Upravo je objavljena nova vizna strategija Evropske unije koja predviđa sistemsko rješenje za profesionalne vozače iz zemalja van Šengena, kroz uvođenje specijalnih viza. Time je potvrđeno pisanje Blic Biznisa da Brisel razmatra mogućnost produženog boravka za vozače kamiona sa Zapadnog Balkana.

Evropska komisija prvi put eksplicitno pominje vozače kamiona iz trećih zemalja kao jednu od profesionalnih kategorija za koje bi mogla biti uvedena nova pravila produženog kratkoročnog boravka u Šengenskom prostoru, saznaje Blic Biznis iz izvora bliskih EU.

U upravo objavljenoj strateškoj analizi Komisija navodi da postojeći režim boravka od 90 dana u okviru 180 dana stvara ozbiljne probleme za sektore koji zavise od stalne prekogranične mobilnosti, među kojima je i teretni transport, što je pitanje od posebnog značaja za zemlje Zapadnog Balkana.

EU priznaje problem mobilnosti profesionalnih vozača

U dokumentu Evropske komisije navodi se da važeća pravila EU dozvoljavaju boravak u Šengenskom prostoru do 90 dana u periodu od 180 dana, dok svaki duži boravak zahtijeva dugoročnu vizu ili boravišnu dozvolu.

Međutim, Komisija konstatuje da pojedine kategorije profesionalaca iz trećih zemalja, koje u velikoj mjeri zavise od česte mobilnosti između država članica, imaju potrebu da borave u EU duže od dozvoljenog limita, bez namjere trajnog nastanjivanja.

Među tim kategorijama izričito se navode vozači kamiona koji obavljaju usluge za kompanije u Evropskoj uniji, kao i umjetnici na turnejama, sportisti i stručnjaci angažovani na prekograničnim projektima.

Poseban problem za Zapadni Balkan

Za zemlje Zapadnog Balkana, a posebno za Srbiju, ovo pitanje ima dodatnu težinu jer veliki dio teretnog saobraćaja prema EU obavljaju vozači koji nisu državljani država članica. Ograničenja boravka, u kombinaciji s dugim čekanjima na granicama, dovode do prekida rada, dodatnih troškova i smanjene konkurentnosti transportnih kompanija iz regiona.

Komisija u dokumentu navodi da je postojeći sistem dodatno zakomplikovan bilateralnim sporazumima koje su pojedine države članice zaključile prije stupanja na snagu šengenskih pravila, a koji omogućavaju boravak duži od 90 dana samo na teritoriji konkretne države. Takva rješenja, kako se ocjenjuje, narušavaju jedinstvenu primjenu šengenskog sistema.

Brisel najavljuje „pragmatična rješenja“

Evropska komisija najavljuje da će, u saradnji s državama članicama, raditi na pronalaženju pragmatičnih rješenja koja bi omogućila produžene kratkoročne boravke za odabrane kategorije državljana trećih zemalja, uz očuvanje sigurnosnih standarda i ekonomskih koristi za EU.

U tom kontekstu razmatra se i mogućnost uvođenja novog zakonodavnog okvira na nivou EU, s posebnim fokusom na produžena pravila kratkotrajnog boravka, kao i postepeno ukidanje postojećih bilateralnih sporazuma koji odstupaju od jedinstvenih šengenskih pravila.

Nova pravila još nisu odluka

U dokumentu se naglašava da je riječ o strateškim razmatranjima i analizi, te da će eventualne izmjene zavisiti od daljnjih pregovora između Evropske komisije i država članica.

Kao jedan od narednih koraka navodi se razmatranje novih pravila za produžene kratkoročne boravke profesionalaca iz trećih zemalja, uključujući vozače kamiona.

Za transportni sektor Zapadnog Balkana ova najava predstavlja prvi jasan signal iz Brisela da se problem boravka profesionalnih vozača prepoznaje na nivou EU, u trenutku kada su protesti i blokade granica zbog primjene šengenskih pravila postali regionalno pitanje.

Trenutno zakonodavstvo Evropske unije dozvoljava boravak u Šengenskom prostoru do 90 dana u periodu od 180 dana, kako za državljane zemalja kojima viza nije potrebna, tako i za one kojima je viza obavezna. Svaki boravak duži od 90 dana zahtijeva dugoročnu vizu ili boravišnu dozvolu koju izdaje država članica.