Dok vlast Aleksandra Vučića danima organizuje okupljanja ispred Narodne skupštine, sve je više onih koji u tim slikama prepoznaju historijske paralele. Isto mjesto, slična scenografija, slične poruke - kao krajem devedesetih godina, kada je režim Slobodana Miloševića pokušavao da pokaže snagu pred pad. Kroz arhivske snimke i izjave uporedili smo političke slike iz dva različita vremena, piše N1. 

Nedavni dolazak predsjednika ispred Skupštine neodoljivo podsjeća na sliku staru skoro tri decenije – inauguraciju Slobodana Miloševića 1997. godine.

Sve je tu, crveni tepih, mahanje navodno spontano okupljenim pristalicama, kretanje uza stepenice pa vraćanje na dodatnu dozu ljubavi sa običnim narodom.

„To je ta ikonografija, potreba da se pred domom Narodne skupštine okupi što je moguće veća masa ljudi, da se pokaže neka – kako se tada govorilo – plebiscitarna podrška rukovodstvu zemlje. Mislim da je to i sada slučaj. To je u prirodi svih autoritarnih režima da, kada su u krizi, pokušavaju da obezbijede tu vrstu privida velike podrške“, kaže Srđan Milošević, historičar.

Nije samo ikonografija, reakcija na kritike je doslovno identična.

Protivnici su se onomad zvali stranim plaćenicima, a danas blokaderima. I jedni i drugi bili su na istoj misiji.

„Pripadnici vrha Demokratske opozicije Srbije, novcem unesenim u zemlju, potkupljuju, ucenjuju i zastrašuju građane i organizuju štrajkove, nemire i nasilje ne bi li zaustavili proizvodnju, svaki rad i svaku aktivnost“, govorio je tada Slobodan Milošević.

„Domaći PDV nam je za 5,5 milijardi manji – direktno vezano sa nasiljem blokadera i terorom kroz koji naša zemlja prolazi“, izjavio je Aleksandar Vučić.

Kada se devedesetih pojavila ideja o prelaznoj ekspertskoj vladi, narod je ostao kratkih rukava.

Vlast je nakon krize poslije studentskih protesta 1996. u prvi plan izgurala nekadašnjeg direktora Narodne biblioteke koji je Miloševiću poslužio kao produžena ruka.

„Zaklinjem se da ću sve svoje snage usmjeriti ka odbrani Ustava i zakona“, zakleo se nekadašnji predsjednik Srbije Milan Milutinović.

Prethodne nedjelje zakleo se i novi premijer Srbije Đuro Macut: „Zaklinjem se na odanost Republici Srbiji“.

I ideja za izgradnju šatorskog naselja za sabor pristalica vladajuće partije djeluje kao kopija Vidovdanskog sabora, masovnog opozicionog skupa koji je 1992. trajao nedeljama upravo ispred Skupštine Srbije. Ali slike koje se danas šalju iz centra Beograda ne deluju autentično, smatra Milošević.

„To se pokazuje kao uzaludan napor, sve to djeluje vrlo artificijelno, vrlo jadno na mnogo načina, tako da mislim da je to slika dva autoritarna režima koji su u različitim spoljnopolitičkim kontekstima, različitim društveno-ekonomskim prilikama, ali koji se u političkom smislu ponašaju identično“, objašnjava istoričar.

„Milošević je prezirao sopstveni narod i bilo mu je svejedno da li ga neko voli ili ne voli, sem Mire, njegove supruge. Za razliku od toga, Aleksandar Vučić takođe prezire sopstveni narod, ali bi želio da taj isti prezreni narod njega voli, obožava“, navodi Aleksandar Popov, politički analitičar.

Identične, i to gotovo doslovno, su i poruke usmjerene ka kritičarima. Ovo je Milošević izgovorio samo nekoliko dana prije nego što će izgubiti na izborima:

„Ne napadaju oni Srbiju zbog Miloševića, nego napadaju Miloševića zbog Srbije“.

Slično govori i Aleksandar Vučić:

„Ne ruše neki spolja Srbiju zbog Vučića, već ruše nekog Vučića zbog Srbije.“

Čim krene mantra o domaćim izdajnicima i stranim plaćenicima, djeluje da režim zna da mu se približio kraj, smatra politički analitičar Aleksandar Popov.

„Milošević je predosjećao, a čini mi se da i Vučić vidi da se na neki način približava kraju ovakve vladavine kakva je do sada bila. Njima je potrebno da u toj situaciji bar izmisle neke spoljne ili unutrašnje neprijatelje, da Srbiji prijeti opasnost velika i šta sad vi unutra talasate kada treba da budemo saborni i da se branimo“, navodi Popov.

U situacijama kad je gubio kontrolu nad političkim nezadovoljstvom, Milošević je vadio pendreke.

Iako danas policija stoji po strani, građane gaze i premlaćuju neki drugi ljudi – nerijetko i javni funkcioneri.

„To u Miloševićevo vrijeme nije bilo. Svaki policajac bi imao uniformu, mogao si da mu pročitaš ime, znao si ko je pred tobom. Ovaj put su tu i kapuljaši, tu su ljudi iz paravojnih ili parapolicijskih, ja ne znam kojih snaga, tako da ovo traje u kontinuiutetu, što nije bilo u Miloševićevo doba“, kaže Aleksandar Popov, politički analitičar.

Kao studenti danas, devedesetih su tadašnji akademci takođe pješačili od grada do grada.

Na putu su dočekivani sa posluženjem i oduševljenjem mještana sela kroz koja su prolazili pre dolaska na odredište.

Jedan od najznačajnijih elemenata kritike bilo je izvještavanje prorežimskih medija.

Glavni krivac za stanje u društvu bila je državna televizija koju su gađali jajima. Danas, RTS je javni servis koji građani plaćaju, a sama blokada protiče bez ijednog incidenta.

Da li je perpetum mobile višedecenijske proizvodnje podjela u društvu, ovaj put, ipak završen?