Naučnici su otkrili koja je decenija života najiscrpljujuća, a vijest se vjerovatno neće svidjeti onima koji se približavaju 40. rođendanu.

Prema anatomkinji Mišel Spir sa Univerziteta u Bristolu, upravo su četrdesete najzamornije godine života. Razlog nije samo starenje, već kombinacija suptilnih bioloških promjena koje se dešavaju istovremeno sa vrhuncem životnih, poslovnih i roditeljskih obaveza, piše "Daily Mail".

Profesorka Spir objašnjava da se umor u srednjoj dobi može opisati kao „nesklad između biologije i zahtjeva“.

„Naša tijela i dalje mogu da proizvode dovoljno energije, ali to čine u drugačijim uslovima nego u mlađoj odrasloj dobi, dok su zahtjevi prema toj energiji često najveći upravo tada“, rekla je.

Dobra vijest je da su biološke neravnoteže koje iscrpljuju energiju uglavnom privremene i da mnogi ljudi u kasnijim godinama dožive novi nalet vitalnosti, prenosi Index.hr.

Zašto su dvadesete bile lakše
Kada se neko osvrne na svoje dvadesete, često ima utisak da je tijelo tada podnosilo gotovo sve. Manje sna, kasni izlasci i neredovna fizička aktivnost nisu ostavljali ozbiljne posljedice. Nauka o starenju potvrđuje taj utisak.

„U dvadesetima je tijelo biološki izuzetno prilagodljivo“, objašnjava profesorka Spir i dodaje da je obnova mišića brža, upalne reakcije kraće traju, a proizvodnja energije na ćelijskom nivou istovremeno je efikasna i obilna.

Mitohondrije, djelovi ćelija zaduženi za proizvodnju energije, tada rade efikasnije i uz manje štetnih nusproizvoda.

„Kada imate više raspoložive energije, sve organizam ‘plaća’ manje, pa loš san, kasni izlazak ili intenzivan trening imaju blaže posljedice“, dodaje Spir.

Promjene koje donose četrdesete
Do četrdesetih godina sitne promjene počinju da narušavaju taj osjetljivo uravnotežen sistem. Već od kasnih tridesetih mišićna masa prirodno opada, osim ako se ne održava redovnim treningom snage. Sa manjom mišićnom masom svakodnevni pokreti zahtijevaju više energije nego ranije.

Istovremeno mitohondrije postaju manje efikasne, što znači manje raspoložive energije i više upalnih nusproizvoda. Zbog toga oporavak postaje „skuplji“ za organizam, pa kasni izlazak ili stresan period, koji u dvadesetima nisu predstavljali problem, sada ostavljaju vidljiviji trag.

Pogoršanje kvaliteta sna
Jedna od najvećih promjena u četrdesetima odnosi se na kvalitet sna. U dvadesetima je san dublji i efikasniji, pa i kraći odmor može donijeti osjećaj potpune obnove. Sa godinama sistemi koji omogućavaju dubok san postaju osjetljiviji.

„Hormonske promjene, posebno oscilacije estrogena i progesterona kod žena tokom perimenopauze, direktno utiču na djelove mozga koji regulišu dubinu sna i tjelesnu temperaturu. To otežava održavanje sporotalasnog, obnavljajućeg sna“, kaže profesorka Spir.

Istovremeno je odgovor organizma na stres izraženiji, pa nivo kortizola noću češće raste umjesto da opada. Posljedica je plići i isprekidan san, zbog čega se ljudi bude umorniji, iako su proveli isto vrijeme u krevetu.

Vrhunac životnih obaveza
Sve te biološke promjene dešavaju se upravo u periodu kada su mentalni zahtjevi najveći. Istraživanja pokazuju da je srednja dob često period najintenzivnijeg kognitivnog i emocionalnog opterećenja jer ljudi preuzimaju odgovorne poslovne uloge i istovremeno brinu o djeci ili starijim članovima porodice.

Pošto mentalni rad i stalno prebacivanje sa jedne obaveze na drugu troše energiju jednako kao i fizički napor, mnogi se osjećaju potpuno iscrpljeno čak i ako se fizički nisu posebno naprezali.

Umor nije isti za sve
Profesorka Spir naglašava da proces starenja nije isti za sve. „Umor u srednjoj dobi često je posljedica nagomilanog opterećenja, a ne samo hronološke dobi“, ističe.

„Dvije osobe iste dobi mogu imati potpuno različit nivo energije, u zavisnosti od toga kakve zahtjeve njihov život postavlja pred njih, kaže ona.

Novi nalet energije u šezdesetim
Dobra vijest je da se nivo energije u šezdesetim često stabilizuje, a kod nekih se čak i poveća, iako fizičke sposobnosti postepeno opadaju. Stres je manji, profesionalne obaveze su blaže, a ritam spavanja redovniji.

Mitohondrije i u kasnijoj dobi mogu da se prilagode, a njihova funkcija se poboljšava redovnim treningom snage. Istraživanja pokazuju da osobe u šezdesetim i sedamdesetim godinama već poslije nekoliko mjeseci treninga mogu da povećaju snagu, podstaknu metabolizam i osjete porast energije.

Kako sebi pomoći
Na kraju, profesorka Spir savjetuje: „Cilj nije pokušati ponovo imati energiju dvadesetogodišnjaka, već zaštititi organizam i dati prednost oporavku. To podrazumijeva redovno vrijeme odlaska na spavanje, vježbe snage za očuvanje mišićne mase, aktivno upravljanje stresom i uravnoteženu ishranu, naročito dovoljan unos proteina.“