Bosna i Hercegovina sve više privlači pažnju međunarodne dizajnerske scene zahvaljujući spoju tradicionalnih zanata i savremenog dizajna, piše Financial Times u velikoj reportaži o novom interesu za bosansko drvorezbarstvo, keramiku, vez i stare zanatske radionice.

U centru priče nalazi se kompanija Zanat iz Konjica, koju su braća Orhan i Adem Nikšić razvili iz porodične radionice stare više od jednog stoljeća. Danas za njih proizvode dizajniraju neka od najpoznatijih imena svjetskog dizajna, uključujući Michelea de Lucchija, Yvesa Behara i Naota Fukasawu.

„Rat koji smo imali devedesetih ostavio je veoma duboke tragove. Ali duh BiH je i dalje živ“, rekao je Orhan Nikšić za Financial Times. „Ideja sa Zanatom bila je da to nekako otkrijemo i ljudima prenesemo dublje razumijevanje tradicionalne kulture BiH“.

Baščaršija kao simbol tradicije

Financial Times opisuje Sarajevo kao grad u kojem je zanatska tradicija „utkana u samu strukturu grada“, posebno u Baščaršiju i stare ulice kazandžija, kožara i kaligrafa koje postoje još od osmanskog perioda.

Posebno se izdvaja priča o sarajevskom kazandžiji Sulejmanu Hrgiću, jednom od najmlađih majstora tog zanata.

„Živim pravi sarajevski život, stari baščaršijski stil. Ovdje još pijemo kafu zajedno. Ali nema smisla praviti stvari koje može napraviti mašina; moraš izmišljati nove stvari“, rekao je Hrgić.

FT navodi i da turistički projekat Homo Faber Guide danas organizuje ture kroz radionice sarajevskih zanatlija, uključujući kazandžije, kaligrafe i šeširdžije.

“Mnoge stvari opstaju zahvaljujući entuzijazmu”

Uprkos rastućem interesu za domaće zanate, Financial Times piše da mnogi projekti opstaju bez ozbiljne institucionalne podrške.

„Mnoge stvari u Bosni dešavaju se zahvaljujući entuzijazmu i upornosti pojedinaca. Nemamo najbolji sistem podrške, ali pokušavamo dati sve od sebe“, rekao je Nikšić, koji se prije više od deset godina vratio u BiH nakon života u Washingtonu i Jerusalemu.

FT posebno ističe Konjic, gdje Zanat proizvodi namještaj i dekoracije od lokalnog drveta poput hrasta, oraha i trešnje, kombinujući tradicionalno ručno rezbarenje sa savremenim dizajnom.

UNESCO i novi optimizam

Financial Times podsjeća da je konjičko drvorezbarstvo uvršteno na UNESCO-vu listu nematerijalne kulturne baštine, zajedno sa zmijanjskim vezom, tradicionalnim plavo-bijelim vezom iz Bosne i Hercegovine.

Nikšić smatra da međunarodno priznanje domaćih proizvoda mijenja i percepciju samih građana Bosne i Hercegovine.

„Rat je zaista pogodio samopouzdanje Bosanaca. Ali kada ljudi vide da se proizvodi na kojima su radili cijene i predstavljaju na događajima poput Sedmice dizajna u Milanu, to ima veoma pozitivan efekat“.

Financial Times navodi i da je broj turista u BiH između 2023. i 2024. porastao za gotovo 32 posto, što dodatno povećava interes za domaću kulturu, zanate i dizajn.