Komitet Vijeća Evrope za sprječavanje torture (CPT) objavio je preliminarna zapažanja nakon posjete Crnoj Gori, koja je realizovana od 19. do 27. novembra 2025. godine, u kojima se posebno ukazuje na težak položaj osoba u pritvoru i neprihvatljive uslove u kojima borave. To piše u saopštenju Akcije za ljudska prava (HRA).

Tokom posjete, delegacija CPT-a ispitivala je postupanje prema osobama lišenim slobode i uslove njihovog boravka u različitim ustanovama, uključujući zatvore, ustanove za pritvor djece i mladih, vaspitno-popravne ustanove, kao i psihijatrijske bolnice i ustanove socijalne zaštite.

Preliminarna zapažanja objavljena su zajedno sa pismom odgovora crnogorskih vlasti.

Komitet navodi da su osobe u pritvoru izložene lošem postupanju i da borave u neprihvatljivim uslovima.

Kako je istaknuto, pritvorenici često provode i do 23 sata dnevno zatvoreni u ćelijama, dok u pojedinim slučajevima na raspolaganju imaju svega 2,5 kvadratna metra životnog prostora po osobi.

U zapažanjima se ukazuje i na sistemske probleme u vezi sa primjenom pritvora u Crnoj Gori. Navodi se da 56 odsto zatvorske populacije čine pritvorenici, dok je delegacija tokom posjete razgovarala i sa osobama koje su u istražnom pritvoru provele više od šest godina.

Komitet ukazuje i na stroga ograničenja kojima su pritvorenici izloženi, što dovodi do smanjenog kontakta sa spoljnim svijetom i minimalnog pristupa svrsishodnim aktivnostima ili radu. Kako se navodi, osnovne potrepštine za dostojanstven život, poput toalet papira, higijenskih proizvoda i posteljine, vlasti ne obezbjeđuju redovno, zbog čega su zatvorenici prinuđeni da se oslanjaju na pomoć porodice.

U dokumentu piše i da, uprkos ponovljenim preporukama Komiteta tokom prethodnih godina, nijesu preduzete mjere koje bi poboljšale težak položaj osoba u pritvoru.

Kada je riječ o zdravstvenim ustanovama, Komitet je ocijenio da se situacija u Psihijatrijskoj bolnici Dobrota nije poboljšala u odnosu na prethodnu posjetu iz 2017. godine.

Kao ključni problem navodi se prenatrpanost, zbog koje značajan broj pacijenata i dalje spava na dušecima na podu.

U izvještaju se navodi da ustanova i dalje zbrinjava različite kategorije pacijenata, uključujući forenzičke pacijente, takozvane „socijalne pacijente“ kojima nije potrebna dalja hospitalizacija, pa čak i djecu, uprkos otvaranju dječjeg psihijatrijskog odjeljenja u Kliničkom centru Crne Gore.

"U dijelu koji se odnosi na domove socijalne zaštite, Komitet je registrovao određena poboljšanja u odnosu na prethodnu posjetu, posebno u Zavodu „Komanski most“. Ipak, izražena je zabrinutost zbog nedovoljnog broja njegovatelja, kao i zbog izazova u radu sa uznemirenim korisnicima, naročito osobama sa teškim oblicima poremećaja iz spektra autizma, što zahtijeva posebne vještine i obuku", navode iz HRA.

Crnogorske vlasti su, kako se navodi, pismom od 22. januara 2026. godine odgovorile na pitanja koja je pokrenula delegacija Komiteta.

Cjelokupan izvještaj o posjeti iz novembra 2025. godine biće dostavljen vlastima Crne Gore u julu 2026. godine.