenju se ističe kako „u trenutku ozbiljne međunarodne napetosti u Evropi povezane s ruskim ratom protiv Ukrajine, unutrašnja kriza u BiH sada stvara ozbiljnu zabrinutost u glavnim gradovima NATO-a i Evropske unije (EU).“

To su ocjene iznesene nakon posjete delegacije Parlamentarne skupštine NATO-a Bosni i Hercegovini od 7. do 9. juna.

Parlamentarna skupština NATO-a je međunarodna organizacija koja u okviru NATO saveza ima ulogu interparlamentarnog savjetodavnog tijela.

U PS NATO-a navode da su "ruski rat protiv Ukrajine i miješanje u Zapadni Balkan razotkrili ranjivost zemlje", dodavši da su se "političke pukotine u BiH" nedavno produbile, nakon decenija rastućih unutrašnjih napetosti i nedostatka međunarodnog fokusa.

Delegaciju su činili predstavnici više od 20 zemalja, članica NATO-a i partnera sa Zapadnog Balkana, koji su se, kako se navodi u saopštenju, susreli s nizom najvažnijih protagonista u BiH. Razgovarano je sa zvaničnicima i parlamentarcima iz BiH, predstavnicima Evropske unije (EU) i NATO-a, te međunarodne vojne misije u BiH, EUFOR.

Razgovarano je i sa predstavnicima nevladinog i poslovnog sektora. Posjeta je, kako se navodi, poslužila za prikupljanje informacija za konačni nacrt izvještaja pod nazivom "Zapadni Balkan: Rat Rusije protiv Ukrajine i trajni izazovi regije".

Između ostalih, u saopštenju se ističe razgovor sa visokim predstavnikom za BiH Christianom Schmidtom, koji je u jeku posjete 7. juna, upotrijebio bonske ovlasti kako bi osigurao sredstva za opšte izbore u oktobru.

Schmidt je delegaciji PS NATO-a, kako stoji u saopštenju, rekao da „nacionalistički narativi neće donijeti pomirenje niti obećati budućnost“.

„Ne znam ko će pobijediti, ko će se kandidovati, a ono što sam učinio je da osiguram da ima papira za glasačke listiće. Tenzije su sve veće. Moramo pokušati smiriti ovu situaciju. Moramo donijeti kooperativno razumijevanje ovoj zemlji”, navodi se u saopštenju izjava Schmidta. Organizacija izbora, raspisanih za 2. oktobar, bila je ugrožena jer nadležne državne institucije nisu usvojile budžet za ovu godinu, niti su u zakonskom roku do 19. maja obezbijedile sredstva za organizaciju izbora.

Problem finansiranja oktobarskih izbora riješio je Schmidt, nametnuvši odluku da se Centralnoj izbornoj komisiji BiH doznači 12,5 miliona maraka (oko 6,4 miliona eura) neophodnih za organizaciju izbora.

U saopštenju se navodi i da su članovi delegacije čuli da je Rusija, i pored malog ekonomskog uticaja, važan politički faktor u dijelovima BiH, posebno u entitetu Republika Srpske, te „doprinosi jačanju podjela i političkoj nestabilnosti“.

„Šef Delegacije Evropske unije (EU) i specijalni predstavnik EU, Johann Sattler, istakao je da je EU naporno radila na suprotstavljanju lažnim narativima Rusije u zemlji, posebno nakon početka rata protiv Ukrajine“, stoji u saopštenju Parlamentarne skupštine NATO-a.

U saopštenju se prenosi i izjava komandanta snaga EUFOR-a, Antona Wessely-ja, koji je rekao delegaciji da je povećanje brojnosti snaga vojne misije "razborita mjera zbog napetosti i potencijala prelijevanja iz Ukrajine".

U februaru je, kao mjera predostrožnosti za jačanje stabilnosti, EU pojačala misiju EUFOR-a Althea rasporedivši dodatnih 500 pripadnika EUFOR širom BiH.

Wessely je, stoji u saopštenju, naveo da je sada cilj da to povećanje postane trajni signal stopostotne predanosti EU stabilnosti u BiH.

Savjet bezbjednosti Ujedninjenih nacija (UN) u novembru bi trebao donijeti odluku o obnavljanju mandata EUFOR-a.

U saopštenju se ističe i da je delegacija PS NATO-a od sagovornika čula i da je politički sistem BiH hendikepiran od strane političke elite koja namjerno podiže etničke napetosti kako bi održala svoje pozicije na vlasti i proširila svoje privilegije i pristup pretjerano velikom javnom sektoru.

Dodaje se i da je ambicija za pristupanje NATO-u " i dalje živa kod velike većine građana, iako ne u Republici Srpskoj", te da postoji veći konsenzus oko pojma pristupanja EU, ali zemlja je postigla vrlo mali ili nikakav napredak u ispunjavanju bitnih uslova prije razmatranja statusa kandidata za EU.

(NAP)