Broj glasova potreban za osvajanje mandata u Narodnoj skupštini entiteta RS razlikuje se od izborne jedinice do izborne jedinice. Ako je suditi prema rezultatima izbora iz 2022. godine, stranka koja ozbiljno računa na direktan mandat uglavnom mora osvojiti oko 5.000 glasova, ali ni taj broj nije garancija, pišu Nezavisne novine.

Na izborima 2022. godine, za direktan mandat u Izbornoj jedinici 5, koja obuhvata Doboj, Stanare, Petrovo i Teslić, bilo je potrebno 4.458 glasova.

Četiri godine ranije, na izborima 2018. godine, direktan mandat osvojila je i stranka koja je u Izbornoj jedinici 4, koju čine Derventa, Brod, Vukosavlje i Modriča, imala 3.353 glasa, pišu Nezavisne novine.

Koliko će glasova biti potrebno zavisi od više faktora: broja birača koji izađu na izbore, ukupnog broja osvojenih glasova, snage konkurencije i broja mandata koji pripada konkretnoj izbornoj jedinici.

U Narodnu skupštinu entiteta RS direktno se bira 63 zastupnika.

Raspored direktnih mandata po izbornim jedinicama je sljedeći: Izborna jedinica 1 daje sedam mandata, Izborna jedinica 2 sedam, Izborna jedinica 3 dvanaest, Izborna jedinica 4 četiri, Izborna jedinica 5 šest, Izborna jedinica 6 devet, Izborna jedinica 7 sedam, Izborna jedinica 8 četiri i Izborna jedinica 9 sedam mandata.

Tri posto nije dovoljno

Da bi politička stranka uopće ušla u raspodjelu mandata u jednoj izbornoj jedinici, mora osvojiti najmanje tri posto glasova.

Međutim, prelazak tog praga ne znači automatski i osvajanje zastupničkog mjesta.

Na izborima 2022. godine Socijalistička partija (SP) u Izbornoj jedinici 4 osvojila je gotovo devet posto glasova, ali nije dobila direktan mandat.

Razlog leži u načinu raspodjele.

Direktni mandati računaju se prema matematičkoj formuli u kojoj se broj glasova svake stranke dijeli brojevima 1, 3, 5, 7, 9, 11 i tako dalje, sve dok se ne raspodijele svi mandati koji pripadaju toj izbornoj jedinici.

Primjer Izborne jedinice 4 sa izbora 2022. godine dobro pokazuje koliko male razlike mogu odlučiti mandat.

Prag od tri posto tada je prešlo osam političkih subjekata: SDS, SNSD, SP, PDP, Pokret za državu, NPS, DNS i SPS.

Ipak, pošto ta izborna jedinica daje samo četiri mandata, sva mjesta podijelili su SDS i SNSD.

Četvrti mandat pripao je SNSD-u zahvaljujući razlici od svega 64 glasa u odnosu na Socijalističku partiju.

Da je rezultat SNSD-a nakon dijeljenja bio manji od 2.927, taj mandat pripao bi SP-u.

Kompenzacije mogu promijeniti rezultat

Pored 63 direktna, u Narodnoj skupštini entiteta RS raspodjeljuje se i 20 kompenzacionih mandata.

Oni se računaju prema istoj matematičkoj formuli, ali na nivou cijelog entiteta RS, koji u tom slučaju praktično predstavlja jednu izbornu jedinicu.

I ovdje u raspodjelu ulaze samo političke stranke koje pređu prag od tri posto glasova.

Kompenzacioni mandati omogućavaju da politička stranka, iako nije osvojila nijedan direktan mandat, ipak dobije više mjesta u parlamentu zahvaljujući ukupnom rezultatu.

Tako je DNS na izborima 2022. godine osvojio 28.503 glasa i dobio četiri kompenzaciona mandata, iako nije osvojio nijedan direktni.

SPS je na isti način dobio tri kompenzaciona mandata bez ijednog direktnog.

S druge strane, SDS je osvojio 95.640 glasova, ali prema podacima iz izvora nije dobio nijedan kompenzacioni mandat.

Zbog toga ne postoji univerzalan broj glasova koji garantuje ulazak u Narodnu skupštinu entiteta RS.

Oko 5.000 glasova može predstavljati okvirnu granicu za ozbiljnu borbu za direktan mandat u pojedinim izbornim jedinicama, ali konačan rezultat zavisi od izlaznosti, odnosa snaga među strankama i matematičke raspodjele.