Evropska unija suočava se sa ozbiljnom gorivnom krizom izazvanom poremećajima u globalnom snabdijevanju nakon sukoba na Bliskom istoku. Rast cijena dizela već je izazvao proteste, prve nestašice i upozorenja na šire ekonomske posljedice.

Hormuški moreuz uzrok globalnog šoka

Kriza je pokrenuta poremećajem u Hormuškom moreuzu, jednoj od najvažnijih ruta za transport energenata u svijetu.

Cijena nafte je tokom eskalacije premašila 120 dolara po barelu, a iako je nakon primirja između SAD i Irana početkom aprila pala ispod 100 dolara, i dalje je znatno viša nego prije sukoba kada je iznosila oko 70 dolara.

Nestabilnost tržišta dodatno pogoršava neizvesnost oko trajanja primirja i problema u transportu.

Dizel postao najveći problem

Najveći pritisak u Evropi trenutno dolazi od rasta cijena dizela i kerozina.

Cijene dizela i avionskog goriva porasle su sa manje od 100 dolara na više od 200 dolara po barelu ekvivalenta, pokazuju podaci sa tržišta.

U više zemalja EU dizel je već skuplji od benzina, što dodatno opterećuje privredu i građane.

Strukturni problem evropskog tržišta

Evropa se suočava sa dugoročnim disbalansom između proizvodnje i potrošnje goriva.

Rafinerije proizvode više benzina nego što tržište traži, dok je dizel u deficitu.

Zbog toga EU mora da uvozi značajne količine dizela i avionskog goriva, što je čini posebno ranjivom u kriznim situacijama.

Cijene na pumpama probile psihološku granicu

Cijene dizela na pumpama u više zemalja premašile su dva evra po litru, što predstavlja snažan udar na potrošače i privredu, piše RT.

Vlade Italije, Portugala, Španije, Poljske i drugih država već su uvele poreske olakšice i mjere kako bi ublažile rast cijena.

Protesti farmera i transporta

Najviše su pogođeni sektori koji zavise od dizela, prije svega poljoprivreda i transport.

U Irskoj su izbili masovni protesti farmera i vozača kamiona, koji su blokirali puteve i poremetili lance snabdijevanja.

Na pojedinim benzinskim pumpama formirani su redovi, a zabilježeni su i slučajevi nestašica zbog panične kupovine.

Vlada je bila primorana da angažuje vojsku kako bi uklonila blokade.

Pretnja za letnju turističku sezonu

Kriza bi mogla ozbiljno da pogodi i avio saobraćaj.

Prema upozorenjima industrije, evropski aerodromi mogli bi se suočiti sa nestašicom avionskog goriva u roku od tri nedjelje ako se problemi u transportu nastave.

Najveća evropska avio-kompanija Ryanair već smanjuje broj letova ka popularnim destinacijama, a njen direktor Michael O’Leary upozorava da ljetnji red letenja možda neće moći da se realizuje u punom kapacitetu.

Kriza sa mogućim dugoročnim posljedicama

Stručnjaci upozoravaju da bi ova kriza mogla imati dalekosežne posljedice po ekonomiju, transport i svakodnevni život građana u Evropi.

Ako se poremećaji u snabdijevanju nastave, Evropa bi mogla da se suoči sa još većim rastom cijena i dubljim energetskim problemima.