Dok se globalne napetosti sele s jednog kriznog žarišta na drugo, turski predsjednik Recep Tayyip Erdogan ubrzano sprovodi strategiju agresivnog privrednog rasta, s jasnom ambicijom da Ankaru pozicionira kao nezaobilaznog ekonomskog i vojnog gospodara Mediterana. U srcu ovog plana nalazi se ambiciozni vojni i geopolitički projekat Mavi Vatan (Plava domovina), doktrina koja predviđa apsolutnu tursku pomorsku supremaciju u istočnom Sredozemlju. Turska je u tu svrhu već porinula svoj ponos – nosač aviona Anadolu, a njena impresivna vojna flota od 340 hiljada tona danas broji i 12 modernih podmornica. Iz ultra-modernog komandnog centra u pomorskoj bazi Aksaz, turske snage detaljno kontrolišu kompletan pomorski saobraćaj u ovom dijelu svijeta, piše Bosna.hr.

Ova demonstracija sile ima i svoju vrlo opipljivu ekonomsku pozadinu. Jedan od ključnih, iako nezvaničnih zadataka turske flote i bezbjednosnog aparata jeste pružanje logističke i taktičke podrške trgovačkim brodovima koji iz Istanbula preprodaju robu koja se pod međunarodnim sankcijama službeno ne bi smjela naći na tržištu. Istanbul je tako postao gigantsko čvorište za triangulaciju i sivu ekonomiju, preko kojeg se vrši preprodaja ruske nafte i pšenice, azijske elektronike, ali i jeftinijih kineskih automobila.

Sama unutrašnja ekonomska ekspanzija i industrijska moć Turske povjereni su nekolicini golemih porodičnih i poslovnih konglomerata koji decenijama drže stubove tamošnje privrede. Na čelu ove elite nalazi se moćna dinastija Koç, predvođena Omerom Koçem, čija korporacija drži ogroman dio turske industrije i energetike. Prati ih Sabancı Holding, kao glavni finansijski i energetski operater u zemlji. U sektoru prehrambene industrije neprikosnoven je Murat Ülker, koji rukovodi gigantom Yıldız Holding s godišnjim prometom od fantastičnih 14 milijardi dolara, dok energetski i infrastrukturni sektor u velikoj mjeri kontroliše Kazancı Holding na čelu sa Šabanom Cemilom Kazancıjem, čije se lično bogatstvo procjenjuje na 5,3 milijardi dolara.

Iako je turski bruto domaći proizvod još uvijek u velikoj mjeri vezan za industrijske proizvode niže dodane vrijednosti, ekonomska mašinerija radi bez prestanka. Privredni rast je konstantan i iznosi respektabilnih 3,4% na godišnjem nivou, dok zemlja nezadrživo grabi prema zacrtanom cilju i vrijednosti ekonomije od 1.700 milijardi dolara, uz ukupan izvoz koji se već približio cifri od 270 milijardi dolara.

Zbog ovakvih brojki i agresivnog izvoza, Turska je postala izuzetno opasan i konkurentan suparnik tradicionalnim evropskim ekonomijama, a naročito onima na mediteranskom bazenu poput Italije i Grčke. Ankara dominira u sektoru poljoprivrede, gdje se izvoz svježeg voća i povrća opasno približava vrijednosti od četiri milijarde eura godišnje. Turska je danas i zvanično prvi proizvođač lješšnjaka na planeti, čime diktira globalne cijene u konditorskoj industriji, te drugi najveći svjetski proizvođač tjestenine s godišnjom proizvodnjom od oko dva miliona tona, koju u bespoštednoj tržišnoj utakmici plasira uglavnom na afrički kontinent. Turska prehrambena industrija pritom ima ogromnu komparativnu prednost jer, osim što maksimalno koristi sopstvene goleme poljoprivredne potencijale, jeftinu pšenicu konstantno nabavlja i pomenutim kanalima sa crnomorskog tržišta. Pored hrane, Ankara je direktan i agresivan konkurent Evropi u tekstilnoj, kožnoj, ali i automobilskoj industriji, s obzirom na to da su vodeći svjetski proizvođači automobila locirali svoje gigantske proizvodne pogone upravo na turskom tlu zbog jeftine, a visokokvalifikovane radne snage.

Kako bi održao ovaj zamah i neutralisao hronične unutrašnje probleme s inflacijom, Erdogan je povukao još jedan iznenađujući i radikalan potez na finansijskom planu. S namjerom da Istanbul,  vječni most između Istoka i Zapada i jednu od najfascinantnijih metropola svijeta, transformira u novi Monte Carlo, turske vlasti su iskoristile činjenicu da je tradicionalni finansijski raj u Dubaiju, usljed složenih geopolitičkih sukoba i pooštrenih međunarodnih kontrola, polako počeo gubiti svoj stari sjaj.

Turski parlament je po hitnom postupku usvojio revolucionarnu poresku reformu za privlačenje stranog kapitala koja maksimalno pogoduje bogatim nerezidentima. Prema novom zakonu, svako ko donese svoj novac i prijavi boravište u Turskoj bit će potpuno oslobođen plaćanja poreza na dohodak u narednih 20 godina. Stopa poreza na nasljedstvo za ove kategorije iznosi simboličnih 1%, a ono što je najprivlačniji mamac za globalne investitore jeste garantovana, potpuna zakonska amnestija za porijeklo imovine i unesenog kapitala.

Direktna i trenutna posljedica ove agresivne poreske politike je nezapamćen, eksplozivan bum na tržištu nekretnina uz Bosfor. Prema zvaničnim ekonomskim prognozama i analizama tržišta, vrijednost prometa nekretnina u Istanbulu skočila je sa 68 na čak 71 milijardu dolara u samo jednoj godini. Luksuzne rezidencije, vile na obali mora i moderni poslovni kompleksi rasprodaju se u rekordnom roku, dok svjetski bogataši masovno sele svoje poslovanje i kapital pod okrilje turske države, pretvarajući tursku ekonomsku avanturu u prvorazrednu geopolitičku priču.