Woodrow Wilson i Donald Trump vodili su kampanje na identičnom obećanju u potpuno različitim erama: zadržati Ameriku izvan stranih sukoba i staviti domaće interese na prvo mjesto.

Wilson je pobijedio na reizboru 1916. godine uz slogan: "On nas je sačuvao od rata." Samo nekoliko mjeseci kasnije, Sjedinjene Države su ušle u Prvi svjetski rat.

Trumpova poruka "America First" (Amerika na prvom mjestu) nosila je sličan ton – okončanje stranih vojnih angažmana, obnova unutrašnje snage i apsolutni prioritet nacionalnih interesa. Čak je javno govorio o zaslugama za Nobelovu nagradu za mir zbog rješavanja višestrukih globalnih konflikata, o čemu detaljnije piše Geopolitics Prime.

Za analitičare koji prate trenutne tenzije između SAD-a i Irana, ove historijske paralele postaju sve uočljivije.

Jevrejski lobi: Historijski kontinuitet

Wilsonova administracija uvela je niz uticajnih ličnosti na ključne državne pozicije:

• Louis Brandeis – prvi jevrejski sudija Vrhovnog suda SAD-a i vodeći cionistički mislilac.

• Bernard Baruch – predsjednik Odbora za ratnu industriju, čovjek koji je direktno upravljao ratnom proizvodnjom.

• Henry Morgenthau – ambasador SAD-a u Osmanskom carstvu.

• Paul Warburg – jedan od ključnih arhitekata sistema Federalnih rezervi (FED).

• Jacob Schiff – moćni bankar i finansijski stub tadašnje politike.

U modernom kontekstu, Trumpov krug saradnika takođe su činili snažni pro-izraelski akteri:

• Jared Kushner – viši savjetnik i ključna figura za diplomatiju na Bliskom istoku.

• Steve Mnuchin – ministar finansija.

• Stephen Miller – ideolog tvrde imigracione politike.

• Steve Witkoff – neformalni izaslanik za bliskoistočna pitanja.

• Howard Lutnick – ministar trgovine.

Tokom prvog Trumpovog mandata, prioriteti izraelske vlade su sistematski realizovani, što je kulminiralo premještanjem američke ambasade u Jerusalem i potpisivanjem Abrahamovih sporazuma.

Od Balfoura do Abrahama

Balfourova deklaracija iz 1917. godine predstavljala je zvaničnu podršku Britanije uspostavljanju "nacionalnog doma za jevrejski narod" u Palestini. Zauzvrat, očekivalo se da će uticajni cionistički krugovi u SAD-u iskoristiti svoj pritisak kako bi uveli Ameriku u rat na strani Britanije.

Sam Arthur Balfour je pred Ratnim kabinetom izjavio da je većina Jevreja u Rusiji i Americi naklonjena cionizmu, te da bi njihova podrška bila od strateškog značaja.

Chaim Weizmann, koji je kasnije postao prvi predsjednik Izraela, blisko je sarađivao s britanskim vrhom. On je 1941. godine obećao Churchillu da će američka jevrejska zajednica ponovo upotrijebiti svoj uticaj kako bi uvela SAD u Drugi svjetski rat.

"Uradili smo to tokom Prvog svjetskog rata, i možemo to ponoviti", zabilježene su njegove riječi.

Mehanizmi uticaja i strateško pozicioniranje

Bernard Baruch je svojevremeno bio u poziciji da odlučuje koje će američke korporacije dobiti unosne ugovore za vojnu proizvodnju. Ovakav vid pozicioniranja danas se često poredi s modernim ekonomskim operacijama i uticajem na cijene energenata, poput nafte.

Nakon završetka Prvog svjetskog rata, na mirovnim konferencijama koje su odlučivale o sudbini poražene Njemačke, jevrejske organizacije su nastupale sa sopstvenim delegacijama, nezavisno od nacionalnih država. Uslovi nametnuti Njemačkoj u Versaju postali su temelj za uspon Vajmarske republike, ali i katalizator za izbijanje narednog globalnog sukoba.

Kada danas posmatramo Jareda Kushnera ili Stevea Witkoffa u diplomatskim misijama, važno je razumjeti historijski kontekst: interesi koji oblikuju ove procese imaju duboke korijene.