Iako ne posjeduje napredne karakteristike smanjene radarske uočljivosti poput američkih bombardera B-2 Spirit i B-21 Raider, ruski Tupoljev Tu-160 i dalje nosi titulu najvećeg, najbržeg i jednog od najsnažnijih strateških bombardera koji su ikada ušli u operativnu upotrebu. Kada se govori o avionima namijenjenim udarima na velikim udaljenostima, pažnja je najčešće usmjerena na američke modele B-52 Stratofortress, B-2 Spirit i najnoviji B-21 Raider. Međutim, ako se kao mjerilo uzmu brzina, nosivost, snaga pogonskih sistema i ukupne dimenzije, upravo ruski Tu-160 često se izdvaja kao najimpresivnija letjelica te kategorije. U NATO-u je poznat pod oznakom Blackjack, dok ga u Rusiji nazivaju "Bijeli labud".

Ovaj bombarder nastao je tokom Hladnog rata kao odgovor na američke strateške avione. Decenijama kasnije zadržao je status najvećeg i najtežeg borbenog aviona ikada proizvedenog, a ujedno je i najbrži strateški bombarder koji se danas nalazi u aktivnoj službi. Njegova sposobnost da ponese ogromnu količinu naoružanja svrstava ga među najmoćnije vojne avione svih vremena.

Letovi u blizini teritorije NATO-a

Rusko ratno vazduhoplovstvo nedavno je angažovalo bombardere Tu-160 u misijama iznad međunarodnih voda Barencovog i Norveškog mora, uz zaštitu lovaca presretača MiG-31.

Prema saopštenju ruskog Ministarstva odbrane, let je trajao oko 16 sati, a tokom misije posade su uvježbavale dopunu goriva u vazduhu. Ovakve aktivnosti izvedene su u periodu pojačanih tenzija između Rusije i NATO-a, nakon više vojnih kontakata u tom regionu, prenosi Military Watch Magazine.

Konstruisan prema drugačijoj vojnoj filozofiji

Podaci iz američke vojne baze naoružanja ODIN, zajedno sa zvaničnim ruskim specifikacijama, pokazuju da je Tu-160 razvijan po sasvim drugačijem konceptu od američkih stealth bombardera.

Dok su Sjedinjene Američke Države kasnije stavile naglasak na smanjenje radarske uočljivosti svojih letjelica, sovjetski konstruktori odlučili su da naprave avion koji će se oslanjati na izuzetnu brzinu, veliki dolet i mogućnost nošenja ogromne količine raketnog naoružanja koje može biti lansirano sa velike udaljenosti od cilja.

Tako je nastao bombarder sa krilima promjenljive geometrije i četiri turboventilatorska motora Kuznjecov NK-32 sa dodatnim sagorijevanjem. Njihov ukupni potisak iznosi oko 220.000 funti, zbog čega se Tu-160 ubraja među najsnažnije vojne avione ikada napravljene. Njegova maksimalna brzina prelazi dva maha, odnosno približno 2.210 kilometara na sat. Nijedan strateški bombarder koji je danas u operativnoj upotrebi ne može da dostigne takve performanse. Za poređenje, B-52 Stratofortress i B-2 Spirit lete podzvučnim brzinama, dok se pretpostavlja da je i kod B-21 Raider prednost data prikrivenosti u odnosu na brzinu.

Impresivne su i dimenzije ovog aviona. Maksimalna poletna masa iznosi oko 275 tona, dok unutrašnji prostor može da primi do 45 tona naoružanja. Takva nosivost nadmašuje mogućnosti bombardera B-2 i B-21, a u pojedinim vrstama misija premašuje i kapacitete legendarnog B-52.

Prava uloga "Bijelog labuda"

Iako se često može vidjeti kako nosi klasične avionske bombe, osnovna namjena Tu-160 jeste lansiranje raketa velikog dometa.

Modernizovana verzija Tu-160M može da koristi savremene krstareće rakete Kh-101 sa konvencionalnom bojevom glavom, kao i nuklearne rakete Kh-102. Njihov domet mjeri se hiljadama kilometara, što omogućava avionu da gađa ciljeve bez ulaska u snažno branjeni protivnički vazdušni prostor.

Takav način upotrebe postaje sve značajniji u savremenim sukobima. Umjesto da prelijeću teritoriju protivnika, bombarderi mogu da lansiraju projektile sa bezbjedne udaljenosti, ostajući pod zaštitom sopstvene protivvazdušne odbrane i lovačke pratnje.

Zbog toga se Tu-160 često opisuje kao svojevrsna leteća platforma za lansiranje raketa velikog dometa, sposobna da na međukontinentalnim rastojanjima isporuči veliki broj precizno navođenih projektila.

Zašto se američki bombarderi smatraju naprednijim

Na papiru Tu-160 ima impresivne karakteristike, ali se američki B-2 Spirit i novi B-21 Raider ipak smatraju sposobnijim borbenim platformama.

Razlog za to krije se u stealth tehnologiji. B-2 je projektovan tako da prodire kroz složene sisteme protivvazdušne odbrane uz minimalnu radarsku uočljivost. Njegov cilj nije da nadleti protivnika, već da ostane neprimijećen što je duže moguće.

Kod bombardera B-21 taj koncept dodatno je unaprijeđen. Iako većina tehničkih detalja nije javno dostupna, vjeruje se da koristi novu generaciju materijala za smanjenje radarskog odraza, napredne digitalne sisteme upravljanja misijama, mrežno povezivanje i mogućnost saradnje sa bespilotnim letjelicama.

U savremenim ratnim uslovima, gdje protivnici raspolažu složenim integrisanim sistemima protivvazdušne odbrane, sposobnost da avion ostane neotkriven često predstavlja veću prednost od same brzine. Bombarder koji uspije da izbjegne otkrivanje može da izvrši napad na ciljeve kojima bi veliki, lako uočljivi avioni teško mogli da priđu.

Upravo zato poređenje ruskog Tu-160 i američkog B-21 nije sasvim jednostavno. Iako pripadaju istoj kategoriji letjelica, razvijeni su sa različitim ciljevima i predstavljaju dva potpuno različita pristupa rješavanju istih vojnih zadataka.