Šest od deset građana Srbije vjeruje da je demokratija najbolji politički sistem, ali isti broj smatra da demokratija u Srbiji ne funkcioniše. Građani, dakle, nisu izgubili vjeru u demokratiju, izgubili su povjerenje da država funkcioniše demokratski. To pokazuje najnovije istraživanje javnog mnijenja koje su u junu 2026. godine sproveli Crta i Democracy Action Lab (DAL) Univerziteta Stanford, prenosi Nova.rs.

Paralelne stvarnosti: Uticaj izvora informisanja

Nalazi istraživanja koje je objavila Crta ukazuju na izuzetno izražene razlike u stavovima građana u zavisnosti od njihovih političkih preferencija, ali i izvora informisanja. Oni koji se informišu pretežno putem provladinih medija, uključujući i javni medijski servis, imaju dijametralno suprotne poglede na demokratiju, korupciju i institucije od onih koji prate kritički orijentisane medije ili se informišu preko društvenih mreža. Srpsko društvo funkcioniše kao dvije paralelne stvarnosti – demokratiju kao najbolji sistem vlasti podržava 85 odsto pristalica Studentske liste i svega 38 odsto birača SNS-a.

Politički pejzaž i izborne preferencije

Među opredijeljenim biračima (70 odsto), za Studentsku listu bi trenutno glasalo 44,9 odsto građana, dok bi za Srpsku naprednu stranku glasalo 35,7 odsto, a za SPS 3,8 odsto. Ostali politički akteri samostalno ne prelaze izborni prag.

Ustavna ograničenja i nadzor vlasti

Dvije trećine građana smatra da predsjednik i Vlada moraju poštovati ustavna ograničenja bez obzira na podršku koju uživaju, i da je predsjednička vlast bez nadzora Skupštine neprihvatljiva. Međutim, kada se u obzir uzmu političke preferencije, rezultati pokazuju da oko 80 odsto pristalica vladajuće stranke vlast bez nadzora smatra opravdanom – naspram svega dva odsto onih koji su bliži Studentskoj listi.

Pad povjerenja u političke institucije

Svega oko trećine građana navodi da ima povjerenja u političke institucije – Vladi vjeruje 34 odsto građana, Skupštini 31 odsto. Građani Srbije gube povjerenje u institucije. Povjerenje u instituciju predsjednika države gotovo se prepolovilo za tri godine – u februaru 2023. godine povjerenje u predsjednika države izražavalo je 60 odsto građana, a danas 35 odsto.

Nasuprot političkim institucijama, državni univerziteti i crkva su institucije kojima građani većinski vjeruju. Državnim univerzitetima vjeruje 71 odsto građana, a slijedi Srpska pravoslavna crkva sa 64 odsto.

Korupcija kao ključni problem

Preko polovine građana Srbije ocjenjuje da je korupcija izuzetno ozbiljan problem. Za rasprostranjenost korupcije 38 odsto smatra odgovornim čitav politički sistem, a dodatnih 16 odsto građana konkretno smatra odgovornim sadašnju vlast. Birači SNS-a odgovornost pripisuju prethodnoj vlasti i srpskom mentalitetu.

Protesti i politička neopredijeljenost

Protesti pokrenuti nakon pada nadstrešnice ni nakon godinu i po dana ne gube na podršci. Podrška protestima ostaje stabilna i iznosi oko 60 odsto, što je trend od aprila prošle godine. Skoro dvije trećine građana (62 odsto) zabrinuto je zbog upotrebe policijske sile prema učesnicima protesta.

U kontekstu očekivanih prijevremenih parlamentarnih izbora, podrška protestima preliva se u potencijalne glasove Studentske liste. Međutim, nije zanemarljiv udio građana koji, uprkos raširenoj podršci protestima, nepovjerenju u državne institucije i nezadovoljstvu stanjem u državi, ostaju politički neopredijeljeni (12 odsto) ili ističu da neće glasati (9 odsto).

Istraživanje je sprovedeno od 10. do 24. juna 2026. metodom "licem u lice" na reprezentativnom uzorku od 2.324 punoljetna građanina Srbije.