I tako sam se ponovo našao u situaciji da moram objašnjavati zašto osuđujem protivzakoniti rat, koji su započele Sjedinjene Države i njihovi saveznici, protiv zemlje čijem se režimu odlučno protivim. To je nezahvalan zadatak, ali zapadni ljevičari to moraju činiti ako ne želimo dati legitimitet režimima kojima se suprotstavljamo, bilo u zemlji na koju bombe padaju ili na Zapadu.

Godine 1999, poslije kampanje koju sam vodio protiv režima Slobodana Miloševića, osudio sam NATO bombardovanje Jugoslavije. Godine 2003, poslije dvije decenije kampanje protiv Saddama Husseina, učestvovao sam u demonstracijama protiv invazije američke koalicije na Irak. Godine 2011, mada sam kritikovao režim Moamera Gadafija, usprotivio sam se bombardovanju pod vodstvom SAD-a, čime je Libija uništena kao država. Prošle godine, mada zgrožen nemilosrdnom vladavinom Bashara al-Assada, usprotivio sam se američko-izraelskim mahinacijama kojima je Sirija prepuštena bivšem operativcu Al Kaide. Danas, nakon što sam pozdravio pobunu „Žene, život, sloboda“ povodom smrti Mahse Amini u pritvoru, poslije više godina borbe protiv teokratske Islamske Republike, ortačkog kapitalizma, brutalnosti prema ženama i manjinama, ispisujem redove koji slijede da bih svom snagom osudio američko-izraelski plan za uništenje Irana.

To nije pozicija neutralnosti. To nije sjedenje na dvije stolice. To je dužnost zapadne ljevice. Kada glavna ulična banda iz našeg kraja započne ničim izazvan rat s bandom na suprotnom kraju grada, koju takođe ni najmanje ne podržavamo, rat u kom ginu nevini slučajni prolaznici, odbijamo ostati neutralni ili birati stranu. Na odgovornost pozivamo i jedne i druge, ali svjesni smo posebne, nadređene dužnosti da zaustavimo našu bandu: zato što se našim porezima finansira njeno naoružavanje, zato što se naše ćutanje tumači kao saglasnost, zato što su naše vlade one koje ubijaju, i čine to u naše ime.

Pogledajmo pažljivije tu našu bandu. Tvrdnje Zapada da se Sjedinjene Države i Evropa bore za demokratiju, stabilnost i normalnost u Iranu obična su izmišljotina. U slučaju Izraela i manje od toga. Korijeni iranske poslijeratne tragedije sežu do anglo-američkog puča 1953. godine kojim je svrgnuta demokratski izabrana vlada Mohammada Mosaddegha, zato što se usudio zahtijevati da iranska nafta pripadne iranskom narodu. Sjedinjene Države i Velika Britanija izgubile su moralno pravo govoriti o podršci iranskoj demokratiji kada su apsolutnu vlast predale šahu – potkupljivom autokratskom monarhu koji je od Irana napravio feudalni posjed zapadnih korporacija. Da bi ga zadržali na tronu, CIA je pomogla da se osnuje i obuči Savak, tajna policija toliko brutalna da je postala sinonim za torturu. Narednih 26 godina, vlade Sjedinjenih Država i Velike Britanije činile su sve što je u njihovoj moći da Irancima uskrate čak i privid demokratije. Duga historija autoritarizma donijela je revoluciju koja je 1979. godine srušila šaha.

Bio je to širok, narodni revolucionarni pokret koji je u početku mobilisao ne samo islamiste nego i liberale, socijaliste i komuniste. Međutim, sekularni pokreti koji su podržali ajatolaha Homeinija i pozdravili njegov povratak iz pariskog egzila nisu znali da je Washington, kada se vidjelo da će revolucija pobijediti, sklopio pakt s najreakcionarnijim islamističkim frakcijama. Šta je bio jedan od prvih varvarskih činova novog režima? Hapšenja i pogubljenja pripadnika rukovodstva Tudeha, velike komunističke partije koja je podržala Homeinija. Ta saradnja Washingtona i islamskog režima u vrijeme Hladnog rata trebala bi zastati u grlu današnjim ljevičarima koji žive u zabludi da je Islamska Republika bliska ljevičarskoj antiimperijalističkoj agendi i vrijednostima.

Naravno, postoje razlozi zašto su se zapadni ljevičari tako lako prepoznali u antiimperijalističkim i populističkim aspektima Islamske Republike. Kontradikcije, u kojima bi ljevičari navodno trebali uživati, nigdje nisu izraženije nego u Islamskoj Republici – režimu koji s jedne strane usvaja antiimperijalistički jezik kao dio sveobuhvatnog projekta uskrsnuća fiktivnog islamskog zlatnog doba, dok s druge strane eliminiše ljevicu i njenu emancipatorsku agendu.

Konfuziju produbljuje i nešto što se smatra najvećom prednošću Islamske Republike. U oštrom kontrastu prema sunitskim plutokratijama, šiitski pokret na čelu sa Homeinijem pokazao je posvećenost siromašnim i ugroženim masama muslimanskog svijeta, što je uključivalo ne samo preraspodjelu dohotka i, bar u početku, programe borbe protiv korupcije, nego i istinsku podršku Palestincima koje su gotovo svi arapski režimi napustili. To je prihvaćeno kao rijedak izvor emancipatorske nade.

Sasvim očekivano, to je dovelo do direktne konfrontacije sa sunitskim rivalima. Godine 1980, na podsticaj iz Washingtona i uz finansijsku pomoć Kuvajta, Saudijske Arabije i UAE, Saddam Hussein je napao Iran. Ako još ne vjerujete da je Saddam bio američka marioneta, sjetite se šta se dogodilo 1987, kada je irački borbeni avion ispalio rakete na USS Stark, ubio 37 američkih mornara i ranio 21: Predsjednik Reagan je izjavio: „U ovom slučaju, krivac je Iran.“ Američki diplomati su odletjeli u Bagdad i amnestirali Saddama. Saddam je 1988. upotrijebio hemijsko oružje u napadima na kurdska sela u Iraku, napadima za koje su Sjedinjene Države znale i u kojima su učestvovale. Godinama kasnije, poslije američke invazije na Irak, Washingtonom je kružila šala: „Kako znamo da Saddam ima hemijsko oružje?“, pitali su glasnogovornika Bijele kuće. „Znamo jer smo sačuvali fakture“, glasio je odgovor.

Antiimperijalistički imidž Teherana ojačan je izraelskom invazijom na Liban 1982. godine, koja je proizvela Hezbolah, društveni pokret i pokret otpora koji će Iran finansirati. To je iranskom režimu omogućilo da se predstavi, donekle utemeljeno, kao jedina regionalna sila spremna i sposobna da se suprotstavi izraelskom nasilju nad Arapima, a posebno nad Palestincima – istovremeno pružajući osnovne socijalne usluge za siromašne. Kada je nejednakost u regionu dostigla nezapamćene razmjere, naročito s globalnim rastom viška radne snage, popularnost Irana među masama je porasla. Naravno, susjedne zaljevske zemlje su se zabrinule i udružile snage sa Sjedinjenim Državama da bi „obuzdale“ Iran.

Do 1991, porodična zavada na Zapadu završila se invazijom Sjedinjenih Država na Irak. Saddam se naljutio kada je Kuvajt – koji je po nalogu Washingtona i zaljevskih plutokratija obezbijedio veći dio kredita za vođenje osmogodišnjeg rata protiv Irana – zatražio novac nazad i istovremeno povećao proizvodnju nafte toliko da su prihodi Iraka počeli značajno opadati. Da li zato što je bio zaveden od strane Amerike ili zato što je pogrešno razumio njene poruke, Saddam je povjerovao da ima blagoslov za invaziju na Kuvajt. Kada su se američke čizme iskrcale na svetu zemlju Saudijske Arabije, sunitski fundamentalizam je proizveo Al Kaidu, tragediju kula bliznakinja i katastrofalnu invaziju Busha Juniora na Irak, gdje je nastao ISIS, još jedan sunitski teroristički pokret. U svjetlu tih događaja Islamska Republika je izgledala odmjereno i relativno progresivno: često su podržavali lokalne narodne pokrete otpora usmjerene na iranske regionalne protivnike (u Palestini, Jemenu i tako dalje), ali nikada nisu direktno napali drugu državu. Istakli su se i ključnim doprinosom u borbi protiv Al Kaide, kao i eliminaciji ISIS-a, što je još impresivnije.

S obzirom na bogatu i tragičnu historiju ove zemlje, Islamsku Republiku treba shvatiti kao moćan sistem rođen iz višedecenijske krize koju su izazvale SAD uz podršku Izraela. Ali jednako je važno razumjeti njenu političku ekonomiju koja je u suprotnosti s naizgled antiimperijalističkim stavovima i zapravo je neprijateljski raspoložena prema svemu za šta se ljevica zalaže. Od devedesetih godina, privatizacija u Iranu dobija puni zamah, a reformistička struja planira strane investicije i integraciju sa svjetskim tržištem (u osnovi s Evropskom unijom i Velikom Britanijom) kao najbolji način za suzbijanje krize. Istovremeno, konzervativna koalicija u kojoj dominira Revolucionarna garda osniva i kontroliše privatna preduzeća s ciljem širenja na regionalna tržišta.

Nakon što je Trump u prvom mandatu odustao od Obaminog plana da Iran reintegriše u zapadnu orbitu trgovine i finansija, iranska konzervativna frakcija se oportunistički svrstala uz Kinu i, u manjoj mjeri, Rusiju. Međutim, u isto vrijeme je sprovedena deregulacija i ukinute su subvencije za siromašne, što je izazvalo spontane narodne proteste sa agendom socijalne pravde. Zatim je krah 2008, kada se Kina pojavila kao stabilizirajuća sila na globalnoj sceni, motivisao ovu frakciju da se još više okrene Kini i Rusiji u nadi da će zaobići američke sankcije i ublažiti tenzije koje je u zemlji proizveo burazerski kapitalizam.

Premotajmo sada film naprijed do 2022, kada je ubistvo 17-ogodišnje Mahse Amini, kurdske sunitske muslimanke, pokrenulo kampanju „Žena, život, sloboda“. Zapadni komentatori su podlegli zovu svojih pustih želja i pobunu protumačili kao prozapadnu. Ali to nije bio slučaj. Nezadovoljstvo je bilo izazvano rastućom nejednakošću nakon što je iranska ekonomija krenula putem neoliberalizma s konzervativnim islamskim karakteristikama, kao i etničkim tenzijama – posebno u odnosima s kurdskom zajednicom.

Pobuna je ugušena ne samo brutalnom represijom već, što je ovdje još važnije, i pozivanjem na strah od raspada zemlje – na mogućnost da Iran postane nova Sirija ili nova Libija, zemlja za kakvom Benjamin Netanyahu čezne godinama i pokušava ubijediti Sjedinjene Države da mu je naprave. Zato režim uživa podršku velikog dijela stanovništva, uključujući i one koji se inače ideološki protive režimu: oni se nadaju i mole za kraj Islamske Republike, ali istovremeno vjeruju da bi raspad Irana bio veće zlo od postojećeg režima. Pošto Iranci znaju da Trump i Netanyahu niti mogu niti žele stvoriti stabilan demokratski Iran, američko-izraelske bombe koje im sada padaju na glave zapravo uvećavaju toleranciju prema postojećem režimu – čak i kod onih koji mu se protive.

Evo gdje smo danas: Mojtaba Khamenei, sin Alija Khameneija, novi je vrhovni vođa Irana. Sjedinjene Države i Izrael ubili su mu oca, majku, ženu, sestru i najvjerovatnije jednog od sinova. Režim je brutalan, nepopularan kod ogromnog dijela omladine, ekonomski sklerotičan. Ali taj režim je proizvod 70 godina zapadne arogancije i agresije. Ne može se ukloniti bombardovanjem. A sankcije ga nisu učinile boljim. Šta ljevica treba činiti i govoriti u takvoj situaciji?

Mislim da moramo poći od odgovora liberalnim imperijalistima koji postavljaju pitanje: „A šta je sa ženama? Šta je sa slobodom?“ Njima poručujem: ženama u Iranu najmanje su potrebne bombe iz Washingtona i Tel Aviva. Put pokreta „Žena, život, sloboda“ ne vodi preko ugljenisanih ruševina Teherana. Njegov pravi put je poraz onih sila koje su 70 godina radile na tome da Iran nikada ne upozna mir i demokratiju. Narod Irana prvo mora biti oslobođen prinude da vaga i bira između postojećeg režima i sudbine gore od sudbine Iraka, Libije i Sirije zajedno.

Zadatak nas zapadnih ljevičara jeste da izvršimo pritisak na sopstvene vlade da zaustave bombardovanje i ukinu sankcije koje izgladnjuju siromašne i obogaćuju režimske krijumčare. Da demontiramo propagandnu mašineriju koja nas ubjeđuje da je rat mir i da je okupacija sloboda. Onda, i samo onda, iranski narod će dobiti priliku da upotrijebi svoju ogromnu snagu i sopstvenu budućnost otme iz ruku teokrata i njihovih imperijalnih pomagača, prenosi Peščanik.net.