Prema riječima milijardera i investitora Raya Dalija, tekući sukob na Bliskom istoku, koji je sada u trećoj sedmici, s efektivno zatvorenim Hormuškim moreuzom, postao je historijska prekretnica za globalnu ekonomiju. Osnivač Bridgewater Associates upozorio je da eskalirajuća kriza nije samo regionalni rat, već potencijalno početak scenarija kolapsa koji bi mogao uništiti dominaciju SAD-a u svjetskom poretku, piše Yeni Şafak, prenosi Bosna.hr.

U članku objavljenom na Substacku, Dalio je povukao upečatljivu historijsku paralelu s britanskom Sueskom krizom iz 1956. godine, koja je označila kraj Britanskog carstva. Investitor tvrdi da se SAD sada suočavaju sa sličnim testom. Prema Daliju, poremećaj trgovine kroz Hormuški moreuz, u kombinaciji s potencijalnim prelaskom s dolara na juan za naftne transakcije, zadao bi najteži udarac američkoj ekonomskoj moći.

Tri signala kolapsa

Pozivajući se na svoju poznatu teoriju “Velikog ciklusa” o usponu i padu carstava, Dalio je izjavio da se SAD trenutno nalaze u najopasnijoj fazi ovog ciklusa. Naveo je tri kritična faktora koja bi mogla izazvati kolaps.

Ekonomski zastoj: Neodrživo ogromno dužničko opterećenje američke ekonomije i stalna erozija kupovne moći dolara.

Unutrašnja krhkost: Duboka politička polarizacija i rastuće društvene tenzije unutar zemlje, što ostavlja SAD slabim i ranjivim na vanjske prijetnje.

Iscrpljujući ratovi: Sukobi s regionalnim silama poput Irana koji brzo iscrpljuju i vojne i ekonomske resurse.

Jedna od najkritičnijih tačaka u Daliovoj analizi je scenario potiskivanja dolara u trgovini naftom. Upozorio je da ako Iranu ili drugim regionalnim akterima budu potrebne alternative poput kineskog juana za transfer energije kroz Hormuški moreuz, višedecenijski sistem “petrodolara” bi se mogao raspasti. Ako se ovaj scenario ostvari, dolar bi izgubio status globalne rezervne valute, SAD bi postale nesposobne da finansiraju svoje dugove, a njihova globalna moć bi brzo nestala.

Upozorenje investitorima

Dalio je naglasio da se trenutni svjetski poredak ozbiljno “raspada” i da bi bilo pogrešno čitati taj proces samo kao geopolitičku krizu – to je ujedno i era masovnog transfera bogatstva. Milijarder investitor naglasio je da se, kako bi preživjeli sistemske promjene i slomove ovih razmjera, investitori moraju okrenuti diverzificiranim portfeljima i stvarnoj imovini kao vitalnoj potrebi.

SAD i Izrael su 28. februara pokrenuli zajedničke napade na Iran, ubivši preko 1.300 ljudi, prema iranskim vlastima, uključujući bivšeg vrhovnog vođu ajatolaha Alija Hamneija. Iran je uzvratio udarima usmjerenim na Izrael i zaljevske države, efektivno zatvarajući Hormuški moreuz, kojim se obično dnevno prevozi 20 miliona barela nafte. Sukob se proširio na Liban, gdje je raseljeno preko milion ljudi.