Kolagen je posljednjih godina postao jedan od najpopularnijih dodataka ishrani. Police drogerija i apoteka preplavljene su prahovima, kapsulama i napicima koji obećavaju elastičniju kožu, jaču kosu i zdravije zglobove. No, koliko su ta obećanja zaista utemeljena na nauci?

Šta je zapravo kolagen?

Kolagen je najzastupljeniji protein u ljudskom tijelu – čini osnovu kože, kostiju, zglobova i vezivnog tkiva. Nakon 25. godine, prirodna proizvodnja kolagena počinje da opada, što se odražava na čvrstoću kože i zdravlje zglobova. Upravo tu nastupa industrija – nudeći tzv. hidrolizovani kolagen iz životinjskih izvora (najčešće goveda, svinja ili riba), koji je razbijen na manje peptide kako bi se lakše apsorbovao u organizmu.

Može li oralni kolagen zaista poboljšati izgled kože?

Neka istraživanja – uglavnom manjeg obima i često finansirana od strane proizvođača – pokazuju da uzimanje kolagena tokom osam do dvanaest sedmica može blago poboljšati hidrataciju i elastičnost kože. Ipak, dermatolozi su oprezni. Dr. Yael Adler upozorava da „čuda ne postoje“ i ističe da kolagen može pomoći u smanjenju sitnih bora izazvanih suvom kožom, ali ne može „zategnuti ono što već visi“.

Pomaže li kod bolova u zglobovima?

Kod fizički aktivnih osoba i onih u ranim fazama osteoartritisa, kolagen može donijeti blago olakšanje bolova u koljenima, pokazuju određene studije. Međutim, ne postoje uvjerljivi dokazi da kolagen značajno utiče na tok degenerativnih bolesti zglobova. Prema njemačkom potrošačkom centru, efekti su skromni i daleko od revolucionarnih, pišu Nezavisne.

Veganski kolagen? Ne postoji.

Proizvodi koji se prodaju kao „biljni kolagen“ zapravo ne sadrže pravi kolagen, već mješavine aminokiselina, vitamina i minerala koji samo podržavaju prirodnu proizvodnju kolagena u tijelu.

Postoje li rizici?

U većini slučajeva, dodaci kolagena se dobro podnose. Ipak, osobe alergične na ribu ili svinjetinu treba da obrate pažnju na porijeklo proizvoda. Neke nuspojave – poput nadutosti, problema s varenjem ili osipa – mogu se javiti, naročito kada se kolagen kombinuje s drugim dodacima (biotin, cink, piperin). Trudnicama i osobama s hroničnim bolestima savjetuje se prethodna konsultacija s ljekarom.

Prirodni put: ishrana i način života

Umjesto oslanjanja na skupe suplemente, proizvodnju kolagena moguće je podržati pravilnom ishranom:

• Proteini iz mesa, ribe, jaja i mahunarki obezbjeđuju ključne aminokiseline.

• Vitamin C, cink i bakar – prisutni u paprici, citrusima, orasima i žitaricama – podstiču sintezu kolagena.

• Tradicionalna supa od kostiju prirodan je izvor kolagena i hijaluronske kiseline.

Pored ishrane, važno je izbjegavati faktore koji uništavaju kolagen: pušenje, stres i prekomjerno izlaganje suncu, dok fizička aktivnost i trening snage pozitivno utiču na njegovo stvaranje.

Kolagen da, ali sa rezervom

Oralni kolagen nije čarobno rješenje za podmlađivanje, ali može imati skromne benefite za kožu i zglobove. Ključ je u kvalitetu proizvoda, i još važnije, u realnim očekivanjima. Prava njega dolazi iznutra: kroz uravnoteženu ishranu, zdrav stil života i redovno kretanje, a ne samo kroz sadržaj čaše ili kapsule.