U španskom autonomnom gradu Ceuti, jedan od vodećih općinskih političkih lidera već pune četiri decenije živi s identitetom koji nije njegov. U njegovoj ličnoj karti stoji ime Mohamed Mustafa Ahmed, ali njegovo pravo, porodično ime je Mohamed El Hisho Lemmague. On nije usamljen slučaj; on je živo svjedočanstvo zatrovanog naslijeđa procesa regularizacije iz 1985. godine, kada su hiljadama muslimana u Ceuti i Melilli prezimena arbitrarno zamijenjena imenima njihovih očeva i djedova.

Danas, dok Španija prolazi kroz nove procese regularizacije, ovi građani vrše pritisak na Kongres kako bi se konačno ispravila historijska nepravda i vratio oduzeti identitet, prenosi Bosna.hr pisanje španskog magazina El Mundo.

Problem datira iz 1985. godine, kada je vlada Felipea Gonzáleza pokrenula prvu veliku masovnu regularizaciju statusa stranaca. Iako je taj proces hiljadama ljudi otvorio vrata državljanstva, cijena je bila visoka: administrativno sakaćenje porodičnog stabla. Administracija je, bez jasnog razloga i objašnjenja, evidentirala ljude koristeći imena očeva i djedova po muškoj liniji umjesto stvarnih prezimena.

Ova nepravda stigla je do Kongresa putem zakonske inicijative (PNL) kojom se traži ne samo tehničko ispravljanje štete, već i zvanično institucionalno izvinjenje. Za zajednicu u Ceuti, od koje je više od 70% njenih članova rođeno u gradu, a čiji su preci decenijama bili dio gradskog tkiva, ovo je bio čin dehumanizacije.

Historija muslimana u Ceuti duboko je isprepletena sa španskom vojnom prošlošću. Sve je počelo s afrikanističkim ratovima i periodom Protektorata, kada je španska vojska regrutirala hiljade stanovnika Maroka, dok su drugi stizali kao radna snaga. Ove porodice su započele život u Španiji, ali njihova djeca decenijama nisu priznavana kao državljani. Umjesto ličnih karti, posjedovali su samo statističke kartone, papire koji su služili državi za evidenciju, ali ljudima nisu davali nikakva politička niti administrativna prava.

„Zovem se Mohamed El Hisho Lemmague, a u mojoj ličnoj karti piše Mohamed Mustafa Ahmed“, objašnjava trenutni lider stranke Ceuta Ya! i zastupnik u Skupštini, Mohamed Mustafa. Poznat pod nadimkom „Moha“, on je politički nasljednik dugogodišnjih zahtjeva za ispravljanje ove nepravde. Iako je Skupština Ceute još 2016. godine jednoglasno usvojila inicijativu za povratak prezimena, Mustafa optužuje i Narodnu stranku (PP) i ostale nacionalne formacije za potpunu pasivnost.

Osim promjene prezimena u dokumentima, proces asimilacije u školama bio je još brutalniji. Učitelji su muslimanskoj djeci samovoljno mijenjali arapska i amazirska imena u španska. Mustafa bi postajao Pepito, Larbi – Fernando, Asís – Jesús, Mohamed – Antonio, a Sabah – Isabel.

Stanovnik Ceute, Fernando, prisjeća se svog prijatelja Abdeselama, koji je jednog dana došao utučen u školu. „Tek mnogo kasnije shvatio sam šta je stajalo iza te tišine. Roditelji su mu morali reći da prezimena u njegovim papirima nisu njegova“, sjeća se Fernando. Kada se Abdeselam jednom prilikom nije odazvao na lažno ime tokom prozivke, dobio je šamar od učitelja. Taj čin nasilja nije bio samo školska kazna, već izraz dubokog sistemskog prezira prema cijeloj jednoj zajednici.

Mlada Manal iz stranke Ceuta YA! naglašava da su prezimena nosioci historije i porodičnog naslijeđa. „Osoba koja je došla kao mlada i nastanila se u gradu nije bila ista ona koja je ovdje preminula, jer se prezimena nisu podudarala. Tražiti ispravku znači poštovati uspomenu na naše djedove. Moje ime je trebalo biti Manal Ibrahimi Bentaher“, ističe ona.

Diskriminacija se protezala i na slobodu kretanja. Abdeselam, koji danas radi u nevladinoj organizaciji, sjeća se da je u školu krenuo tek s devet godina, što je tada bila norma za muslimansku djecu, a izbačen je na svoj 14. rođendan s porukom direktora da „već može ići raditi na pijacu“.

Njegov rodni list iz Maroka jasno ga identifikuje kao Abdeslama Ayada, sina Mohameda Hssainea, pripadnika kolonijalnih trupa (Regulares). Ipak, španska administracija ga je upisala pod drugim imenom.

Abdeselam svjedoči i o ponižavajućem sistemu propusnica (salvoconducto). Čak i nakon što je Ustav iz 1978. godine stupio na snagu, muslimani Ceute nisu mogli putovati na kopno bez posebne dozvole policije.

Farid Haldid Tunsi, čije ime u ličnoj karti stoji kao Farid Abdeselam Mohamed, dijeli sličnu sudbinu. Njegovi preci bili su dio onoga što je administracija lažno nazivala „domorodačkim trupama“, iako su bili starosjedioci rođeni u gradu. Zbog nedostatka validnih ličnih karata (DNI), njegova braća svojevremeno nisu mogla pohađati fakultet.

Današnja borba muslimana u Ceuti i Melilli nadilazi puko ispravljanje administrativnih grešaka u matičnim knjigama. To je borba protiv sjećanja na vrijeme kada su tretirani kao statistički podaci, a ne kao punopravni građani. Amputacija prezimena bila je završni čin sistemskog brisanja identiteta zajednice koja je, uprkos tome što je Španiju smatrala domovinom, decenijama živjela pod nadzorom, bez prava glasa i pod nametnutim imenima. Povratak pravih prezimena nije samo pravno pitanje, već čin vraćanja dostojanstva ljudima kojima je država, dajući im državljanstvo, pokušala oduzeti korijene.