Piše: Dragan Bursać (CdM)

“Jole Vučurović, isti onaj koji je tvrdio da u Srebrenici nije bilo genocida postao je ministar u Vladi Crne Gore. Ispade da je negiranje genocida komparativna prednost. Neka čestita ko hoće! Ali pravo pitanje glasi kakva je država koja takvog političara unaprjeđuje i kakvo je društvo koje taj čin mirno posmatra ili ga čak nagrađuje aplauzom.”

Jovan Jole Vučurović novi je ministar u Vladi Crne Gore. Ne u Srbiji. Ne u Republici Srpskoj, nego baš u Crnoj Gori, državi koja sebe vidi kao prvu narednu članicu Evropske unije, u zemlji koja godinama makar deklarativno gradi imidž građanske države i evropskog društva. Zato vrijedi zastati na trenutak i podsjetiti se ko je čovjek kojem je povjereno mjesto u izvršnoj vlasti.

Ko je Jole?

Čestitke, Crna Goro. Dobila si novog ministra bez portfelja. I to kakvog. Dobila si Jovana Jola Vučurovića, čovjeka koji je godinama javno gradio politički identitet na negiranju genocida u Srebrenici, relativizaciji presuđenih činjenica i recikliranju velikosrpske propagande. Danas takva biografija očigledno više ne predstavlja politički teret. Naprotiv, izgleda da upravo kao komparativna prednost otvara vrata ministarskom kabinetu.

Možda upravo u tome leži najveća tragedija.

Jer Jole Vučurović sam po sebi nije ključni problem. Otužni, velikosrpski lik u galeriji istih. U svakoj zemlji mogu se pronaći političari spremni da izgovore najbesmislenije, najsramotnije i najopasnije stvari, ali kada takav političar postane ministar, kada za njega uredno glasa parlamentarna većina i kada pola političke scene aplaudira “uspješnom kadrovskom rješenju”, tada se priča više ne vrti oko jednog čovjeka. Tada se ogoljava politički i moralni karakter države, jer svaka država govori upravo kroz ljude koje bira da je predstavljaju.

Tako je govorio Jole!

A šta je govorio Jovan Jole Vučurović?

Prvo je još decembra 2020. kao poslanik ustvrdio tokom rasprave o novoj vladi da ne priznaje genocid u Srebrenici.

Onda je govorio ono što je ostalo zapisano kao trajni dokument političke sramote. Tokom rasprave o Rezoluciji o genocidu u Srebrenici 2021. godine poručio je:

“Nema srpski narod bilo kakav teret da mora da ga skida, niti imamo zbog čega da se kajemo.”

Kazao je i da Rezolucija “satanizuje Srbe”, da predstavlja “provokaciju”, da je riječ o pokušaju da se Srbi proglase genocidnim narodom i da “to poigravanje srpskim narodom neće proći”.

Sve po starom receptu. Najprije se izmisli optužba koju niko nikada nije iznio, zatim se protiv te izmišljotine vodi herojska bitka, a na kraju se presude međunarodnih sudova zamijene mitovima, dok činjenice ustupe mjesto nacionalnom folkloru. Uostalom poslušajte “očeve” tog narativa-Vučića, Dodika i Porfirija i sve će vam biti jasno.

Hajmo još jednom: Genocid u Srebrenici nije optužnica protiv jednog naroda. To je pravna činjenica utvrđena presudama međunarodnih sudova. Nijedna od tih presuda nije proglasila srpski narod genocidnim. Krivi su imenovani ljudi, vojske, policijske strukture i politički vrhovi koji su planirali, organizovali i proveli zločin. Upravo zato svako ko uporno ponavlja kako neko želi proglasiti genocidnim cijeli narod vodi propagandni rat protiv sudski utvrđenih činjenica.

I upravo je takav čovjek danas ministar u Vladi Crne Gore.

Jole bez portfelja

Neko će reći da je riječ tek o ministru bez portfelja, kao da odsustvo resora briše sadržaj političke biografije ili suspenduje godine negiranja genocida. Kao da međunarodna javnost pravi razliku između ministra sa portfeljem ili bez portfelja kada procjenjuje vrijednosti jedne države. Ne pravi je. Svaka vlada šalje poruku upravo izborom svojih ministara, a njihove biografije postaju biografija države.

Zato pitanje više nije kakav je Jole Vučurović. To odavno znamo. Pitanje glasi kakva je država koja takvog političara unapređuje i kakvo je društvo koje taj čin mirno posmatra ili ga čak nagrađuje aplauzom.

Jer kada negiranje genocida postane preporuka za ministarsku funkciju, moralna skala više ne pokazuje kvar pojedinca. Pokazuje kvar sistema.

Takav sistem nije nastao preko noći. Godinama se normalizuje govor mržnje, rehabilituju četničke ideologije, relativizuju presude, izjednačavaju dželati i žrtve, prebrojavaju tuđe kosti kako bi se umanjila vlastita odgovornost. Na kraju tog puta sasvim logično dolazi ministar koji je sve to godinama javno zastupao. Funkcija tada više nije iznenađenje nego nagrada za politički kontinuitet.

Crna Gora, naravno, ima mnogo važnijih problema od jednog ministra. Ima ekonomiju koja traži reforme, evropske integracije koje traže ozbiljnost i institucije kojima je potrebno povjerenje građana. Ali nijedan od tih procesa ne može sakriti činjenicu da u izvršnoj vlasti sjedi čovjek koji je genocid nazivao političkom podvalom protiv vlastitog naroda. Evropska unija (valjda) vrlo dobro razlikuje slobodu mišljenja od negiranja međunarodno presuđenih zločina, baš kao što razlikuje demokratski pluralizam od institucionalne rehabilitacije ratne propagande.

Normalizacija Jola

Najtužnije u cijeloj priči ostaje to što se ovakve odluke više gotovo i ne doživljavaju kao skandal. Vijest traje jedan dan, sutra stiže nova tema, nova kriza i nova politička predstava, a javnost se polako navikava na ono na šta se nikada nije smjela navići. Upravo je to najveća pobjeda negatora genocida.

Jer njihov cilj odavno nije promjena istorije. Istorija je zapisana, presude su donesene, dokumenti postoje, masovne grobnice postoje. Cilj je promjena društvenog praga tolerancije, trenutak u kojem negator postaje običan političar, običan političar ministar, a ministar sasvim normalna pojava o kojoj se više i ne raspravlja.

Zato ova priča najmanje govori o Jolu Vučuroviću, a mnogo više o Crnoj Gori koja ga je izabrala. Pojedinac može biti politička greška, ali masovni aplauz toj grešci prerasta u državni projekat. Tada funkcija ministra bez portfelja dobija sasvim novo značenje. Portfelj možda nema, ali teret koji je Crna Gora tim izborom stavila na vlastita evropska leđa mnogo je teži od svake ministarske aktovke.

Valjda, da ponovim!