Naime, prema riječima prof. dr. Sanje Fric, radovi na hidroizolaciji krova željezničke stanice rađeni su u decembru 2022. godine, kada je tokom čak 18 dana, u Novom Sadu padala kiša. U pitanju je onaj decembar kad su radovi ubrzani, a rok za završetak skraćen za osam mjeseci.

Da decembar mjesec nije idealno vrijeme za radove na „hidroizolaciji krova“ koji godinama unazad prokišnjava, jasno je vjerovatno svakom laiku, što se pak ne može tvrditi za izvođače radova na rekonstrukciji zgrade Željezničke stanice u Novom Sadu. U mjesecu čijih je čak 18 dana proteklo s kišom, nekad blažeg, a nekad jačeg intenziteta, rađeni su upravo ovi radovi, što je potvrdio jedan građevinski dnevnik koji se nalazio u sklopu objavljene nepotpune dokumentacije, a kojom se bavio i Građevinski fakultet u Beogradu.

Naime, profesorice Sanja Fric i Jelena Belić, osvrnule su se na jedan od uzroka pada nadstrešnice to jest koroziju unutar zatega koje su je povezivale s krovnom konstrukcijom, ističući da je zarad istrage neophodno utvrditi kada se tačno korozija desila. One su pojasnile da su u svom radu pozvale na postojeća istraživanja koja nedvosmisleno dokazuju da korozija unutar čeličnih zatega nije morala da otpočne i traje tokom više decenija, već da naučne studije pokazuju da je to moguće i kroz nekoliko godina.

Osvrnule su se i na dokaze koji jasno ukazuju da se voda zadržavala u ispustima testerastog dijela krova, upravo tamo gdje su zatege koje su držale nadstrešnicu bile pričvršćene za krov, iako je izvornim projektom, ovaj dio krova imao nagib, upravo kako se voda ne bi zadržavala.

„Brzina razvoja korozije, u velikoj mjeri zavisi od stepena agresivnosti sredine u kojoj je čelična komponenta i apsolutno nije tačno da je to period koji je uvijek nekoliko decenija, već može da bude i značajno kraći. Zbog toga je važno dati odgovor na pitanje kada se korozija desila. Da li se dešavala prije ili tokom perioda rekonstrukcije stanične zgrade“, kazala je prof. dr Jelena Belić, tokom predstavljanja rezultata analize u podkastu Sfera.

FOTO: ATAImages

Ona je napomenula da se iz nalaza i mišljenja vještaka i dokumentacije koja je dostavljena jasno vidjelo da se voda od kišnice zadržavala u dijelovima krova gdje su zatege koje su držale nadstrešnicu bile pričvršćene za krov, kao i da je nakon uklanjanja krovnih slojeva uočeno prisustvo vode neposredno iznad armirano-betonske krovne ploče.

„Ovo je važno jer je prema dokumentaciji koju smo analizirali, utvrđeno je da je period sanacije krovnog pokrivača, odnosno uklanjanje starih slojeva i postavljanje novih, doduše to je na ravnom dijelu krova, za testerasti dio krova mislimo da stari slojevi nisu ni uklanjani, rađen u periodu od septembra 2022. do marta 2023. Taj period je bio praćen kišnim padavinama, što znači da postoje indikacije da je pravilnost sanacije krovnog pokrivača upitna“, kazala je prof. dr. Jelena Belić.

„Radovi na hidroizolaciji krova rađeni su u decembru mjesecu 2022. godine. Sama činjenica da se takvi radovi rade u decembru su nam bili pod znakom pitanja. To je onaj decembar u kom je rok za završetak radova skraćen značajno za osam mjeseci. Podatke iz građevinskog dnevnika o vremenskim uslovima preklopile smo s podacima Hidrometeorološkog zavoda i došle do zaključka da je od svih radnih dana u tom decembru, čak 18 bilo kišnih. Nekad većeg, nekad manjeg intenziteta. Da li je moguće da se pod padavinama vrši hidroizolacija krova – zapitala se prof. dr. Sanja Fric, napominjući da je upravo to jedna od indicija koja može ukazati da je korozija unutar zatega nastala u periodu od nekoliko godina, a ne decenija.

Ona je rekla da im je bio dostupan samo jedan građevinski dnevnik.

FOTO: ATAImages

Nema ni neophodnog plana dinamike radova

„Kad smo pregledali dokumentaciju, u zapisnicima sa sastanka je pisalo da je svaki podizvođač vodio svoje građevinske dnevnike. Imamo konstataciju koju su potpisali svi učesnici na sastanku, ali mi nemamo građevinske dnevnike podizvođača. Imamo građevinske dnevnike samo jednog podizvođača“, kaže Sanja Fric u razgovoru za podkast „Sfera“.

Ona kaže da je postojala inicijativa vlasti iz decembra 2022. godine za skraćenje izvođenja radova za sedam-osam mjeseci, bez bilo kakvog poznatog razloga za to. Podsjeća da je prvobitno odobreno produženje trajanja, što je paradoksalno.

„Nemamo ni plan dinamike izvođenja radova. Inicijalni dinamički plan je dostavljen, ali ne i korigovani, poslije odobrenog skraćenja radova, a koji je po ugovoru neophodan. On nije javno dostupan“, ističe Fric.

Ovo skraćivanje rokova bez jasne potrebe, koštalo je građane Srbije dodatnih 65 miliona dolara. Do sada je objavljeno 20.000 dokumenata na 600.000 strana, a sve je krenulo od 195 dokumenata.

Fric kaže da se mali procenat dokumentacije odnosi na samu stanicu u Novom Sadu. Radi se o sedam posto dokumentacije za cijelu stanicu, dok se tri posto odnosi na staničnu zgradu.

Jedna dozvola, više problema

o ističe, linijski infrastrukturni projekti kao što je dominantno rekonstrukcija pruge, drugačije se tretiraju kroz pravilnike i zakone od objekata visokogradnje. U ovom slučaju postoje oba elementa, a izdata je samo jedna dozvola, umjesto više njih, kako bi se ubrzao proces.

„Izdata je samo jedna dozvola za sve, umjesto da ih bude više, shodno svrsi. Ovo je, vjerujem, napravilo opštu zbrku svima, investitoru, projektantu… U projektu imamo nove dionice, modernizaciju, zatim nove objekte visokogradnje i 17 mjesta za rekonstrukciju. Tu su vijadukti i mostovi. Imamo slučaj da se potpuno različiti objekti tretiraju isto, umjesto da svaki objekat ima nezavisnu tehničku kontrolu“, navodi Sanja Fric.

Ovakvo ponašanje je, prema riječima Jelene Dobrić s Građevinskog fakulteta u Beogradu, napravilo zbrku i dalo prostor za „akumulaciju grešaka“.

„Vjerovatnoća da se desi previd se povećala. Imamo jasnu projektnu dokumentaciju koja je jasna i dostupna, a izvođačka dokumentacija nije jasna, što je važno da bi se odredio uzrok pada. Za sada je razlog urušavanja korozija, pri čemu, drugi faktori koji su doveli do urušavanja nadstrešnice nisu dovoljno detaljno objašnjeni u tom nalazu“, smatra Dobrić.

Fric navodi da je još jedan paradoks taj što je Tužilaštvo izašlo s prijedlogom optužnice 30. decembra, iako se dokumentacija dopunjavala do 6. marta 2025. godine.