Nakon što je Evropski parlament podržao zakon kojim se olakšava ukidanje prava na bezvizno putovanje u EU iz zemalja koje predstavljaju sigurnosne rizike ili krše ljudska prava strahuje se od mogućnosti da se na njegovom udaru nađe i neka od  država Zapadnog Balkana. 

Naime, odobrenom reformom mehanizma EU za suspenziju viza koja se odnosi na 61 zemlju čiji državljani trenutno mogu putovati u Schengenski prostor bez vize za kratkoročne boravke do 90 dana u bilo kojem periodu od 180 dana, od sada je lakše takvim državama ponovo nametnuti vizni režim. 

Vize ukinute prije petnestak godina

Državljanima Srbije, Crne Gore i Sjeverne Makedonije vize za putovanja u Evropsku uniju, odnosno države Schendena ukinute su 2009. godine, Bosne i Hercegovine i Albanije 2010. godine, a državljanima Kosova tek od 2024. godine. 

Sigurnosnim rizicima se, naime, može smatrati i činjenica da iz neke od država dolazi veći broj ilegalnih migranata kojim je krajnji cilj Evropska unija. 

Potpisivanjem Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju između Evropskih zajednica i njihovih država članica s jedne strane i država Zapadnog Balkana pa tako i Bosne i Hercegovine sa druge strane, sve države kao i Bosna i Hercegovina je preuzela obavezu usklađivanja svog postojećeg i budućeg zakonodavstva i njegovu propisnu primjenu i provedbu.

U tom pogledu, države Zapadnog Balkana kao i Bosna i Hercegovina je, pored ostalog, preuzeli su obavezu za usklađivanjem vizne politike sa viznom politikom EU, odnosno sa odredbama Uredbe (EU) 2018/1806 Evropskog parlamenta i Vijeća kojom su utvrđene treće zemlje čiji državljani moraju imati vizu pri prelasku vanjskih granica i zemlje čiji su državljani izuzeti od tog zahtjeva. 

U cilju potpunog usklađivanja vizne politike sa viznom politikom EU, države Zapadnog Balkana kao i Bosna i Hercegovina imaju obavezu uvođenja viznog režima za državljane Države Katar, Države Kuvajt, Republike Azerbejdžan, Republike Turske, Narodne Republike Kine, Ruske Federacije, Sultanata Oman i Sultanata Bahrein. 

Dokle je ko stigao sa usklađivanjem 

Analiza "Slobodne Bosne" pokazuje da je Sjeverna Makedonija najdalje otišla u usklađivanju svog viznog režima sa EU uvođenjem viza svim državama sa spiska osim Turske za koju to još nije učinila. 

Crna Gora je uvela vize građanima Kine, Kuvajta, a potrebne su i državljanima Omana i Bahreina. 

Za ulazak u Albaniju viza je potrebna građanima Rusije i Bahreina, dok će bezvizni režim za državljane Katara i Omana važiti do 31. decembra ove godine. 

Istovremeno, i za ulazak u Srbiju građanima Kuvajta i Omana je potrebna viza, a najavljeno je i dodatno pooštravanje vizne politike. 

S druge strane Bosna i Hercegovina je do sada uvela vize samo za državljane Omana i Bahreina.

A, upravo su zemlje poput Turske, Rusije i Kine ocijenjene kao one čiji građani u više od 50 posto čine ilegalne migrante na Zapadnom Balkanu uhvaćeni u pojušajima ulaska u EU. 

I tako dok je Evropska unija uvela nova pravila za ulazak državljana trećih zemalja, EES koji podrazumijeva fotografisanje i uzimanje otisaka četiri prsta na graničnim prelazima Bosna i Hercegovina još uvijek nije uskladila svoju viznu politiku sa EU iako se nada zelenom svjetlu za otpočinjanje pregovora o punopravnom članstvu.

Naredne godine Evropska unija, odnosno zemlje Schengena najavljuju uvođenje obaveznog "putnog odobrenja" - ETIAS sistem za putovanja građanima trećih zemalja u koje spadaju i države Zapadnog Balkana, pa i Bosna i Hercegovina. 

Stoga ćemo u narednom periodu vidjeti da li će države Zapadnog Balkana koje nisu uskladile viznu politiku sa državama EU platiti visoku cijenu kroz uvođenje viza. 

(A.TERZIĆ)