Američki građevinski gigant, poznat po globalnim infrastrukturnim poslovima i kontroverzama, pojavio se, na velika vrata i u pratnji američkih državnih i političkih zvaničnika, kao potencijalni partner i za Južnu plinsku interkonekciju i Koridor 5c u Bosni i Hercegovini.

Bechtel Group, Inc. jedna je od najvećih privatnih inžinjersko-građevinskih kompanija na svijetu, sa sjedištem u Sjedinjenim Američkim Državama. Riječ je o porodičnoj firmi koja više od jednog stoljeća realizira velike infrastrukturne, energetske i transportne projekte za vlade i državne sisteme širom svijeta.

Kompanija je u potpunosti u privatnom vlasništvu porodice Bechtel i ne kotira na berzi, što znači da ne objavljuje detaljne finansijske podatke kao javne kompanije. Upravo ta kombinacija privatnog vlasništva i rada gotovo isključivo na državnim i strateškim projektima učinila je Bechtel jednim od najutjecajnijih, ali i najkontroverznijih aktera u globalnoj infrastrukturi.

Bechtel je globalno najpoznatiji po izgradnji energetskih i transportnih sistema – naftovoda, gasovoda, elektrana, autoputeva i željezničkih koridora – kao i po angažmanima na projektima od posebnog značaja za američku vladu, uključujući poslijeratnu obnovu Iraka i Afganistana. Kompanija je često prisutna u politički osjetljivim regijama, gdje realizira projekte koji se smatraju strateškim za energetsku sigurnost i geopolitičke interese.

U Bosni i Hercegovini ime Bechtel se posljednjih godina sve češće dovodi u vezu s dva ključna infrastrukturna projekta: izgradnjom gasovoda Južna interkonekcija i modernizacijom cestovne mreže kroz Koridor 5c. Predstavnici kompanije već su se pojavili na sastancima s institucijama Federacije BiH, kao i entiteta Rs i državnih struktura, i međunarodnim partnerima, gdje je razgovarano o potencijalnoj ulozi američkih kompanija u realizaciji ovih projekata.

Južna plinska interkonekcija se u Federaciji BiH predstavlja kao projekat od strateškog značaja za energetsku sigurnost, diversifikaciju snabdijevanja gasom i smanjenje zavisnosti od jednog pravca i dobavljača. Upravo u takvim projektima Bechtel ima višedecenijsko iskustvo, s obzirom na to da je učestvovao u izgradnji gasovoda i energetske infrastrukture na više kontinenata.

S druge strane, Koridor 5c, kao najvažniji saobraćajni pravac u Bosni i Hercegovini, već je godinama u fokusu međunarodnih finansijskih institucija i velikih građevinskih kompanija. Bechtel se u regionalnom kontekstu često spominje zbog iskustva u izgradnji autoputeva i brzih cesta, uključujući projekte u jugoistočnoj Evropi, što ovu kompaniju čini relevantnim akterom i za bosanskohercegovačke infrastrukturne planove.

Nakon što su evropske institucije, zbog korupcionaških skandala u Javnom preduzeću Autoceste F BiH, obustavile dalje finansiranje izgradnje ovog vitalnog putnog koridora, pozicija Bechtela je ojačana u pregovaračkom procesu.

Njene ambicije da "poklopi" koridor 5c, zbog čega su njihovi emisari u proteklih 15 godina redovno pohodili institucije i funkcionere BiH, uz 'biznis-politiku' Donalda Trumpa, samo dodatno ojačavaju poziciju američke kompanije. 

Ipak, Bechtel prati reputacija firme čiji su projekti često praćeni kontroverzama. Najčešće kritike odnose se na dodjelu ugovora bez klasičnih međunarodnih tendera, bliske veze s američkom administracijom te višestruka probijanja budžeta i rokova na velikim projektima. Posebno su zapaženi ugovori koje je kompanija dobila u Iraku nakon 2003. godine, što je u međunarodnoj javnosti otvorilo pitanja političkog utjecaja i transparentnosti.

Upravo zbog tog naslijeđa, svako eventualno uključivanje Bechtela u projekte poput Južne plinske interkonekcije ili Koridora 5c u BiH neminovno otvara pitanja modela realizacije, transparentnosti ugovora, finansijskih obaveza države i kontrole troškova. Istovremeno, činjenica da se radi o kompaniji s ogromnim tehničkim i organizacijskim kapacitetima objašnjava zašto je Bechtel čest sagovornik vlada kada je riječ o infrastrukturnim projektima od strateškog značaja.

(Politički.ba)