Tri decenije nakon raspada, pitanje "Šta bi bilo da je Jugoslavija opstala?" i dalje intrigira historičare, ekonomiste i građane širom Balkana, a na ovo pitanje odgovorila je i vještačka inteligencija (AI).

Kako prenosi Krstarica, iako je nemoguće sa sigurnošću predvidjeti tok historije, postoje ozbiljne analize koje ukazuju na to kako bi izgledala današnja realnost da je Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija preživjela izazove devedesetih.

1. Ekonomija: Potencijal snažnog tržišta od 25 miliona ljudi

Prije raspada, Jugoslavija je bila među najrazvijenijim zemljama nesvrstanog svijeta, sa stabilnim srednjim slojem, jakom industrijom i jakim izvozom, naročito u zemlje Trećeg svijeta. Jedinstveno tržište, sopstvena valuta, i kombinacija planske i tržišne privrede činili su jugoslovenski model unikatnim. Da je opstala, zajednički resursi i infrastrukturna povezanost mogli su stvoriti regionalnog ekonomskog giganta, po ugledu na današnju Poljsku ili čak Austriju.

2. Geopolitički položaj: Most između Istoka i Zapada

Jugoslavija je uspješno balansirala između NATO-a i Varšavskog pakta. Kao nezavisna i nesvrstana zemlja, imala je poštovanje obje strane Hladnog rata. Danas bi, kao neutralna i suverena federacija sa jakom diplomatskom mrežom, vjerovatno igrala ulogu mosta između EU, Rusije i Bliskog Istoka, slično kao što to danas pokušavaju da rade Turska ili Švajcarska.

3. Društvo: Višekulturno, ali nestabilno bez demokratizacije

Ipak, postojali bi i ozbiljni izazovi. Pitanje nacionalnih identiteta, jezičkih razlika i historijskih tenzija ne bi nestalo. Bez demokratizacije i decentralizacije, društvene tenzije bi vjerovatno tinjale, možda čak i eksplodirale kasnije. Reforme bi bile neophodne: prelazak iz jednopartijskog sistema u pluralizam, jačanje sloboda medija i pravosuđa.

4. Kultura i sport: Globalna prepoznatljivost

SFRJ je bila kulturna sila — film, muzika, književnost i sport bili su dio državnog identiteta. Ujedinjeni resursi i talenti bi vjerovatno omogućili još veću međunarodnu vidljivost. Današnja sportska reprezentacija, na primjer, bila bi među najjačima na svijetu u košarci, tenisu, vaterpolu i fudbalu.

Da je SFRJ opstala, vjerovatno bi danas bila srednje razvijena evropska država sa ozbiljnim potencijalima i velikim izazovima. Mogla je postati moderna federacija nalik Španiji ili Njemačkoj, ali samo poslije dubokih političkih, ekonomskih i društvenih reformi.

Nostalgija za Jugoslavijom nije samo čežnja za prošlošću, već i refleksija na propuštene mogućnosti.