Mapa koju je objavila stranica Brilliant Maps, zasnovana na podacima Eurostata, pokazuje koji je najčešći tip stanovanja u evropskim državama i otkriva duboke razlike u načinu života širom kontinenta. Podaci jasno ukazuju da se Hrvatska nalazi u grupi zemalja u kojima dominira život u stanovima, što ima važne ekonomske i demografske posljedice, prenosi Dnevno.hr.

Iako na prvi pogled djeluje kao jednostavna vizualizacija, ova mapa otkriva složene historijske, društvene i ekonomske obrasce. Prema prikazu, Evropa je podijeljena u nekoliko zona: u zapadnim i sjevernim zemljama prevladavaju porodične kuće, često izvan gustih urbanih zona, dok su u južnoj i dijelu srednje Evrope dominantni stanovi u višestambenim zgradama.

Foto: Unsplash, ilustracija

Naslijeđe urbanizacije i politike

Istočna i jugoistočna Evropa u velikoj mjeri pripadaju ovoj drugoj grupi, što je direktna posljedica urbanizacije i stambenih politika iz druge polovine 20. stoljeća. Hrvatska se, prema ovim podacima, nalazi među državama u kojima su stanovi najčešći oblik stanovanja, što znači da više od 50% stanovništva živi u stanovima, a ne u porodičnim kućama.

Takav obrazac posebno je izražen u većim gradovima poput Zagreba, Splita, Rijeke i Osijeka, gdje je decenijama dominirala gradnja višespratnica. Razlozi leže u snažnoj urbanizaciji tokom socijalističkog perioda, kada su masovno građeni stanovi za radnike i njihove porodice, ali i u ograničenom prostoru u obalnim i gustim urbanim sredinama.

Za razliku od Hrvatske, u zemljama poput Njemačke, Poljske, ali i Srbije te Bosne i Hercegovine, i dalje prevladavaju samostojeće kuće. U tim državama historijski je bila jača tradicija gradnje kuća na vlastitim parcelama, naročito izvan velikih gradova. Skandinavske zemlje također se izdvajaju visokim udjelom porodičnih kuća, što je povezano s manjom gustinom naseljenosti, višim životnim standardom i drugačijim urbanističkim planiranjem.

Posebno zanimljiv primjer je Španija, koja prema podacima ima najveći udio stanovnika koji žive u stanovima. Slična situacija je i u Italiji, Grčkoj i Portugalu, gdje su gusto naseljeni gradovi i duga tradicija višestambene gradnje oblikovali današnju stambenu strukturu.

Pritisak tržišta i budući izazovi

U hrvatskom kontekstu, ovi podaci dobijaju dodatnu težinu u trenutku kada se sve više govori o priuštivosti stanovanja, rastu cijena nekretnina i demografskim problemima. Visok udio stanova znači i veću zavisnost od tržišta nekretnina, kredita i najma, što posebno pogađa mlade porodice i građane s nižim primanjima.

Istovremeno, u ruralnim dijelovima zemlje i dalje postoji veliki broj porodičnih kuća koje su prazne ili nedovoljno iskorištene, što otvara pitanje regionalnih nejednakosti i buduće stambene politike. Ova mapa tako ne govori samo o tome da li Evropljani žive u kućama ili stanovima, već i o pravcima razvoja država, njihovim ekonomskim modelima i društvenim prioritetima.

U slučaju Hrvatske, podaci jasno pokazuju da je zemlja po stambenoj strukturi bliža južnoj i srednjoj Evropi nego zapadu i sjeveru kontinenta, što bi trebalo imati važnu ulogu u planiranju budućih urbanih i demografskih strategija.