Skupština Crne Gore razmatraće Prijedlog zakona o slobodnim zonama po hitnom postupku, po prijedlogu Vlade. Ključna novina je da ubuduće neće biti slobodnih zona bez prethodnih i kontinuiranih bezbjednosnih provjera osnivača i operatora.

Predloženi zakon, za čije sprovođenje nijesu potrebna dodatna finansijska sredstva iz budžeta, donosi se po hitnoj proceduri radi ispunjavanja međunarodnih obaveza u procesu pristupanja Evropskoj uniji (EU), prije svega u cilju privremenog zatvaranja pregovaračkog poglavlja 29 – Carinska unija.

Iako zakon formalno ne predstavlja završno mjerilo u tom poglavlju, on ima značajnu ulogu u jačanju kontrole rizika, nadzora robnih tokova i primjene sistema praćenja i sljedivosti (Track&Trace), što je prepoznato i u izvještajima Evropske komisije.

Oblast slobodnih zona posmatra se, kako se navodi, u širem kontekstu borbe protiv nedozvoljene trgovine, naročito duvanskim proizvodima, kao i jačanja institucionalnih i tehničkih kapaciteta carinske službe.

Zakonom se precizno uređuje postupak osnivanja slobodnih zona, pri čemu je osnivač dužan da prethodno donese akt o osnivanju sa jasno definisanim podacima o osnivaču, lokaciji, djelatnosti i organima upravljanja. Time se slobodnoj zoni daje pravni identitet i obezbjeđuje veća pravna sigurnost.

Poseban akcenat stavljen je na bezbjednosni aspekt. Postupak odlučivanja o zahtjevu za osnivanje slobodne zone podrazumijeva pribavljanje mišljenja nadležnih organa, ne samo o ekonomskoj opravdanosti, već i o bezbjednosnoj podobnosti osnivača i operatora. Ministarstvo ekonomskog razvoja obavezno je da, prije nego što Vlada da saglasnost, sprovede bezbjednosne provjere u saradnji sa Agencijom za nacionalnu bezbjednost, organima unutrašnjih poslova i poreskim organima.

"Negativno mišljenje bilo kojeg od ovih organa automatski blokira davanje saglasnosti", navedeno je.

Zakonom se uvodi i stalna obaveza transparentnosti vlasničke strukture. Bezbjednosne provjere predviđene su i u slučaju značajnih promjena vlasništva – većih od 20 odsto kapitala, odnosno promjene članova kod ortačkih i komanditnih društava.

"U slučaju negativnih nalaza, predviđena je mogućnost ukidanja saglasnosti za rad slobodne zone", ukazano je.

Proširenje slobodne zone izjednačeno je sa postupkom njenog osnivanja, čime se, kako se navodi, sprječava zaobilaženje propisanih uslova i obezbjeđuje da svako novo širenje bude podvrgnuto istim bezbjednosnim, prostorno-planskim i carinskim standardima.

Predlagač ističe da zakon ima preventivni i sistemski karakter – omogućava razvoj slobodnih zona kao instrumenta ekonomske politike, ali isključivo uz pune bezbjednosne provjere, transparentnost i zaštitu javnog interesa.

Usvajanje zakona po hitnom postupku, navodi se, treba da pokaže institucionalnu spremnost i političku volju Crne Gore da pravovremeno ispuni obaveze na putu ka članstvu u EU.