Primjena novog sistem ulaska i izlaska, Entry/Exit System (EES), koji će automatski bilježiti kada državljani trećih zemalja ulaze i izlaze iz Evropske unije, odnosno Schengena u javnosti i dalje stvara brojne kontraverze i zbunjuje građane. 

Novi sistem uvodi digitalnu evidenciju putnika i zamijeniće dosadašnje pečatiranje pasoša.

Evropska komisija navodi da će EES bilježiti biometrijske podatke, odnosno otiske prstiju i fotografiju lica, informacije iz pasoša, kao i tačno vreme i mesto ulaska i izlaska iz EU.

Cilj je modernizacija graničnih procedura, pouzdana kontrola boravka putnika i sprečavanje zloupotreba sa dokumentima i identitetima. Uz to, očekuje se da sistem doprinese većoj bezbjednosti i smanjenju neregularnih migracija.

EES se primenjuje na državljane trećih zemalja koji ne moraju da poseduju vizu za kratki boravak, među njima su i građani Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore, Albanije, Sjeverne Makedonije kao i Kosova. 

Istovremeno, sistem se odnosi na ukupno 59 država svijeta čiji građani podliježu primjeni novog sistema među kojima i Ukrajine, Moldavije, te Velike Britanije kada je u pitanju evropski kontinent. 

EES nema nikakve veze sa vizama i ne mijenja viznu politiku EU niti uvodi nove uslove za putovanje. Korištenje EES-a, također, ne zahteva nikakvu naknadu od putnika.

Brojne nedoumice i kontraverze izazvale su i najave o slanju podataka unaprijed. 

No, nema nikakve potrebe da se građani unaprijed registruju, prijavljuju ili popunjavaju obrasce prije putovanja.

Ne postoji rok trajanja za registraciju u EES. Iako period adaptacije treba da traje do aprila 2026. godine, u pitanju je samo period kada će se usklađivati granični prelazi, uvoditi fizički sistemi na granici, organizovati dodatne trake za one koji nisu registrovani u EES.

Iako je planirano da EES stupi na snagu tokom 2025. godine, njegova primjena biće postepena i ući će tako u 2026.

EES je sistem evidencije prelazaka granica, dok je ETIAS autorizacija za putovanje, dakle elektronska dozvola koja će biti obavezna za građane trećih zemalja koji putuju bez vize, ali tek kada stupi na snagu u 2026. ETIAS se popunjava online prije puta, uz naknadu od 20 eura, dok EES funkcioniše samo na graničnim prelazima. 

(A.T.)