Glavna junakinja naše današnje priče je Roza Papo, čuvena doktorica i učesnica Narodnooslobodilačke borbe. Roza je bila jedna od dvije žene s generalskim činom, kojeg je zaradila hrabrošću i odlučnošću u Drugom svjetskom ratu.

Roza Papo rodila se na današnji dan 1914. godine u Sarajevu, medicinu je završila u Zagrebu 1939. godine. Prije Drugog svjetskog rata radila je kao doktorica u bolnicama u Sarajevu, Begovom Hanu i Olovu.

Nakon okupacije Kraljevine Jugoslavije, 1941. godine uspostavila je veze sa Narodnooslobodilačkim pokretom na Ozrenu i sarađivala je sa Ozrenskim partizanskim odredom, a u decembru im se pridružila i postala upravnik bolnice Odreda. Potom je bila referent saniteta Prvog udarnog bataljona i Šeste istočnobosanske udarne brigade.

Marta 1943. godine, prilikom evakuacije ranjenika iz manastira Lovnica i okoline Šekovića, formirana je velika partizanska bolnica u selu Donja Trnova, kod Bijeljine, čiji je organizator i upravnik bila Roza. Septembra 1943. godine je postavljena za referenta saniteta i upravnika bolnice 17. istočnobosanske divizije. Kasnije je bila upravnik Hiruške pokretne bolnice Druge armije JA.

Prva ratna godina dovela je mladu doktoricu u Olovo, kao službenicu socijalnog osiguranja. Išla je pješice ili na konju po brdskim selima, u torbi su bili lijekovi i instrumenti. Duž puteva gledala je leševe, djecu iskopanih očiju, odrubljene ljudske glave. Jedva je čekala da stigne u partizane, a ta joj se želja uskoro i ispunila.

Ranjena je 1942. godine za vrijeme avionskog napada. Krv je potekla licem, umalo je ostala bez oka, no uspjela je i to preživjeti.

Rozi su u ratu ubijeni roditelji, sestra, brat. Kada se 1945. vratila u Sarajevo, nije bilo nikoga živog iz njene porodice. Ubrzo odlazi u Beograd i ispisuje povijest.

Završila je specijalizaciju iz infektologije i bila prva načelnica novoformirane Klinike za zarazne bolesti na Vojnomedicinskoj akademiji u Beogradu.

Nosilac je Partizanske spomenice 1941. i drugih jugoslavenskih odlikovanja, među kojima su Orden zasluga za narod sa srebrnom zvijezdom, Orden bratstva i jedinstva sa srebrnim vijencem i drugih odlikovanja.

Skromna i velika Sarajka umrla je 25. februara 1984. godine u Beogradu.

(SB)