Pisanje lista „Politico“ ponovo je u fokus vratilo slučaj zvučnog incidenta na velikom protestu održanom 15. marta prošle godine u Beogradu, otkrivajući da su sigurnosne službe provodile eksperimente na životinjama kako bi ispitale efekte zvučnih topova. Ipak, nije prvi put da se u javnosti govori o nehumanom korištenju ovakvih uređaja, a istraživački novinari su već ranije pisali o navodnoj upotrebi akustičnog oružja nad pripadnicima Policijske brigade u Beogradu, prije nekoliko godina.

Prema pisanju Politica, u dokumentaciji koju su sačinili Bezbjednosno-informativna agencija (BIA) i Ministarstvo unutrašnjih poslova navodi se da su u okviru istrage o protestima provođeni eksperimenti na životinjama. Cilj tih testova bio je da se utvrdi da li zdravstvene tegobe koje su prijavili demonstranti odgovaraju djelovanju zvučnih uređaja velike snage, poznatih kao zvučni topovi, za koje su domaći zvaničnici ranije potvrdili da se nalaze u arsenalu policije.

Kako prenosi Politico, oko dvije sedmice nakon protesta, srbijanski i ruski obavještajni eksperti okupili su grupu pasa na poligonu BIA-e, gdje je ispitivan „utjecaj emitera na biološke objekte“. Psi su odabrani zbog izražene osjetljivosti na zvučne nadražaje. Prema navodima iz dokumenata, životinje su bile izložene djelovanju dva modela LRAD uređaja – LRAD 100X MAG-HS i LRAD 450XL, proizvedenih od američke kompanije Genasys, i to s udaljenosti od 200, 150, 100, 50 i 25 metara. Tehnički podaci za ove uređaje ukazuju da mogu proizvoditi zvuk jačine i do 150 decibela, što odgovara buci mlaznog aviona prilikom polijetanja.

Isproban nad policijskim službenicima?

Ovo, međutim, nije prvi put da javnost dolazi do saznanja o nehumanom korištenju ovakvih uređaja.

  LRAD, zvučni top Foto: M.M./ATAImages

Takozvani LRAD (long-range acoustic device), odnosno uređaj za emitiranje zvučnih talasa, već se ranije spominjao kao dio arsenala Ministarstva unutrašnjih poslova, iako njegovo korištenje nije bilo regulirano zakonom. Još 2022. godine, na konferenciji za novinare u MUP-u Srbije povodom predstavljanja Nacrta zakona o unutrašnjim poslovima, više novinara postavilo je pitanje o ovom spornom sredstvu prinude, ali odgovori nadležnih tada su izostali.

Navodi nisu demantirani

Odgovor se tada mogao naslutiti iz samog Nacrta zakona, kojim je broj sredstava prinude povećan s 13 na 17, a među novim sredstvima našao se i „uređaj za emitiranje zvučnih talasa“.

Kako je tada pisao portal Nova.rs, prema nezvaničnim informacijama, LRAD je nabavljen bez javnog tendera i bez učešća javnosti, posredstvom firme iz Novog Sada.

  LRAD_100X Foto:printscreen/genasys.com/lrad-products/ 

Pojedini novinari navodili su – a ti navodi nikada nisu demantirani – da je uređaj već testiran u Policijskoj brigadi u Beogradu, i to na policajcima-dobrovoljcima, pri čemu su zabilježeni efekti poput izražene dezorijentacije.

„LRAD ili uređaj za emitiranje zvučnih talasa spada u kategoriju takozvanih ‘nesmrtonosnih’ oružja koja su još uvijek uglavnom u eksperimentalnoj fazi i razvijena su prije svega za vojsku. Emitiranjem zvučnih talasa u određenom pravcu kod pogođenih osoba može izazvati glavobolju, mučninu, dezorijentaciju, oticanje, gubitak ravnoteže, ali, prema nekim ozbiljnim izvještajima, posljedice po zdravlje mogu biti i trajno oštećenje sluha, a ne isključuje se čak ni smrtni ishod“, pisala je Nova.

O tome je pisao i sedmičnik „Vreme“, navodeći da je pouzdani izvor iz MUP-a rekao kako je jedan od zvučnih „topova“ dodijeljen Policijskoj brigadi na Banovom brdu, zaduženoj za suzbijanje nereda, te da je, po dolasku, jednom isproban na ljudima – i više nikada, jer su policajci bili onesposobljeni za obavljanje posla.