Evropski parlament prošle sedmice odobrio je dvije velike reforme pravila EU o vožnji - jednu kojom se obezbjeđuje da zabrane za neodgovorne vozače važe u svim državama članicama, a drugu koja uvodi digitalne dozvole i ažurirane standarde za testiranje.

Prema sadašnjem sistemu, vozač kome je zabranjena vožnja zbog saobraćajnog prekršaja u jednoj zemlji EU često može da nastavi da vozi negdje drugdje, uključujući i u zemlji koja je izdala njegovu dozvolu.

Zato što ne postoji automatska zabrana važeća na nivou EU, oko 40 odsto saobraćajnih prekršaja počinjenih u inostranstvu ostaje nekažnjeno, piše Euronews.

Novi zakon propisuje da će "zabrana vožnje" izrečena u jednoj zemlji EU stupiti na snagu u cijeloj Uniji, čak i ako je dozvola izdata negde drugde.

Takve zabrane se odnose na ozbiljne saobraćajne prekršaje, uključujući vožnju u pijanom stanju, prekoračenje brzine, vožnju pod dejstvom droga i prekršaje koji imaju za posljedicu smrt ili teške povrede.

Ovo posljednje obuhvata upotrebu mobilnih telefona i drugih uređaja koji odvlače pažnju tokom vožnje, rekao je italijanski poslanik iz redova socijalista Mateo Riči, izvjestilac zakona, nakon što je on odobren.

Kada neka država članica izrekne zabranu, mora da obavijesti zemlju koja je izdala dozvolu koristeći standardizovani sertifikat EU.

Ova druga zemlja zatim ima 15 dana da povuče dozvolu - čime se vozaču efektivno zabranjuje vožnja bilo gdje u EU tokom trajanja zabrane.

Ipak, postoje i neki izuzeci. Zemlja može da odbije sprovođenje zabrane druge države ako se taj prekršaj ne bi kažnjavao istom kaznom prema njenim zakonima.

Na primjer, pragovi za alkohol u krvi tokom vožnje značajno se razlikuju u EU: neke zemlje oduzimaju dozvole za bilo koji nivo alkohola u krvi, dok druge dozvoljavaju ograničene količine.

Slično tome, prekršaj zbog prekoračenja brzine može da izazove zabranu na nivou EU samo ako je vozač vozio najmanje 50 kilometara na čas iznad lokalnog ograničenja brzine, s obzirom na to da se pravila razlikuju među zemljama - a u Nemačkoj, na primjer, neki autoputevi uopšte nemaju ograničenje brzine.

Riči je rekao za Euronews da je Evropski parlament morao da prihvati te kompromise kako bi zakon bio usvojen, ali je insistirao da je rezultat veliki korak naprijed.

"Odluka o suspenziji i oduzimanju dozvole biće priznata i sprovedena širom Evrope“, rekao je on.

Digitalna dozvola za evropske vozače

Drugi zakon ažurira pravila EU o vozačkim dozvolama u širem smislu, uvodeći digitalne dozvole, nove zahtjeve za testiranje i niže starosne granice za profesionalne vozače.

Digitalna dozvola, kojoj će se pristupati putem pametnog telefona, postepeno će postati glavni format u EU - iako će vozači i dalje moći da zatraže fizičku karticu.

Novi vozači će imati minimalni probni period od dvije godine, sa strožim kaznama za vožnju u pijanom stanju, nevezivanje pojasa ili nekorišćenje dječjih sjedišta.

Sedamnaestogodišnjaci će moći da dobiju dozvolu, ali moraju da budu u pratnji iskusnog vozača dok ne napune 18 godina.

Kako bi se riješio hronični nedostatak profesionalnih vozača u Evropi, zakon snižava minimalnu starosnu granicu za vožnju kamiona na 18 godina, a za vožnju autobusa na 21 godinu. Ova odredba naišla je na ozbiljne kritike nekih poslanika.

“Smanjivanje minimalne starosne granice za profesionalne vozače autobusa, turističkih autobusa i kamiona predstavlja ozbiljan rizik za bezbjednost saobraćaja ... jer su mlađi vozači kamiona mnogo skloniji učešću u saobraćajnim nesrećama i smrtnim ishodima“, rekla je grčka poslanica iz redova ljevice Elena Kuntura za Euronews.

"Nedostatak profesionalnih vozača neće se riješiti smanjenjem bezbjednosnih standarda, već poboljšanjem plata i uslova rada, obezbjeđivanjem odgovarajućih perioda odmora, bezbjednih parking mjesta i fer rasporeda vožnje“, rekla je ona.

Nova obuka vozača će takođe više naglašavati slijepe uglove, odvraćanje pažnje i interakcije sa ranjivim učesnicima u saobraćaju, poput biciklista i pješaka.

Prema novim pravilima, vozačke dozvole će ostati važeće širom EU 15 godina za automobile i motocikle, i pet godina za kamione i autobuse. Države članice mogu da skrate period važenja za vozače starije od 65 godina.

Zakonodavni paket, koji su već odobrile vlade EU, biće uveden u nacionalna zakonodavstva u roku od tri godine. Njegov cilj je da podrži cilj EU “Vizija nula” - prepoloviti broj poginulih u saobraćaju do 2030. godine — cilj koji je još uvijek daleko od ostvarenja.

Prošle godine oko 19.800 ljudi je poginulo na evropskim putevima, što je samo tri odsto manje nego 2023. godine.