Piše: Đuro Kozar

Srbija je od Ruske Federacije nabavila moćni raketni sistem uz napomenu da je to odbrambeno oružje, ali pojam odbrambeni je diskutabilan jer se zna da se većina oružja danas može koristiti i u odbrambene i u agresivne namjere

Raketne jedinice u pravilu su nedostupne javnosti i novinari nemaju priliku da ih posjete, pa je potpuno iznenađujuće djelovala ovih dana objavljena reportaža u jednom beogradskom dnevnom listu o 250. raketnoj brigadi za protivzračna dejstva Vojske Srbije koja je locirana u Jakovu kod Beograda.

Uprava za odnose sa javnošću Ministarstva odbrane Srbije zbog prestiža dozvolila je novinaru i fotoreporteru posjetu raketašima da bi pokazala svoju nadmoć, budući da raketni sistem Pancir S-1, čije rakete po površinskim ciljevima imaju domet 20 kilometara i 15 kilometara po visini, nema niko u regiji.

Ovo protivzračno oružje u Srbiju je stiglo iz Ruske Federacije na temelju sporazuma o vojnoj suradnji, ali uz opasku da je kupljeno, a nije navedeno koliko je tih šest baterija uistinu koštalo. Na svjetskom tržištu naoružanja i vojne opreme jedan raketni sistem tog tipa košta između 13 i 14,5 miliona dolara, u zavisnosti od verzije.

U vezi s ovom kupovinom postoje dvije mogućnosti - ili su to Rusi, zbog svojih geostrategijskih interesa poklonili Beogradu, ili je njihova cijena bila “akcijska”, to jest dosta smanjena, a Srbija je, inače, zahvaljujući ruskoj braći, znatno ojačala i avijaciju, oklopne i specijalne jedinice, kao i artiljeriju. Srbija sada ima 14 lovaca MiG-29, četiri iz Bjelorusije, šest iz Rusije, uz četiri preostala iz vremena Jugoslavije. Uvođenjem Pancira S-1 srpska protivzračna odbrana dobila je mnogo - kako povećanjem broja vatrenih jedinica, tako i većom pokrivenom zonom zaštite zračnog prostora.

Kasarna u Jakovu dom je raketaša još od 1982. godine, kada je ovdje bio smješten tadašnji Sedmi raketni divizion PZO JNA, koji je 1990. preimenovan u Peti, a 1992. u Treći raketni divizion, koji je Srbiju branio 1999. godine prilikom zračnih napada NATO-a. Osam godina kasnije formira se Drugi raketni divizion, u koji ulaze dotadašnji Treći, Prvi i Osmi divizion.

Za raketaše 27. mart 1999. je istorijski datum, jer je tada oboren “nevidljivi” F-117A, a na taj dan 2020. ponovo je formiran Treći raketni divizion u 250. raketnoj brigadi i u naoružanje uveden najmoderniji artiljerijsko-raketni sistem Pancir S-1.

Raketaši su svakodnevno angažirani na obuci profesionalnog sastava - oficira, podoficira i vojnika, a među njima još ima veterana iz 1999. godine. U jedinici ima i vojnika na dobrovoljnom služenju vojnog roka, koji se obučavaju na Nevama, a taj raketni sistem je i odlična osnova za prelazak na bilo koji drugi, moderniji.

Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić tvrdi da Beograd nabavlja isključivo defanzivno naoružanje i ne namjerava kupovati oružje zbog kojeg bi mogao doći pod sankcije i da nikoga ne namjerava napadati. Smatra da Srbija više od drugih država mora da vodi računa o naoružanju budući da je okružena članicama NATO-a.

Situacija s naoružavanjem, naravno, zavisi od zemlje do zemlje i o tome je li članica NATO-a, ali je jasno da sve države pomno prate što se događa u susjedstvu - pa tako i Zagreb i Sarajevo.

Hrvatski vojni analitičar dr. Marinko Ogorec kaže da Hrvatska kao članica ima obavezu nabavljati naoružanje i vojnu opremu po standardima NATO-a koji su precizno definirani i koje su dužne usvojiti sve članice. Srbija se, kaže on, odlučila za čvršću suradnju s Rusijom i nabavlja naoružanje i vojnu opremu najviše s tog prostora, ističući da je Vučićev pojam “isključivo odbrambeno” diskutabilan, jer se većina oružja danas može koristiti i u odbrambene i u agresivne namjere.

Dr. Ogorec je iznio primjer borbenog aviona MiG-29 kojim se opremila srpska avijacija i istakao: “Taj zrakoplov može se koristiti za nadzor zračnog prostora i tada ima primarno obrambenu namjenu, ali taj isti zrakoplov može dejstvovati na zemaljske ciljeve ili u potpori vlastitih kopnenih snaga u napadu i slično, a tada se radi o napadačkim zadaćama.”

Također, Pancir S-1 može biti u dvostrukoj ulozi. U jednom razgovoru analitičar Ogorec, koji je nekad bio tehnički oficir JNA, rekao mi je da je nelogično što se Srbija toliko naoružava, proglašava svoju vojnu neutralnost, a nabavlja borbene sisteme od velike sile kakva je Rusija.

To navodnu srpsku vojnu neutralnost čini upitnom.  

(Oslobođenje)