Ljeta koja smo nekada smatrali anomalijama postala su naša surova realnost. Sve češći toplotni talasi, presušena riječna korita i šumski požari koji gutaju čak i dijelove Bosne, gdje ranije nisu bili uobičajeni, signal su da se klima mijenja.

Meteorolog Nedim Sladićč podsjeća kako je ljeto 2012. bilo „žestoko“, sva tri mjeseca. Ljeto 2017. takođe, naročito u avgust. Ljeto 2021. pamtimo po izuzetno toplom julu i avgustu, a 2022. po junu i julu. Ljeto 2024. bilo je dugo, vrlo toplo i iscrpljujuće gotovo od početka do kraja.

Vruća i suha ljeta više nisu izuzetak kakav su nekada bila. Posebno posljednjih nekoliko godina, pojavljuju se sa zabrinjavajućom učestalošću. Ali ovog ljeta postoji još jedna razlika.

-Osim presušenih rijeka i potoka, požare više ne gledamo samo u Hercegovini, gdje su tokom ljeta uobičajena pojava, nego i u Bosni, nešto s čim se ranije nismo tako često susretali. Zajedničko im je dugotrajna meteorološka, a naročito hidrološka suša – objašnjava Sladić. To, možda, na prvi pogled djeluje nelogično jer smo tokom juna i jula imali dosta pljuskovitih padavina. Međutim, vodni deficit ne počinje s ljetom. Sladić ističe da u mnogim područjima vuče se još od februara, a nekoliko lokalnih pljuskova nije dovoljno da nadoknadi višemjesečni manjak vode. Problem nije samo koliko kiše padne, nego kada, gdje i na koji način padne.

-Kada velika količina kiše padne u veoma kratkom vremenu na isušeno i stegnuto tlo, značajan dio vode može završiti u površinskom oticanju umjesto da postepeno prodire u dublje slojeve zemljišta. Takve padavine mogu nakratko povećati površinsku vlagu, ali su mnogo manje efikasne u obnavljanju dugotrajnog deficita vlage u tlu i podzemnih voda nego ravnomjerno raspoređene i dugotrajnije padavine slabog do umjerenog intenziteta – objašnjava on i naglašava da bujična poplava nije rješenje za sušu, jer nekoliko dana kasnije tlo ponovo bude suvo, a hidrološki deficit ostane gotovo netaknut.

Slično se, podsjeća, dogodilo i nakon obilnih padavina u oktobru 2024. One su mogle brzo ublažiti meteorološku sušu, ali to ne znači da su se istovremeno oporavili dublji slojevi zemljišta, podzemne vode i vodotoci. Hidrološkom sistemu za oporavak treba mnogo više vremena.

–Drugi problem su sve toplije zime i manja od prosjeka snježna akumulacija. Snijeg je prirodni rezervoar vode, jer akumulira padavine tokom zime, a zatim ih postepeno oslobađa tokom proljeća, hraneći zemljište, izvore, podzemne vode i rijeke. Kada je snijega manje, ili se zbog visokih temperatura otopi prerano, gubimo dio tog prirodnog skladišta upravo prije perioda godine kada potražnja za vodom naglo raste – poručuje Sladić.