I ove sedmice kontradiktorne izjave iz Beograda skrojene da navedu na krivi trag. Dok predsjednik Srbije Aleksandar Vučić zagovara Evropsku uniju i bolje odnose u regionu, sveprisutni i njemu bliski Aleksandar Vulin zagovara „srpski svet“ i kraj evropskog puta. Sve to pred očima Zapada, piše novinska agencija Patria.

U vremenu raspada Jugoslavije i dok su tu trajali ratovi koji su osmišljeni u Beogradu, Slobodan Milošević, kao predsjednik Srbije i neprikosnoveni lider na teritorijama koji su željeli ostati pod njegovom vlašću, imao je jednostavnu taktiku prema Zapadu. Računajući na površnost i strah Zapada od navodne snage Beograda, Milošević je sagovornike plašio Vojislavom Šešeljom.

U jednom presretnutom telefonskom razgovoru između Miloševića i ratnog zločinca Radovana Karadžića, Milošević je vođu Srpske radikalne stranke opisao riječju „lud“. Upravo bi „ludi“ Šešelj došao na vlast, poručivao je Milošević, ako dođe do promjene odnosa Zapada prema njemu.

Od NIS-a do Evropske unije

Tu matricu u odnosu sa Zapadom više puta je koristio Vučić. Kao ministar propagande pod Miloševićem i sekretar Šešeljeve stranke, Vučić je imao priliku da uči od ovog dvojca. Više puta je Zapadu, posebno Evropskoj uniji, prodavao priču o Srbiji kao garantu stabilnosti na Balkanu i lideru u evropskim integracijama, dok je istovremeno pravio požare širom regiona.

Zadnji takav slučaj imamo ove sedmice. Najavljujući da će u četvrtak prisustvovati radnoj večeri s čelnicima Evropske unije Ursulom von der Leyen i Antoniom Costom u Briselu, on je poručio da će od sagovornika tražiti da sve države Balkana zajedno prime u punopravno članstvo.

„Ako neko izostane, šta ćete raditi s tim zemljama? I znam da svi pričaju o usklađenosti, ali ovdje se radi ne samo o budućnosti regiona već o budućnosti Evrope. Da nas prime sve zajedno, bez izuzetka, svi će se bolje osjećati, i Albanci i Bosanci… Čujem samo dobre reakcije na ovu ideju“, rekao je Vučić.

Da bi dao dodatni ton svojoj „ideji“ koju Evropska unija neće sada prihvatiti, dolazeći na press konferenciju s Von der Leyen i Costom, Vučić je glasno rekao da je „sada dobio poruku iz Moskve“. Von der Leyen ga je prekinula riječima „hajde da sačekamo“, vjerovatno misleći da nije ni vrijeme ni mjesto za takve razgovore. U Srbiji su neki ovaj Vučić istup okarakterisali kao diplomatski gaf, ali vjerovatno se radi o smišljenom potezu kojim Briselu nešto nudi ili prijeti da Beograd ima alternativu, dok se „poruka iz Moskve“ na taj način upućuje i javnosti u Srbiji.

Muzika za uši naivnih, oličena u pozivu za članstvo u Evropskoj uniji, došla je po Miloševićevoj matrici. Vučićeva navodna zabrinutost za okolne narode i briga da neko „izostane“ ustvari je navođenje na krivi trag. Naime, Srbija pod njegovom vlašću ne može da organizuje ni poštene i slobodne izbore, dok se Albanci i Bosanci bore s pipcima Beograda. Separatizam u Bosni i Hercegovini decenijama ima centralu u Beogradu, a kosovski Albanci su više puta bili meta beogradskih paravojnih formacija.

Pokušaj prebacivanja lopte u dvorište Brisela dolazi u vremenu kada se Vučić suočava s američkim sankcijama Naftnoj industriji Srbije (NIS), kompaniji u vlasništvu Rusije - zbog čega je došla pod američki udar. Vučić mjesecima odbija da izbaci Ruse iz NIS-a, iako stručnjaci predlažu razna rješenja. Rusija se neće tek tako odreći svog važnog alata na Balkanu, a Vučić neće da im taj alat uzme iz ruku, dok od Evropske unije vjerovatno traži usluge i u ovom slučaju.

Vulin kao čuvar plamena

Vučićevo zapažanje da čuje „samo dobre reakcije na ovu ideju“ po logici stvari u srbijanskoj politici mora imati i potpuno drugačije viđenje. Njegov blizak saradnik, bivši ministar u više resora i šef tajne policije, u potpunosti odbacuje „evropski put Srbije“ i traži „srpski svet“.

U autorskom tekstu za „Večernje novosti“, koji mnogi u Srbiji vide kao medij koji je više od drugih proruski nastrojen – ako je to uopšte moguće mjeriti čak i u vremenu kada Srbiji zbog Rusa u NIS-u prijete sekundarne sankcije i mogući ekonomski kolaps, Vulin navodi da su evropske integracije Beograda „u direktnom sukobu s idejom ujedinjenja Srba“.

Vulin kaže da građani Srbije na referendumu moraju odlučiti da li žele Evropsku uniju ili „srpski svet“. Prevedeno, Vulin želi da pita građane da li žele mir i saradnju sa susjedima, ili žele sukobe za teritorije drugih država. U normalnim okolnostima takav referendum bi vlast tražila, jer bi svako prije sukoba i ratova izabrao mir i saradnju. Ali, u zemlji u kojoj vlada Vučić to se neće desiti, jer bi Vulinov prijedlog na referendumu vjerovatno pobijedio, što je jedno od glavnih „dostignuća“ vlasti u Beogradu od Miloševića do danas.

Proruski orijentisani Vulin, a koji je pod američkim sankcijama, i ranije je iznosio ovakve ideje. Svih tih godina Vulin je imao isti cilj – kreirati nestabilnost u regiji, spriječiti evropski put Srbije i susjednih država, te ostati u sferi uticaja Moskve.

Novi beogradski mamac Zapadu

Vučićeva briga za osjećaje Bosanaca i Albanaca je lažna. Broj ratnih zločinaca koje Srbija ne izručuje Bosni i Hercegovini govori šta Vučić misli o susjednim narodima i koliko mu je stalo do pomirenja, a Vulinovi prijedlozi govore šta bi im se moglo desiti ako nisu spremni da se odupru.

Ali, ono što je posebno zanimljivo u ova dva istupa Vučića i Vulina jeste držanje bivšeg šefa tajne policije. On, naime, traži „promjenu nacionalne politike“ u korist svoje ideje, što bi trebalo da znači da je dosadašnja Vučićeva politika bila proevropska i različita od njegove proruske.

To što je takvu politiku Vučić uspio „prodati“ Briselu, tragedija je koja je regionu uzela više od deceniju evropskih i NATO integracija, dodatno podijelila ljude i iskopala nove rovove. U novom pokušaju, dok studentska i narodna pobuna traje, Vučić se Briselu ponovo nastoji predstaviti kao mirotvorac koji želi da region postane dio Evropske unije i NATO-a.
Pitanje je hoće li Brisel još jednom povjerovati zvaničnom Beogradu da je moguće s proruskom politikom i proruskim ministrima ići na Zapad i poništiti učinke politike koja je odnijela preko stotinu hiljada života, raselila milione ljudi, razorila društvo, deindustrijalizovala region i pretvorila ga u evropsku periferiju koji se povinuje svakakvim zahtjevima kada Washington, Moskva, Berlin ili Brisel dovoljno ozbiljno zaprijete.