Bosna i Hercegovina je u samom vrhu zemalja po broju političkih stranaka, a posljednji podaci pokazuju da je katanac stavljen na njih 226, koliko ih je i izbrisano iz evidencija.

Stranke se, naime, prilikom osnivanja upisuju u registar nadležnih sudova kojih je deset u FBiH, šest u Republici Srpskoj i jedan u Brčko distriktu, a ukoliko partije, s druge strane, duži period ne izvršavaju svoje zakonske obaveze, bivaju brisane sa spiska aktivnih političkih organizacija.

Politička organizacija, propisano je zakonima koji važe u BiH, prestaje da radi ako ne obavlja djelatnosti utvrđene Statutom u periodu dužem od jedne godine. Pomenutim entitetskim zakonima je propisano da okolnosti o tome utvrđuje sud i nakon toga političku organizaciju briše iz registra, a u distriktu, prema ranijim informacijama, zahtjev za brisanje političke organizacije podnosi javni tužilac.

Centralna izborna komisija (CIK) BiH, s druge strane, smatra da su za one stranke koje ne dostavljaju finansijske izvještaje propisane Zakonom o finansiranju stranaka i ne prijavljuju se za učešće na izborima za organe vlasti ispunjeni uslovi za brisanje iz registra po službenoj dužnosti. Posljednji presjek, kako su naveli za "Glas" u CIK-u, pokazuje da je posljednjeg dana 2024. godine, prema njihovim podacima, bilo aktivno 207 stranaka, uz opasku da je već u toku ove godine jedna brisana iz registra suda.

- Iz registra je od 2009. do 2025. godine brisano ukupno 226 političkih stranaka. Zbog neaktivnosti, a na prijedlog Centralne izborne komisije, brisano je 187 stranaka, a njih 39 je iz registra sudova brisano na zahtjev političke stranke, potvrdili su u CIK-u.

Najviše stranaka je, prema podacima iz dostupnih informacija, izbrisano tokom 2009. godine, odnosno njih 136. Među posljednjim koje su zvanično ugašene su i Partija ekonomske i socijalne pravde, Pokret za Prnjavor te Stranka deviznih štediša Republike Srpske, Građanska partija napretka te Slobodna Srpska.

Da se broj stranaka na domaćem terenu veoma često mijenja, pokazuju podaci u javnosti. Ipak dok s jedne strane gase, s druge strane osnivaju nove partije.

Jedan od razloga za to je, kako duže ponavljaju i iz Koalicije "Pod lupom" činjenica da je politika postala unosan posao i da mnogi, posebno u godinama pred izbore, u tome vide ili svoju samostalnu šansu ili da, kao svojevrsna ispomoć, poguraju veće stranke i odvuku dio glasova njihovih protivnika.

Drugi razlog je taj što je osnivanje stranke, formalno, prilično lak posao, jer je potreban određen broj potpisa i uplata administrativne takse za upis u registar.

U BiH, naime, ne postoji jedinstven zakon o političkim organizacijama ni jedinstveni i ujednačeni kriterijumi prema kojima se registruju političke stranke.

U FBiH političku organizaciju može osnovati najmanje 50 punoljetnih građana, u Republici Srpskoj njih najmanje 500, dok u Brčko distriktu BiH političku organizaciju može osnovati najmanje 300 punoljetnih građana.

Sva tri zakona sadrže odredbu prema kojoj svaki punoljetni građanin može pod jednakim uslovima, u skladu sa Statutom, postati član političke organizacije.

Kada je u pitanju partija "Slobodna Srpska", ona je još 2019. godine integrirana u Partiju demokratskog progresa.

-I ranije smo imali izuzetnu saradnju te je ovo još jedan korak koji smo napravili u cilju okupljanja i ujedinjavanja ljudi koji žele da mijenjaju stvari u društvu rekao je tada predsjednik Partije demokratskog progresa, Branislav Borenović, nakon potpisivanja Sporazuma o integraciji Slobodne Srpske u PDP.

Borenović je tada kazao da je Slobodna Srpska, sa dva odbornika u lokalnom parlamentu, značajna stranka u Laktašima, opštini u kojoj djeluje.

Dodao je da PDP postaje baza za ukrupnjavanje političke scene i mjesto okupljanja ljudi koji imaju istu ideju Srpske kao prosperitetnog, zdravog i uspješnog društva u budućnosti.

Predsjednik Slobodne Srpske, Nebojša Ličanin, kazao je tada da je izuzetno korektna saradnja sa PDP dovela do odluke o budućem djelovanju u PDP, i da će sve svoje kapacitete staviti u službu promjene društveno-političkih prilika, da bi Republika Srpska bila mjesto u kojoj se ostaje i normalno živi.

(SB)