Piše: SENAD AVDIĆ

Ni nakon tri-četiri dana nisu se stišale optužbe, polemike, rasprave… koje razmjenjuju vlast i opozicija u Srbiji oko događaja od 15. marta kada je tokom velikih građanskih protesta došlo do masovnog stampeda građana uzrokovanog „zvučnom silom“ nepoznatog porijekla. Dok opozicija, nevladine organizacije, nezavisni analitičari tvrde i tvrdnje dokazuju dokazima da je policija protiv okupljenih građana (zlo)upotrijebila „zvučni top“, vlast predvođena predsjednikom Aleksandrom Vučićem i Ivicom Dačićem, ministrom policije, to oštro demantira. Od početne tvrdnje da policija, niti vojska ne raspolažu tim sofisticiranim oružjem, stiglo se do priznanja da je Srbija prije nekoliko godina nabavila čak 16 zvučnih topova. Iako je ministar Dačić na početku tvrdio da su svi oni smješteni na sigurno - u policijskim magacinima, pritisnut nepobitnim dokazima kasnije je priznao da se jedan takav top nalazio montiran na policijsko vozilo u blizinu Skupštine Srbije, ali da „nije delovao“.

SVE NAS PODSJEĆA NA NJIH

Vučić i Dačić pozvali su predstavnike policijskih agencija iz SAD i Rusije da dođu u Srbiju i provedu sveobuhvatnu forenzičku analizu i utvrde istinu o ovom "incidentu". Proteklih dana stotine učesnika mitinga obratilo se beogradskim ljekarima žaleći se na različite zdravstvene tegobe, oštećenje sluha, respiratorne probleme, vrtoglavicu…

Kao što je prisustvo „Crvenih beretki“ koji su sa drugim „ratnim veteranima“ u parku kod Skupštine Srbije angažirani za potrebe odbrane Vučićevog režima, građane Bosne i Hercegovine podsjetilo na strašne zločine koje su njihovi pripadnici počinili u našoj zemlji, tako su i slike ispred Skupštine Srbije uvečer 15-marta, asocirale na sličan zločinački čin viđen u Sarajevu na samom početku agresije. I to se odvijalo, kao u Beogradu, ispred zgrade najvišeg organa vlasti, Parlamenta.

U nedjelju, petog aprila 1992. godine paravojne jedinice koje je organizirala Srpska demokratska stranka napale su zgradu Policijske akademije na Vracama u kojoj se u tom trenutku nalazilo više od stotinu učenika i profesora. Budući da se napadnuti policajci nisu predavali nego su pružili oružani otpor, uslijedila je teška razmjena vatre. Sukob  na Vracama je tog aprilskog popodneva  pokrenuo hiljade građana Sarajeva, ali i stanovnika mnogih drugih gradova koji su im se pridružili, da se okupe ispred zgrade Skupštine Bosne i Hercegovine.

Na njih je iz pravca Jevrejskog groblja otvorena vatra SDS-ovih snajperista koja je na Vrbanja mostu usmrtila Olgu Sučić i Suadu Dilberović. Nedugo nakon tog svirepog zločina na mjesto sukoba upućena je Specijalna jedinica RMUP-a BiH pod komandom Dragana Vikića koju su hiljade građana na platou ispred Skupštine oduševljeno pozdravili. Mnogi  građani su nenaoružani spontano krenuli prema objektima u blizini Jevrejskog groblja  sa kojih je pucano po gradu. Oklopna vozila Specijalne jedinice RMUP-a koja su se kretala da pomognu opkoljenim učenicima i profesorima Policijske Akademije, presreli su tenkovi JNA i zaustavili ih. Kasnijom rekonstrukcijom ovih dramatičnih događaja, utvrditi će se da su tenkovi angažirani na poziv za pomoć Nikole Koljevića, (odbjeglog) člana Predsjedništva BiH kojeg je uputio komandi Druge armijske oblasti JNA.

"LETU ŠTUKE, LETU AVIONI"

Dok je trajala pucnjava na Vracama, a građani neprekidno stizali na Marijin dvor, na nebu su se ukazala dva aviona JNA. Letjelice su se kretale dramatično velikom  brzinom, zabrinjavajuće  nisko, doimalo se da će „zakačiti“ neku od visokih stambenih zgrada u centru Sarajeva. Zvuk kojeg je njihov prijeteći let proizveo bio je razoran, zastrašujući, pa i bolan po hiljade okupljenih građana. Većina se srušila na pločnik ispred skupštine i asfalt na okolnim ulicama. Dio građana se dao u paničan bijeg ne znajući ni od čega bježe, ni kuda da idu. Kasnije će neki od dežurnih ljekara iz obližnje (tada) Vojne bolnice kazati da nisu mogli primiti sve građane koji su toga popodneva došli tražeći medicinsku pomoć.

"Bio sam tog petog aprila '92. ispred Skupštine BiH i kada sam neki dan vidio paničnu reakciju Beograđana, pred oči su im izašle slike horora od prije 33 godine iz Sarajeva“, kaže ovih dana jedan stanovnika glavnog grada BiH. "Bio sam sa četvoricom-petoricom  prijatelja na mitingu na kojem se pozivalo na mir. U trenutku kada su se avioni JNA u brišućem letu „strmoglavili“ iz nebeskih visina i proizvele nesnošljivu buku, pali smo jedan preko drugog i dugo nam je trebalo da se uspravimo“, objasnio je govoreći da mu je danima nakon toga „zujalo u ušima“.

Avioni koji su se tog aprilskog popodneva okomili na građane Sarajeva bili su tipa MiG 21 i Orao J-22. Prvi je na zlikovački zadatak prema Sarajevu poletio sa aerodroma Ponikve kod Užica. Ovaj aerodrom je korišten od eskadrile lovačke avijacije koje je premještena sa aerodroma „Željava“ kod Bihaća. Avion „Orao J-22“ je poletio sa aerodroma Mahovljani kod Banja Luke.

Svaki od njih, a pogotovo „Orao“ je bez problema u stanju „razviti“ brzinu kojim se probija tzv. „zvučni zid“, odnosno letjeti brže od 1.200 km na sat.

„Probijanje zvučnog zida je prelazak letjelice iz podzvučnog u nadzvučni  režim leta. Jedan od karakterističnih i svima poznatih pratećih efekata je prasak sličan udaru groma“, objašnjavaju eksperti zrakoplovstva.

Gromoglasni prasak i masovna panika koje su avioni izazvali JNA na ulicama Sarajeva onemogućio je da se u prvi mah vidi i čuje da je jedan od  njih tom prilikom raketirao televizijski predajnik na brdu Hum, što je tek naknadno ustanovljeno. Iz komunikacije jedinica JNA iz Sarajeva sa Generalštabom u Beogradu, moglo se razaznati da je avione „naručio“ pukovnik Milisav Gagović iz Druge Armijske oblasti upravo sa ciljem da zastraši narod koji se masovno okupljao i zaprijetio da bi se spontanom odlučnošću mogao obračunati sa teroristima SDS-a koji su pucali na građane. Taj efekat širenja straha i panike je u velikoj mjeri i postignut, pred večer je trg ispred Skupštine BiH ispražnjen. Ali već narednog dana su hiljade i hiljade građana ispunile prostor na Marijin Dvoru. Na njih su tada zapucali snajperisti SDS-a smješteni u hotel HolidayInnu, koji su nakon intervencije policijskih snaga neutralizirani.

ZVUČNI TEROR SE VRATIO KUĆI

Osam godina kasnije, u proljeće 1999. kada su snage NATO Saveza izvele masovnu zračnu kampanju protiv Srbije, tamošnji analitičari i vojni eksperti su upozoravali građane na fatalne posljedice koje po njih mogu nastati u slučaju probijanja „zvučnog zida“ od strane zračne sile Zapadne vojne Alijanse.

„Uz psihološki efekat „probijanja zvučnog zida“ može biti tretirano i kao vrsta „ofanzivnog oružja“. Ako avion leti brzinom od 1,5 Maha na visini od 500 metara, udarni talas na zemlji izaziva skok pritiska od 5, 8 milibara. Prozorsko staklo površine  1,5 kvadratnih metara trenutno će biti opterećen silom od 90 kilograma i ukoliko je prozor zatvoren sigurno će pući“, pisalo je u jednoj popularnoj publikaciji namijenjenoj građanima Srbije tokom bombardovanja.

Glavni akteri najnovijeg obračuna sa građanima Beograda, Aleksandar Vučić i Ivica Dačić i 1992. godine, kao i 1999. bili su dio zločinačke vlasti Slobodana Miloševića. Vučić kao suradnik DB Srbije na Palama, a kasnije ministar informiranja u Vladi Srbije, a drugi kao višegodišnji portparol Miloševićeve Socijalističke partije Srbije.