Otvaranje kancelarije Centra za borbu protiv terorizma Ministarstva unutrašnjih poslova Mađarske (TEK) u Centru za obuku MUP-a Republike Srpske u Zalužanima kod Banje Luke predstavlja potez koji nadilazi tehničku policijsku saradnju i otvara niz političkih i sigurnosnih pitanja. Iako je formalno riječ o implementaciji ranije potpisanog Memoranduma o razumijevanju između MUP-a RS-a i mađarskog MUP-a, kontekst u kojem se ovaj centar otvara daje mu šire značenje, piše Bosna.hr.

Zvanična objašnjenja fokusirana su na razmjenu informacija, zajedničku obuku i jačanje kapaciteta u borbi protiv terorizma. Ministar unutrašnjih poslova RS-a Željko Budimir i direktor mađarskog TEK-a Janoš Hajdu naglasili su profesionalni i tehnički karakter saradnje, uz poruku da se savremeni sigurnosni izazovi ne mogu rješavati bez međunarodne koordinacije.

Međutim, politički okvir u kojem se ova saradnja razvija znatno je složeniji. Specijalna jedinica TEK već je izazvala pažnju javnosti u Bosni i Hercegovini tokom ranijih zajedničkih aktivnosti sa Specijalnom antiterorističkom jedinicom MUP-a RS-a, naročito u periodu pojačanih tenzija vezanih za sudski proces protiv predsjednika SNSD-a Milorad Dodik. Dolazak više desetina pripadnika mađarske jedinice u tom osjetljivom trenutku protumačen je kao politički signal, a ne puka obuka.

U tom smislu, novootvorena kancelarija TEK-a može se čitati i kao nastavak strateškog približavanja između vlasti Republike Srpske i vlade Viktora Orbána, koja već godinama otvoreno podržava Milorada Dodika i rukovodstvo RS-a na međunarodnoj sceni. Mađarska je u više navrata koristila svoj položaj unutar Evropske unije kako bi ublažila ili blokirala kritike i mjere prema vlastima u Banjoj Luci, čime je sigurnosna saradnja dobila i jasnu političku dimenziju.

Dodatni problem predstavlja pitanje nadležnosti i koordinacije. Borba protiv terorizma u Bosni i Hercegovini formalno spada u domen državnih institucija i agencija, dok je Republika Srpska entitet. Iako entitetski MUP-ovi imaju operativne kapacitete, uspostavljanje stalne kancelarije strane specijalne jedinice na entitetskom nivou otvara dileme o zaobilaženju državnog okvira i fragmentaciji sigurnosnog sistema zemlje.

Iz perspektive Budimpešte, saradnja s MUP-om RS-a uklapa se u širi obrazac bilateralnih odnosa i jačanja utjecaja u regionu Zapadnog Balkana, često mimo zajedničkih evropskih politika. Iz perspektive Banje Luke, prisustvo mađarskog TEK-a ima i simboličku vrijednost: demonstraciju međunarodne podrške i osjećaj sigurnosnog oslonca u trenucima političkih pritisaka.

Stoga, iako se kancelariju formalno predstavlja kao tehnički mehanizam za borbu protiv terorizma, njeno otvaranje u Zalužanima prije svega je politički čin. On potvrđuje produbljivanje savezništva između RS-a i Mađarske, ali i dodatno komplikuje ionako osjetljivu sigurnosnu i institucionalnu arhitekturu Bosne i Hercegovine.