Više od četiri puta više državljanstava Srbija je od početka godine dodijelila ruskim državljanima nego svim ostalim strancima zajedno, a među novim nosiocima pasoša nalaze se i osobe pod međunarodnim sankcijama, pokazuje analiza Radija Slobodna Evropa (RSE).

Vlada Srbije državljanstva dodjeljuje po ubrzanoj proceduri, uz obrazloženje da je riječ o "interesu za Srbiju", iako iz Evropske unije upozoravaju da takva praksa predstavlja potencijalni sigurnosni rizik za šengenski prostor.

Sankcionisani Rusi dobili pasoše

Među novim državljanima Srbije nalazi se i Valerij Kazikajev, koji je srbijanski pasoš dobio 16. januara. On se nalazi pod američkim sankcijama od aprila 2023. godine zbog poslovnih veza s ruskim oligarhom Alisherom Usmanovim.

Prema podacima američkog OFAC-a, Kazikajev je povezan s kompanijama iz sektora metala i rudarstva koje su povezane s Usmanovom, a sankcionisala ga je i Ukrajina.

Ukaz predsednika Ukrajine Volodimira Zelenskog o uvođenju sankcija kompaniji

Državljanstvo Srbije dobio je i ruski državljanin Sergej Kondratenko, koji se nalazi pod ukrajinskim sankcijama zbog aktivnosti koje su, prema navodima ukrajinskih institucija, štetile nacionalnoj sigurnosti te zemlje.

Novi nosilac srbijanskog pasoša postao je i ruski inženjer Igor Koljušev, tehnički direktor ruske kompanije specijalizovane za projektovanje mostova i transportnih objekata. On je pod ukrajinskim sankcijama od 2022. godine.

Vlada Srbije nije odgovorila na pitanja zbog čega državljanstva dodjeljuje osobama pod međunarodnim sankcijama.

Upozorenja iz Evropske unije

Prema podacima koje je objavio RSE, samo u prvih pet mjeseci 2026. godine državljanstvo Srbije dobila su 44 ruska državljana, dok ih je od početka ruske invazije na Ukrajinu pasoš Srbije dobilo više od 300.

Evropska komisija u nedavnom non-paper dokumentu upozorila je da ubrzano dodjeljivanje državljanstava Rusima može predstavljati sigurnosni problem za Evropsku uniju jer državljani Srbije imaju bezvizni režim sa zemljama šengenskog prostora.

Marko Todorović iz nevladinog Centra za evropske politike izjavio je da se od Srbije očekuje usklađivanje sa sigurnosnim interesima Evropske unije.

• Kada Evropska unija razmatra ograničavanje turističkih viza ruskim državljanima, dodjeljivanje državljanstava koja omogućavaju slobodan ulazak u šengenski prostor djeluje kao potpuno suprotan potez - rekao je Todorović.

Bojana Selaković iz Nacionalnog konventa o EU smatra da povećan broj pasoša dodijeljenih ruskim državljanima pokazuje da Srbija nastavlja održavati bliske odnose s Moskvom uprkos evropskim upozorenjima.

Srbija od početka ruske invazije na Ukrajinu nije uvela sankcije Rusiji, niti je uskladila vanjsku politiku s Evropskom unijom, zbog čega je proces evropskih integracija praktično zaustavljen.