Glavni grad Slovenije priprema se za predstojeće lokalne izbore a lista kandidata koji žele sjesti u fotelju gradonačelnika postaje sve duža i intrigantnija. Jedan od onih koji je među prvima istakao kandidaturu je Jasmin Feratović, gradski vijećnik i predsjednik Piratske stranke Slovenije, piše Bosna.hr.

Njegov ulazak u trku najava je direktnog ideološkog sukoba između tradicionalnog načina vođenja grada, personificiranog u dugogodišnjem gradonačelniku Zoranu Jankoviću i nove generacije slovenačkih političara koja zahtijeva radikalnu transparentnost i digitalnu transformaciju društva.

Feratović, koji već godinama gradi reputaciju beskompromisnog borca protiv korupcije, najavio je da će detaljnu viziju razvoja grada i planove o saradnji sa drugim političkim akterima predstaviti u petak.

Jasmin Feratović predstavlja zanimljiv fenomen na slovenačkoj političkoj sceni. Lider je Piratske stranke, njegov aktivizam vuče korijene iz borbe za digitalna ljudska prava i slobodu informisanja, ali se s vremenom proširio na suštinska pitanja funkcioniranja moderne države. Unutar Piratske stranke Slovenije aktivan je od samih početaka, a kao njen predsjednik uspio je održati stranku relevantnom u periodu kada su slični pokreti u regiji, poput onog u Hrvatskoj, potpuno nestali sa političke mape.

Njegov politički rad fokusiran je na digitalna prava, transparentnost vlasti i oštru borbu protiv klijentelizma. Feratović često naglašava da piratski pokret nije „zabava za kompjuterske entuzijaste“, već duboko promišljena ideologija koja se zalaže za modernizaciju društva u kojem tehnologija služi ljudima, a ne obrnuto. Njegov aktivizam prepoznat je i kroz brojne civilne inicijative koje se tiču slobode govora i prava na privatnost, što ga čini prirodnim kandidatom onog dijela populacije koji osjeća da je gradska uprava postala zatvorena kasta.

Piratska stranka Slovenije, osnovana 2012. godine po uzoru na švedski i njemački model, uspjela je u Sloveniji postići ono što mnogima nije pošlo za rukom, opstati i rasti kao progresivna, vanparlamentarna opcija. Dok su hrvatski Pirati završili u stečaju zbog duga od svega nekoliko hiljada eura, slovenački tim uspio je izgraditi bazu među mlađom, tehnološki pismenom populacijom.

Srž njihovog programa, koji Feratović sada želi prenijeti na lokalni nivo u Ljubljani, temelji se na konceptu „staklene države“ (ili u ovom slučaju, „staklenog grada“). To podrazumijeva da svi podaci koji se finansiraju javnim novcem moraju biti otvoreni i dostupni javnosti. Pirati zagovaraju i tzv. „Liquid Democracy“,model direktne demokratije u kojem bi građani pomoću digitalnih alata mogli direktnije utjecati na zakonske prijedloge i budžetska trošenja. Iako su na državnom nivou često bili blizu cenzusa (osvajajući 2% do 3% glasova), lokalni nivo vide kao idealnu priliku za dokazivanje funkcionalnosti svojih ideja, posebno u oblastima poput ekologije, održivog razvoja i rješavanja stambenog pitanja.

Najveća enigma, kada su lokalni izbori u pitanju, u Ljubljani ostaje Zoran Janković. Dugogodišnji gradonačelnik, koji je glavni grad Slovenije transformirao u modernu evropsku metropolu, ali se istovremeno suočavao sa brojnim optužbama za klijentelizam, svoju odluku o ponovnoj kandidaturi saopštiće, simbolično, u petak na svečanoj sjednici na Ljubljanskom gradu. Janković tvrdi da njegova odluka nema veze sa previranjima na državnom nivou.

Osim Jankovića, kandidati su Aleš Primc, gradski vijećnik iz stranke „Glas za djecu i porodicu“. Primc, koji je svoju kandidaturu najavio još prije godinu dana, predstavlja potpuno suprotan pol od Feratovića, fokusiran je na tradicionalne vrijednosti i konzervativnu politiku.

U trku bi se mogla uključiti i bivša predsjednica Državnog zbora Urška Klakočar Zupančič, koja iako kaže da trenutno ne razmišlja o toj poziciji, „ne zatvara vrata“. Takođe, očekuje se da će stranka Ljevica (Levica), koja tradicionalno ima snažnu bazu u glavnom gradu, izaći sa svojim jakim kandidatom. Najveće iznenađenje u glasinama je ipak bivši premijer i ministar finansija Anton Rop, koji je na pitanja o kandidaturi zagonetno odgovorio da ga „glasine raduju“.

Ulazak Feratovića u trku za gradonačelnika Ljubljane treba posmatrati i kroz širi evropski kontekst. Piratske stranke su u Češkoj, Islandu i Švedskoj pokazale da mogu biti ozbiljan faktor vlasti, dajući prednost interesima građana nad krupnim kapitalom. U društvu u kojem biznis često pokušava vladati društvom, Pirati nude viziju u kojoj on društvu služi.

Za Feratovića, Ljubljana je poligon za dokazivanje da se gradom može upravljati bez korupcije u zdravstvu i školstvu, te uz maksimalno iskorištavanje tehnologije za dobrobit običnog čovjeka. Dok u Hrvatskoj teme koje su nekada zastupali Pirati sada preuzimaju platforme poput „Možemo!“, u Sloveniji autentični piratski pokret pod Feratovićevim vodstvom želi dokazati da je originalna vizija digitalne i direktne demokratije još uvijek najjači alat za promjenu.